Điều 9. Niêm phong, mở niêm phong đối tượng giám định
1. Niêm phong đối tượng giám định
a) Đối tượng giám định khi gửi giám định phải được niêm phong, bảo quản đúng tình trạng, đặc điểm, kích thước, khối tượng, trừ trường hợp theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều này.
b) Trường hợp đối tượng giám định có khối lượng, kích thước lớn hoặc không thể di chuyển được thì niêm phong từng phần hoặc trên những bộ phận quan trọng của đối tượng giám định, là phần, vị trí của vật chứng có một trong các dấu hiệu sau đây: chứa đựng dấu vết liên quan trực tiếp đến hành vi phạm tội; có giá trị chứng minh chủ yếu để làm rõ nội dung vụ việc, vụ án; có khả năng bị tác động làm thay đổi, mất mát, sai lệch dấu vết, ảnh hưởng đến việc đánh giá chứng cứ.
Việc xác định và lựa chọn bộ phận quan trọng để niêm phong phải kiểm soát được khả năng xâm nhập, tác động trái phép đến đối tượng giám định và không làm ảnh hưởng đến giá trị chứng cứ của vật chứng.
Đối với phương tiện giao thông cơ giới đường bộ hoặc vật chứng có cấu trúc phức tạp, việc niêm phong được thực hiện kết hợp tại các vị trí kiểm soát việc tiếp cận, sử dụng đối tượng giám định (như cửa, khoang chứa, hệ thống khóa, bộ phận điều khiển) và các vị trí có dấu vết liên quan đến hành vi phạm tội.
Việc niêm phong phải được lập biên bản mô tả đầy đủ hiện trạng, chụp ảnh hoặc ghi hình đối tượng giám định, trong đó thể hiện rõ vị trí, đặc điểm các bộ phận đã được niêm phong để phục vụ việc kiểm tra, đối chiếu khi cần thiết.
Trường hợp không thể niêm phong đầy đủ theo quy định nêu trên thì phải áp dụng các biện pháp bảo quản bổ sung phù hợp nhằm bảo đảm giữ nguyên trạng đối tượng giám định.
c) Đối với vật chứng dạng rời, phân tán hoặc khó bảo quản (như khúc cây, dao, cát, đá hoặc vật chứng tương tự), việc niêm phong được thực hiện phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm giữ nguyên trạng và bảo toàn dấu vết của vật chứng. Trường hợp không có đủ phương tiện, thiết bị chuyên dụng để niêm phong toàn bộ vật chứng thì thực hiện niêm phong đối với phần, vị trí quan trọng theo quy định; đồng thời áp dụng các biện pháp bổ sung để kiểm soát, bảo vệ vật chứng; việc niêm phong có thể được thực hiện bằng các phương tiện sẵn có nhưng phải bảo đảm: có dấu hiệu nhận biết rõ ràng; phát hiện được việc bị mở, bị tác động trái phép; không làm ảnh hưởng, biến đổi dấu vết của vật chứng.
Trường hợp vật chứng có nguy cơ bị mất, phân tán, hư hỏng hoặc biến đổi dấu vết thì phải áp dụng một hoặc một số biện pháp bảo quản bổ sung như: thu gom, phân loại, chứa đựng trong bao, thùng hoặc vật chứa phù hợp; khoanh vùng, đánh dấu, lập sơ đồ khu vực bảo quản đối với vật chứng không thể di chuyển; giao cho cơ quan, tổ chức có điều kiện bảo quản phù hợp để lưu giữ.
Trường hợp không thể niêm phong ngay do điều kiện khách quan thì cơ quan, người có thẩm quyền trưng cầu giám định phải kịp thời thiết lập biện pháp kiểm soát, bảo vệ hiện trạng, đồng thời hoàn thiện việc niêm phong trong thời gian sớm nhất có thể.
d) Cơ quan, người có thẩm quyền trưng cầu giám định căn cứ tình trạng, đặc điểm của đối tượng giám định để quyết định việc niêm phong hay không niêm phong đối tượng giám định gửi giám định.
Trường hợp không niêm phong đối tượng giám định gửi giám định, cơ quan, người có thẩm quyền trưng cầu giám định phải nêu rõ lý do trong biên bản thu đối tượng giám định gửi giám định.
2. Mở niêm phong đối tượng giám định
a) Việc mở niêm phong đối tượng giám định được thực hiện tại cơ quan, đơn vị, tổ chức tiếp nhận hồ sơ trưng cầu giám định hoặc nơi thực hiện giám định, có đại diện bên giao là cơ quan, người có thẩm quyền trưng cầu giám định và bên nhận là tổ chức, cá nhân được trưng cầu giám định; khi mở niêm phong phải tiến hành chụp ảnh (có thể ghi hình) để ghi nhận tình trạng niêm phong, đối tượng giám định trước và sau khi mở niêm phong, tiến hành lập biên bản mở niêm phong, giao nhận đối tượng giám định.
b) Trường hợp tiếp nhận qua đường văn thư, đường bưu chính thì cá nhân hoặc đại diện cơ quan, đơn vị, tổ chức tiếp nhận trưng cầu giám định khi mở niêm phong phải chụp ảnh (có thể ghi hình) để ghi nhận tình trạng niêm phong, đối tượng giám định trước và sau khi mở niêm phong, tiến hành lập biên bản mở niêm phong, giao nhận đối tượng giám định.