Điều 6. Định hướng kiến trúc, không gian cảnh quan
1. Định hướng chung
a) Định hướng chung kiến trúc cho toàn thành phố và vùng phụ cận
- Việc quản lý không gian, kiến trúc, cảnh quan thành phố phải tuân thủ theo quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị được duyệt, quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành liên quan và quy định của Quy chế này nhằm hướng tới đô thị có bản sắc, hiện đại và môi trường.
- Trường hợp dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, công trình kiến trúc, xây dựng đã được cấp thẩm quyền cấp giấy phép quy hoạch, giấy phép xây dựng, phê duyệt quy hoạch chi tiết, chấp thuận tổng mặt bằng và phương án kiến trúc theo quy định pháp luật trước ngày Quy chế này có hiệu lực thì được tiếp tục triển khai theo nội dung đã được chấp thuận. Trong trường hợp xin phép cải tạo, sửa chữa hoặc xây dựng mới thì phải tuân thủ theo quy hoạch đô thị, thiết kế đô thị và Quy chế này.
- Mô hình cấu trúc không gian thành phố Lai Châu phát triển theo các tuyến đường chính Võ Nguyên Giáp, đường 19/8, đường Điện Biên Phủ, đường 30/4 và trục đường chính mở theo hướng Đông Nam kết nối với đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai, chia thành 02 vùng gồm: Vùng phát triển đô thị và vùng phát triển đặc thù. Cụ thể như sau:
+ Vùng phát triển đô thị: (1) Khu vực xây dựng mật độ cao: Tập trung tại Phân khu I; (2) Khu vực xây dựng mật độ trung bình: Tập trung tại Phân khu II, Phân khu III; (3) Khu vực xây dựng mật độ thấp: Tập trung tại Phân khu IV, Phân khu V; Phân khu VI; (4) Khu vực xây dựng mật độ rất thấp: Khu công viên, cây xanh, vườn hoa.
+ Vùng phát triển đặc thù: (1) Khu vực đồi rừng: Để bảo vệ cảnh quan, bảo vệ rừng sinh thái lâm nghiệp, mật độ xây dựng cần được xem xét cụ thể tại từng địa điểm cụ thể; (2) Khu vực bảo vệ di tích: để bảo vệ di tích cần hạn chế xây dựng mới và có xem xét với từng công trình cụ thể; (3) Khu vực nông nghiệp: không xây dựng các công trình đô thị, công trình dân dụng, cho phép xây dựng các công trình kỹ thuật phục vụ sản xuất.
- Cải tạo, chỉnh trang không gian đô thị đồng bộ, thống nhất về ngôn ngữ kiến trúc khu vực hiện hữu, khu vực đô thị mới. Công trình kiến trúc phải phù hợp với khí hậu nhiệt đới gió mùa. Khu vực trung tâm thiết kế kiến trúc cần thân thiện với người đi bộ như tạo ra nhiều bóng râm, có mái che, có nhiều diện tích thấm nước tự nhiên.
- Khuyến khích tạo ra các không gian sử dụng công cộng trong đô thị. Đầu tư phát triển cây xanh trên địa bàn thành phố (bao gồm cây xanh trên các tuyến đường, các khuôn viên) và phải tuân thủ đồ án quy hoạch chi tiết đã được phê duyệt.
b) Định hướng chung kiến trúc khu trung tâm
- Tổ chức không gian đô thị dọc các đường giao thông trục chính, kết nối các trung tâm đô thị các cấp thành một hệ thống từ đó tạo các điểm nhấn trong không gian đô thị.
- Khu vực trung tâm hành chính - chính trị hiện hữu: Quản lý theo quy hoạch chi tiết hoặc thiết kế đô thị được duyệt. Khuyến khích áp dụng giải pháp xử lý không gian vỉa hè và khoảng lùi tạo không gian rộng ngoài trời cho khách bộ hành.
- Khu vực dân cư hiện hữu tại trung tâm: cải tạo, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật theo giai đoạn; hạ ngầm hệ thống kỹ thuật điện, viễn thông. Khuyến khích hình thức kiến trúc sinh thái, tiết kiệm năng lượng và các công nghệ kỹ thuật thông minh, hiện đại và thân thiện môi trường.
- Khuyến khích hình thức kiến trúc hiện đại và mang đậm đà bản sắc dân tộc hòa trộn giữa các dân tộc (Kinh, Giáy, Thái, Mông và các dân tộc khác).
- Dọc trục đường chính Võ Nguyên Giáp, đường 19/8, đường Điện Biên Phủ, đường 30/4 và trục đường chính mở theo hướng Đông Nam kết nối với đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai: Đối với công trình công cộng, dịch vụ khuyến khích tầng cao từ 05 tầng trở lên, khuyến khích hợp khối công trình trong trường hợp mặt tiền công trình nhỏ hơn 5m; đối với công trình nhà ở riêng lẻ khuyến khích tầng cao từ 02 tầng trở lên.
- Tại vị trí giao nhau của các trục đường chính (đường Võ Nguyên Giáp, đường 19/8, đường Điện Biên Phủ, đường 30/4 và trục đường chính mở theo hướng Đông Nam kết nối với đường nối cao tốc Nội Bài - Lào Cai): Khuyến khích tầng cao từ 05 - 09 tầng theo từng loại công trình.
- Dọc trục đường Nguyễn Lương Bằng, khuyến khích thiết kế kiến trúc hiện đại, cao tầng và các chi tiết kiến trúc độc đáo nhằm làm nổi bật không gian kiến trúc gắn kết với khu trung tâm với các khu chức năng liền kề trong đô thị.
- Cụm công trình văn hóa, thể dục thể thao (Phân khu III), bao gồm công trình sân vận động, không gian vui chơi, quảng trường tổ chức sự kiện phục vụ cho toàn bộ khu đô thị mới cũng như toàn thành phố Lai Châu: Yêu cầu xây dựng đồng bộ, quy mô phù hợp, hình thức kiến trúc hiện đại và khuyến khích áp dụng tiêu chuẩn công trình xanh.
- Khu đô thị cửa ngõ (Phân khu III): Khu trung tâm thương mại - dịch vụ phải được thiết kế các công trình cao tầng, khối tích lớn, có các liên kết các tòa nhà trong các dãy phố và tạo ra nhiều không gian mở tối đa cho các hoạt động mua sắm và đi lại. Một số tòa nhà cao tầng được xác định vị trí trong quy hoạch chi tiết yêu cầu hình dáng kiến trúc đặc thù làm biểu tượng cho khu vực khu vực.
c) Định hướng chung kiến trúc khu vực nông nghiệp thuộc đô thị
- Vị trí thuộc Phân khu VI trong đồ án quy hoạch chung đô thị và vùng phụ cận (xã Nùng Nàng, xã Bản Giang).
- Tính chất, chức năng: Đất thương mại, dịch vụ, công cộng; đất ở hiện trạng.
- Quy định quản lý chung:
+ Bổ sung các hạ tầng thiết yếu như điện, tuyến cấp nước sạch, hố ga thoát nước và trồng cây xanh. Lựa chọn 1 số tuyến đường chính phù hợp để cải tạo chỉnh trang và mở rộng mặt cắt để ô tô có thể ra vào thuận tiện và nối liên thông với các công trình công cộng đô thị.
+ Các công trình tiện ích công cộng xây dựng phải quan tâm đến cảnh quan chung; một số công trình sau khi được xác định là công trình kiến trúc có giá trị phải áp dụng theo quy định tại Điều 13 Quy chế này.
+ Kiến trúc nhà ở được nâng cấp, cải tạo theo hướng phát huy kiến trúc truyền thống; hình thức kiến trúc hài hòa với kiến trúc chung khu vực.
+ Nhà ở xây mới: khuyến khích người dân xây dựng nhà ở truyền thống chiều cao nhà từ 1-2 tầng, dành nhiều đất trồng cây xanh trong các khuôn viên mỗi hộ gia đình, hàng rào làm bằng cây cắt xén hoặc bằng vật liệu địa phương có thiết kế thẩm mỹ.
- Quy định quản lý khu vực bản/tổ dân phố:
+ Cải tạo sửa chữa công trình thuộc khu vực bản/tổ dân phố cần bảo tồn phát huy bản sắc, giá trị kiến trúc truyền thống của các dân tộc sinh sống trên địa bàn đô thị.
+ Đầu tư xây mới công trình kiến trúc trong bản/tổ dân phố phải đảm bảo tuân thủ theo chỉ tiêu xác định quy hoạch chung xây dựng, quy hoạch chi tiết và các quy định liên quan. Nghiên cứu đưa các giá trị kiến trúc truyền thống vào các công trình xây dựng mới.
+ Đầu tư xây mới, đồng bộ Khu du lịch làng nghề nhằm quảng bá văn hóa du lịch địa phương, kết hợp với Khu Danh lam thắng cảnh Pusamcap, xã Nậm Loỏng (nay là xã Sùng Phài).
+ Vùng phát triển đất ở sinh thái theo mô hình bảo tồn giá trị văn hóa Tây Bắc: Kiến trúc nhà ở kết hợp nghỉ dưỡng trên sườn núi cần áp dụng giá trị kiến trúc truyền thống miền núi phía Bắc, đồng thời đảm bảo an toàn, chống sạt lở đất.
- Quy định quản lý chung khu vực nông thôn thuộc vùng phụ cận (xã Nùng Nàng; xã Bản Giang):
+ Khuyến khích cải tạo, chỉnh trang để gìn giữ phát huy các giá trị khu vực nông thôn; nâng cấp, bổ sung hoàn thiện hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật trong khu vực này.
+ Hạn chế xây dựng nhà ở mật độ xây dựng cao, nhà cao tầng, nhà ống mái bằng, nhà liền kề kiểu nhà phố trong khu vực nông thôn.
+ Khuyến khích các hình thức kiến trúc dân gian, thông thoáng, bố trí hài hòa với cảnh quan nông thôn nhất là cảnh quan đồng ruộng, vườn tược, hồ suối đặc trưng.
+ Công trình nhà ở riêng lẻ xây mới cần đảm bảo gìn giữ và phát huy truyền thống văn hóa địa phương, hài hòa với cảnh quan khu vực. Duy trì các nhà vườn nông thôn có giá trị đặc trưng kiến trúc truyền thống, hạn chế chia tách các khu đất hiện hữu thành những khu đất nhỏ hơn.
d) Định hướng chung kiến trúc khu đô thị hiện hữu
- Phát triển khu vực đô thị cũ hiện hữu theo hướng bổ sung cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội, bổ sung giao thông công cộng; cải tạo chỉnh trang để có được sự đồng bộ về kiến trúc, cảnh quan đô thị cho từng khu vực.
- Khuyến khích các dự án cải tạo chỉnh trang đô thị, tạo thêm các không gian mở, các công trình dịch vụ đô thị, tăng thêm chỗ đậu xe; hạn chế các dự án quy mô nhỏ, trong các hẻm nhỏ, thiếu kết nối đồng bộ với không gian đô thị hiện hữu.
- Đẩy mạnh bảo tồn công trình kiến trúc có giá trị. Khuyến khích hình thành các không gian công cộng, tiện ích công cộng, dịch vụ đô thị. Các công trình công cộng xây dựng trong khu hiện hữu có thể xem xét gia tăng tầng cao, hạn chế tăng mật độ xây dựng để đáp ứng nhu cầu sử dụng.
- Hạ tầng và tiện ích đô thị cần có các giải pháp để góp phần giảm ngập, nâng cao chất lượng môi trường đô thị.
đ) Định hướng chung kiến trúc khu phát triển mới
Theo nguyên tắc tập trung đầu tư xây dựng các khu vực đô thị mới có quy mô lớn, hiện đại, đồng bộ về hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật đô thị. Các công trình kiến trúc mới, hiện đại, sinh động, thống nhất, có chất lượng thiết kế tốt và thân thiện môi trường; cảnh quan hài hòa với điều kiện tự nhiên từng khu vực, tạo lập được môi trường sống tốt và đặc trưng riêng của từng khu đô thị mới. Kiến tạo các không gian công cộng đô thị có chất lượng, có giá trị về mặt cảnh quan.
2. Định hướng cụ thể
a) Về không gian cảnh quan đô thị: Được định hướng các vị trí điểm nhấn về cảnh quan đô thị theo quy hoạch đô thị; công viên, cây xanh, mặt nước; các không gian mở có tầm nhìn hướng ra khu vực cảnh quan tự nhiên (công viên, cây xanh, mặt nước), cụ thể như sau:
- Các vị trí điểm nhấn về cảnh quan đô thị:
+ Tại Khu hành chính chính trị tỉnh, thành phố: xác định đây là điểm nhấn chính của khu vực để từ đó xây dựng các không gian xung quanh. Hình thức kiến trúc được thiết kế trang trọng, nghiêm túc, yên tĩnh, kết hợp các quảng trường có thể hội tụ đông người.
+ Tại Khu trung tâm thương mại - dịch vụ: khuyến khích xây dựng các công trình hiện đại, hợp khối thống nhất. Các công trình liên kết với nhau thành một tổng thể thống nhất, đồng thời hòa nhập với hệ thống công viên, hồ nước trung tâm thành phố và dòng chảy suối hiện trạng tạo lập “đô thị xanh”.
+ Tại khu dân cư mới: ưu tiên xây dựng các công trình điểm nhấn trong lõi các khu đô thị mới, kết hợp các không gian mở với những kích thước đa dạng và các tuyến đi bộ tới khu trung tâm công cộng.
+ Các công trình điểm nhấn cần phải kết hợp giải pháp chiếu sáng đô thị đồng bộ, có thiết kế chiếu sáng hiện đại; kết nối với trung tâm hành chính, chính trị, phố thương mại, di tích có giá trị, quảng trường và không gian mở gắn với hoạt động có đông người.
+ Tại khu vực này có cảnh quan đồi chè kết hợp với các dân tộc đặc trưng, phát triển du lịch nghỉ dưỡng, chữa bệnh cùng với các đặc trưng văn hóa của người Giáy, chợ phiên San Thàng.
- Không gian mở, tầm nhìn đến các khu vực cảnh quan tự nhiên như đồi núi, mặt nước, hai bên tuyến đường, tuyến sông:
+ Vị trí ranh giới, quy mô diện tích được xác định theo đồ án quy hoạch chung, gồm 3 phân khu chính: (1) Vùng cảnh quan đô thị trung tâm với 02 hồ trung tâm và lâm viên; (2) Vùng cảnh quan nông nghiệp sinh thái; (3) Vùng cảnh quan núi đồi đặc thù.
+ Phát triển đồng bộ hệ thống công viên, cây xanh đô thị theo các cấp, phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng hiện hành.
+ Đối với hồ, suối hiện tại phù hợp quy hoạch, vùng bảo vệ được xác định trên nguyên tắc tuân thủ quy định của Luật Đê điều, các văn bản quy phạm có liên quan. Đối với các hồ, suối xây dựng mới cần tính toán tích hợp với các hệ thống công viên bảo đảm tăng khả năng thoát nước cải thiện môi trường và cảnh quan, đảm bảo tính liên tục và liên hoàn và đảm bảo vùng bảo vệ cách mép nước theo quy định. Khoanh phân khu kiểm soát phát triển, tạo ranh giới và khoảng cách đệm với các đô thị và làng đô thị hóa bằng không gian mở và không gian công cộng chú ý tạo mặt nước làm không gian đệm. Đảm bảo hệ thống ao hồ điều hòa chiếm từ 5-7% diện tích đất trong các các khu vực đô thị phát triển mới.
+ Khuyến khích xây dựng công trình dịch vụ, văn hóa, vui chơi giải trí kết hợp công cộng quy mô nhỏ, thân thiện môi trường phục vụ cộng đồng.
- Hệ thống công viên, cây xanh, mặt nước:
+ Hệ thống công viên, cây xanh mặt nước cấp đô thị được xác định tại khoản 2 Điều 4 Quy chế này.
+ Trên các tuyến phố được trồng cây theo chủ đề, thống nhất, hài hòa về chủng loại, màu sắc tạo nét trang nghiêm, đặc biệt dọc theo tuyến QL.4D và đường Võ Nguyên Giáp, đường 19/8, đường Điện Biên Phủ, đường 30/4 chú trọng trồng cây vừa có tác dụng cách ly tiếng ồn, bụi, vừa tạo cảnh quan và hình khối trang trí đô thị.
b) Về kiến trúc: Thiết kế kiến trúc phải phù hợp với định hướng chung đã được quy định tại đồ án quy hoạch đô thị đã được phê duyệt và quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về quy hoạch, xây dựng hiện hành, cụ thể như sau:
- Trên các tuyến đường chính, liên khu vực, đường chính khu vực:
+ Các trục chính phát triển thành phố Lai Châu là trục đường Võ Nguyên Giáp, đường 19/8, đường Điện Biên Phủ, đường 30/4 và trục đường mới phía Đông Nam. Dọc tuyến đường này ưu tiên phát triển các công trình công cộng, hỗn hợp tạo bộ mặt kiến trúc hiện đại cho đô thị.
+ Sử dụng hình thức kiến trúc công trình phù hợp công năng sử dụng, hài hòa với không gian xung quanh; khuyến khích tạo không gian mở hoặc tạo khoảng lùi tầng trệt để làm không gian xanh, bố trí chỗ để xe và không gian cho người đi bộ. Công trình xây dựng tại góc đường phố phải đảm bảo tầm nhìn, an toàn, thuận lợi cho người tham gia giao thông.
+ Không gian kiến trúc cần có một số nguyên tắc thống nhất (về màu sắc, tầng cao, vật liệu) để tạo nên tính đặc trưng và liên tục của dãy phố.
+ Sử dụng màu sắc, vật liệu hoàn thiện không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân trong khu vực và ảnh hưởng đến lưu thông trên tuyến đường tiếp giáp. Khuyến khích sử dụng vật liệu xây dựng sẵn có tại địa phương và các vật liệu thân thiện với môi trường.
+ Cải tạo chỉnh trang hệ thống vỉa hè, giảm bê tông hóa kết hợp bổ sung các tiện ích đô thị như cây xanh đô thị, bồn hoa, ghế ngồi, thùng rác công cộng, bảng thông tin, nhà vệ sinh công cộng phục vụ cho người dân và du khách, trong đó đặc biệt là người già, trẻ em, người khuyết tật.
Hình 1. Minh họa không gian kiến trúc, cảnh quan tuyến đường
- Khu vực hiện hữu:
+ Vị trí thuộc Phân khu I là trung tâm hiện hữu, là trung tâm hành chính, chính trị của tỉnh Lai Châu. Tại Phân khu I tập trung các công trình trụ sở, nhà ở, thương mại, dịch vụ, công viên, y tế.
+ Khuyến khích cải tạo, chỉnh trang để gìn giữ phát huy các giá trị đô thị hiện hữu; nâng cấp, bổ sung hoàn thiện hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật trong khu vực này.
+ Tổ chức kiến trúc đô thị hài hòa về phong cách kiến trúc, chiều cao, khoảng lùi, chi tiết, màu sắc, chất liệu của các công trình và nhà ở riêng lẻ trên các tuyến phố. Khuyến khích việc nhập các thửa đất nhỏ thành các lô đất lớn hơn và hợp khối các công trình kiến trúc có quy mô nhỏ để tổ chức bộ mặt kiến trúc chung của đô thị khang trang hơn.
+ Đối với nhà ở riêng lẻ cải tạo, xây mới khi xây dựng phải phù hợp quy hoạch, tuân thủ chỉ giới xây dựng, khoảng lùi, mật độ xây dựng; độ cao nền, chiều cao các tầng, chiều cao ban công, chiều cao và độ vươn của ô văng, của nhà xây trước đó đã được cấp phép để tạo sự hài hoà, thống nhất toàn tuyến.
+ Việc xây dựng mới, cải tạo sửa chữa công trình kiến trúc phải hài hòa với tổng thể chung, phải có tính tương đồng về hình khối, màu sắc, phân vị công trình với các công trình kế cận, trừ một số trường hợp tuân thủ theo Thiết kế đô thị riêng hoặc đối với một số công trình đặc thù. Tổ chức các không gian mở trong các khu hiện hữu, khi cấp phép xây dựng cần xem xét tạo khoảng lùi, hình thành các không gian cho hoạt động cộng đồng.
- Khu vực đô thị mới:
+ Các công trình được thiết kế văn minh, hiện đại, có kiến trúc hài hòa với môi trường cảnh quan thiên nhiên, thân thiện môi trường. Cảnh quan hài hòa với điều kiện tự nhiên từng khu vực, tạo lập được môi trường sống tốt và đặc trưng riêng của từng khu đô thị mới.
+ Khuyến khích các công trình kiến trúc đa chức năng, cao tầng, mật độ cao dọc theo các trục đường chính đô thị.
- Khu vực giáp ranh nội ngoại thị: Tạo sự chuyển tiếp hài hòa về chiều cao, hình thức kiến trúc công trình, tại các vị trí giáp ranh giữa nội và ngoại thị. Định hướng phát triển kiến trúc khu vực phù hợp với đặc trưng, tính chất phát triển đô thị của từng khu vực.
- Khu vực bảo tồn: Khu vực cần bảo tồn di sản kiến trúc, lịch sử, cảnh quan cần rà soát, giữ nguyên các công trình, biệt thự có kiến trúc đặc thù có giá trị. Việc cải tạo, sửa chữa thực hiện trên nguyên tắc giữ gìn, duy trì, phát huy giá trị đặc trưng của không gian, kiến trúc cảnh quan vốn có của khu vực (chiều cao, mặt đứng các hướng, hình thức, vật liệu, màu sắc tường, mái, cổng, tường rào). Việc phá dỡ công trình (kể cả phần cổng, tường bao) phải có ý kiến bằng văn bản của cơ quan quản lý chuyên ngành. Công trình xây dựng mới hoặc cải tạo hài hòa với kiến trúc, không gian đặc thù trong phạm vi ảnh hưởng của công trình.
- Khu vực dự trữ phát triển: Cần tuân thủ các quy định về xây dựng trong các khu vực này. Khuyến khích các dạng công trình tiền chế, lắp ghép, có khả năng di động.
- Kiến trúc cao tầng tập trung tại các khu vực trung tâm, quảng trường:
+ Các công trình kiến trúc phải nghiên cứu, đề xuất các giải pháp kiến trúc, thiết kế đô thị phù hợp, có khả năng đóng góp, nâng cao giá trị kiến trúc cảnh quan của không gian quảng trường, khu vực trung tâm. Mặt đứng công trình tiếp giáp quảng trường cần thiết kế thân thiện với người đi bộ. Cần có giải pháp kiến trúc đảm bảo các khu vực kỹ thuật, bãi xe, nhà xe không nhìn thấy được từ quảng trường hay khu vực trung tâm.
+ Khuyến khích hợp khối liên công trình để có được những công trình lớn, tương xứng với bộ mặt đô thị. Tạo không gian rỗng thoáng bên trong các tòa nhà. Hạn chế xây dựng các công trình thấp tầng từ 1-2 tầng, manh mún không hợp khối kiến trúc.