Điều 30. Tăng cường quản lý chất thải rắn, nước thải, chất thải và phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu; ứng dụng công nghệ xử lý chất thải hiện đại, thân thiện môi trường, giảm thiểu chôn lấp trực tiếp; phát triển mô hình tiêu dùng xanh, thân thiện môi trường, cộng đồng không rác thải nhựa và kinh tế tuần hoàn quy mô thôn, bản, cụm dân cư, hộ gia đình. Hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, hộ vùng đồng bào DTTS&MN nâng cao nhận thức, tiếp cận xử lý rác thải sinh hoạt tại gia đình — Thông tư 23/2026/TT-BNNMT

Thực hiện điều tra, khảo sát, đánh giá hiện trạng phát sinh chất thải, phân tích diễn biến qua các năm và dự báo xu hướng phát sinh trong những năm tiếp theo;

Xây dựng phương án thu gom, quản lý và xử lý chất thải phù hợp, ưu tiên phân loại tại nguồn, tăng cường tái sử dụng, tái chế và tái sử dụng, hạn chế chôn lấp và đốt chất thải không đúng quy định;

Tổ chức quản lý đồng bộ nước thải, chất thải rắn (chất thải hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp) theo hướng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại, thu gom và xử lý chất thải;

Ưu tiên áp dụng các công nghệ xử lý chất thải tiên tiến theo hướng tích hợp và tuần hoàn để tối đa hóa thu hồi năng lượng, giảm chôn lấp, bao gồm: đốt rác phát điện, sản xuất nhiên liệu tái chế từ rác thải, ủ kỵ khí thu hồi biogas và đồng xử lý chất thải trong lò nung xi măng; tăng cường ứng dụng các dây chuyền phân loại tự động để nâng cao hiệu quả tái chế, tận dụng chất thải hữu cơ và hướng tới quản lý chất thải bền vững;

Tổ chức các chương trình truyền thông, đào tạo, tập huấn nâng cao nhận thức và năng lực cho cộng đồng và cán bộ quản lý về phân loại, xử lý, sử dụng chất thải, nước thải và phụ phẩm nông nghiệp theo hướng tuần hoàn, ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất thải và hạ tầng môi trường;

Quy mô hộ gia đình: Thực hiện phân loại chất thải tại nguồn; tự xử lý rác hữu cơ thành phân bón tại vườn nhà; sử dụng sản phẩm có nhãn sinh thái, nhãn năng lượng; thay thế túi nilon khó phân hủy bằng túi vải, làn đi chợ; ưu tiên các sản phẩm tẩy rửa sinh học;

Quy mô thôn, bản, cụm dân cư: Xây dựng cộng đồng không rác thải nhựa; xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn quy mô nhỏ, các tổ hợp tác sản xuất nông nghiệp hữu cơ; hình thành nơi thu gom các loại chất thải sinh hoạt có khả năng tái chế (nhựa, kim loại, giấy);

Thúc đẩy tiếp cận và thực hành xử lý chất thải tại hộ gia đình theo hướng đơn giản, phù hợp điều kiện địa phương, bao gồm ủ chất thải hữu cơ, phân loại, tái chế tạo giá trị kinh tế và xử lý rác an toàn, đúng quy định;

Tăng cường nâng cao nhận thức cộng đồng về phân loại và quản lý chất thải thông qua đa dạng hóa hình thức truyền thông, kết hợp tuyên truyền trực quan, tập huấn thực hành và phát huy vai trò của các cá nhân có uy tín trong cộng đồng.

Hỗ trợ đầu tư hạ tầng quản lý chất thải và nước thải bền vững: Đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu môi trường, ứng dụng GIS để quản lý, dự báo xu hướng phát sinh chất thải và mạng lưới thu gom; xây dựng các điểm tập kết, trạm trung chuyển chất thải rắn đồng bộ; xây dựng mạng lưới cống thu gom và nhà máy xử lý nước thải quy mô cụm xã, khu vực nông thôn thích ứng với biến đổi khí hậu;

Hỗ trợ triển khai thí điểm mô hình và nhân rộng công nghệ xử lý hiện đại và chuyển đổi số, giảm chôn lấp: Mô hình đốt rác phát điện, sản xuất nhiên liệu tái chế, dây chuyền phân loại tự động, hệ thống thu hồi năng lượng quy mô tập trung để xử lý phụ phẩm nông nghiệp và chất thải hữu cơ; hạ tầng công nghệ số trong giám sát hành trình xe thu gom, camera giám sát tại các điểm xả thải và phần mềm truy xuất nguồn gốc chất thải;

Tổ chức quản lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm môi trường, bao gồm: điều tra, đánh giá các nguồn thải; thống kê, cập nhật tình hình phát sinh chất thải tại địa phương; xây dựng, điều chỉnh chiến lược, kế hoạch, chương trình, đề án bảo vệ môi trường; tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; xây dựng, phổ biến các mô hình, điển hình về quản lý chất thải, phòng ngừa và kiểm soát ô nhiễm, kinh tế tuần hoàn;

Hỗ trợ trang thiết bị, phương tiện và chi phí phục vụ thu gom, vận chuyển chất thải, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn; thực hiện quản lý, duy tu, bảo dưỡng, nạo vét hệ thống thoát nước công cộng; hỗ trợ hoạt động của các tổ chức tự quản về môi trường như hợp tác xã, tổ dân phố và các tổ chức chính trị - xã hội;

Hỗ trợ duy trì, vận hành, sửa chữa và cải tạo các công trình hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường, bao gồm công trình xử lý ô nhiễm môi trường công cộng và hạ tầng môi trường tại các làng nghề;

Hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ chính sách và hộ dân tộc thiểu số trong xử lý chất thải và nước thải sinh hoạt, thông qua các hoạt động: Nhân rộng các mô hình xử lý rác thải đơn giản (ủ phân hữu cơ, tái chế); hỗ trợ phương tiện thu gom, xử lý chất thải; xây dựng, cải tạo công trình vệ sinh, xử lý nước thải tại hộ gia đình; tuyên truyền, hướng dẫn phân loại, thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt;

Tổ chức các chương trình truyền thông, đào tạo, tập huấn nhằm nâng cao nhận thức và năng lực cho cộng đồng và cán bộ quản lý về phân loại, xử lý chất thải và kinh tế tuần hoàn;

Chi trả dịch vụ công ích môi trường, bao gồm: Thu gom, vận chuyển chất thải sinh hoạt; vận hành các công trình xử lý và các hoạt động bảo vệ môi trường khác tại địa phương.