Điều 7. Yêu cầu về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc
1. Quy định chung
a) Yêu cầu về bản sắc văn hóa dân tộc thành phố Lai Châu được xác định trên cơ sở đặc điểm, tính chất tiêu biểu về văn hóa dân tộc của địa phương gồm các dân tộc chính cư trú thành cộng đồng: Dân tộc Giáy, dân tộc Mông, dân tộc Thái và dân tộc Kinh, ... Mỗi dân tộc có bản sắc văn hóa truyền thống riêng, được lưu truyền qua nhiều thế hệ, thể hiện qua kiến trúc nhà ở, phong tục tập quán, trang phục, tiếng nói, chữ viết, nghi thức lễ hội, cách ứng xử trong gia đình, cộng đồng, bản làng, tri thức dân gian, các loại hình nghệ thuật, nghề thủ công truyền thống.
b) Đảm bảo duy trì và phục dựng không gian kiến trúc nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc đã được xác định.
c) Phát huy hiệu quả giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, hình thành một số sản phẩm du lịch, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút du lịch góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.
d) Khuyến khích áp dụng chi tiết kiến trúc mang giá trị bản sắc văn hóa các dân tộc vào các không gian công cộng, không gian văn hóa thương mại dịch vụ (công trình chợ, công trình thương mại, sân vận động, khu vực giao cắt giao thông chính).
Hình 2. Họa tiết trang trí đặc trưng dân tộc Mông áp dụng vào
Hình 3. chi tiết trang trí công trình
Hình 4. Các kiểu khau cút điển hình nhà ở dân tộc Thái
- Một số họa tiết đặc trưng của cộng đồng dân tộc bản địa có thể áp dụng vào chi tiết kiến trúc như:
Hình 5. Hoa văn trang trí của người Thái
đ) Nguyên tắc lựa chọn công trình kiến trúc tạo lập bản sắc thành phố
- Tiêu chí thích nghi của công trình kiến trúc được thiết kế đảm bảo sự thích nghi vật lý của kiến trúc tại nơi chốn địa phương: phù hợp khí hậu vùng núi cao, tận dụng hướng thuận lợi và hạn chế độ dốc cao.
- Tiêu chí tính mới của công trình kiến trúc: Đảm bảo tính sáng tạo nghệ thuật kiến trúc có cái mới trong phát triển văn hóa.
- Tiêu chí bản sắc địa phương của công trình kiến trúc: Đảm bảo có dấu ấn địa phương, đúng với tinh thần của Hiến chương quốc tế (Burra) và phù hợp xu hướng phát triển văn hóa chung thế giới.
e) Đối với dân tộc Giáy khuyến khích áp dụng mẫu nhà theo quy định tại Quyết định số 2997/QĐ-UBND ngày 09 tháng 12 năm 2022 của Ủy ban nhân dân thành phố Lai Châu ban hành thiết kế mẫu và dự toán chi phí Nhà ở truyền thống dân tộc Giáy, Nhà vệ sinh trên địa bàn thành phố Lai Châu theo quy định tại Nghị quyết số 59/2021/NQ-HĐND ngày 10 tháng 12 năm 2021 của Hội đồng nhân dân tỉnh Lai Châu.
2. Quy định cụ thể
a) Yêu cầu đối với công trình kiến trúc cải tạo sửa chữa
- Trong quá trình cải tạo, sửa chữa các công trình cần cố gắng bảo vệ tối đa tính nguyên gốc và các chi tiết kiến trúc truyền thống của các đồng bào dân tộc sinh sống trên địa bàn để phục vụ cho việc sinh hoạt văn hóa và quảng bá hình ảnh của thành phố Lai Châu.
- Cải tạo sửa chữa dựa trên cơ sở nguyên gốc nghệ thuật dân tộc đó, phục dựng các mô hình kiến trúc nhà ở tại các điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu về hoạt động bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
- Tiếp tục duy trì và phát triển không gian văn hóa (dân tộc Kinh, Thái, Mông, Giáy) tại trung tâm thành phố để phục vụ cho việc sinh hoạt văn hóa và quảng bá hình ảnh đất và người thành phố Lai Châu.
- Phát triển điểm du lịch có các đặc trưng về văn hoá dân tộc gắn với du lịch sinh thái: Hệ thống hang động bản Gia Khâu 1, xã Sùng Phài; Danh lam thắng cảnh Pusamcap, xã Sùng Phài; chợ đêm San Thàng, xã San Thàng; trải nghiệm đời sống sinh hoạt hàng ngày tại bản, homestay theo văn hóa truyền thống dân tộc Thái, Mông, Giáy.
- Tiếp tục khai thác, đầu tư cải tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng đã hình thành một số sản phẩm du lịch, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu và trải nghiệm, nổi bật như: Chợ đêm San Thàng , Đền thờ Lê Lợi, Chùa Linh Ứng, Chùa Linh Sơn, khu Quảng trường Nhân dân tỉnh, khu Tượng đài Bác Hồ với đồng bào các dân tộc Lai Châu, Hệ thống hang động bản Gia Khâu 1, xã Sùng Phài; Danh lam thắng cảnh Pusamcap, xã Sùng Phài hình thành mối liên hệ giữa các điểm du lịch, tạo không gian kiến trúc, cảnh quan hấp dẫn.
b) Yêu cầu đối với công trình kiến trúc xây dựng mới: Việc phát triển công trình kiến trúc xây dựng mới phải tuân thủ quy hoạch xây dựng, bảo đảm đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội; đa dạng hóa sản phẩm, đặc biệt là nhà ở để phù hợp với nhu cầu của nhiều đối tượng, nhiều cộng đồng dân tộc khác nhau; kết hợp giữa xây dựng mới và cải tạo.
- Quy định về bản sắc dân tộc trong nhà ở xây mới:
+ Kiến trúc nhà ở xây dựng mới phải tuân thủ quy định của quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị được duyệt và tại Điều 9 Quy chế này.
+ Khuyến khích chính quyền thiết kế mẫu công trình nhà ở điển hình cho đối tượng: Nhà ở tại các bản/tổ dân phố truyền thống, khu đất giãn dân, tái định cư.
+ Hình thức vỏ công trình, màu sắc nên có sự tương đồng với quần thể kiến trúc xung quanh, môi trường tự nhiên và có đặc trưng kiến trúc mái của dân tộc chính tại khu vực.
- Quy định về bản sắc dân tộc trong công trình công cộng xây mới:
+ Kiến trúc các công trình công cộng xây dựng mới phải tuân thủ quy định của quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị được duyệt và tại Điều 9 Quy chế này.
+ Hình thức, thẩm mỹ công trình công cộng nên thể hiện được đặc trưng kiến trúc vùng miền, phản ánh được bản sắc văn hóa địa phương, thông qua màu sắc, chi tiết, tổ chức không gian.