Điều 7. Yêu cầu về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc
1. Quy định chung
a) Yêu cầu về bản sắc văn hóa dân tộc thành phố Quảng Ngãi được xác định trên cơ sở đặc điểm, tính chất tiêu biểu về văn hóa dân tộc của địa phương.
b) Đảm bảo duy trì và phục dựng không gian kiến trúc nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc đã được xác định.
c) Phát huy hiệu quả hoạt động của các thiết chế văn hóa cơ sở thông qua không gian kiến trúc, đảm bảo cho mọi người dân được hưởng thụ, tham gia đầy đủ các hoạt động văn hóa, sinh hoạt cộng đồng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần cho người dân và hình thành sản phẩm du lịch, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút du khách đến tham quan, tìm hiểu và trải nghiệm.
d) Nguyên tắc lựa chọn công trình kiến trúc tạo lập bản sắc thành phố ven biển Quảng Ngãi:
- Tiêu chí thích nghi của công trình kiến trúc được thiết kế đảm bảo sự thích nghi vật lý của kiến trúc tại nơi chốn địa phương: Phù hợp khí hậu nhiệt đới nóng, chống chịu gió bão, tận dụng hướng gió thuận lợi và hạn chế cường độ bức xạ mặt trời cao.
- Tiêu chí tính mới của công trình kiến trúc: Đảm bảo tính sáng tạo nghệ thuật kiến trúc có cái mới trong phát triển văn hóa.
- Tiêu chí bản sắc địa phương của công trình kiến trúc: Đảm bảo có dấu ấn địa phương, đúng với tinh thần của Hiến chương quốc tế và phù hợp xu hướng phát triển văn hóa chung thế giới.
2. Quy định cụ thể
a) Đối với cảnh quan đô thị phải thể hiện được các đặc điểm sau:
- Là đô thị vùng hạ lưu sông Trà Khúc, tiếp giáp trực tiếp biển. Đảm bảo sự hòa quyện hài hòa giữa không gian cảnh quan và kiến trúc mới - cũ của đô thị với tinh thần văn hóa “đô thị hướng biển”, “đô thị với các nền văn hóa lớn Đại Việt – Champa” là nền tảng về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc của thành phố Quảng Ngãi.
- Bảo tồn hình thái cấu trúc đô thị cũ, tạo thành một trung tâm có bản sắc đặc trưng. Xác định đặc trưng từng khu vực và kết nối hiệu quả nhiều công trình được xây dựng qua các giai đoạn lịch sử khác nhau như biệt thự cũ, công sở, dinh thự, trường học, đình chùa, thành cổ… mang dấu ấn “xưa” tạo nên sự đa dạng về kiến trúc và lập hồ sơ quỹ công trình xem xét là công trình kiến trúc có giá trị.
- Hình thái đô thị thể hiện được sự kết hợp hài hòa nhưng vẫn đặc trưng hai khu vực chính: Khu trung tâm hiện hữu và Khu đô thị mới mở rộng hiện đại:
- Chỉnh trang hệ thống giao thông với mặt cắt đường giữ nguyên trạng; Các trục Quang Trung, Lê Lợi, Phạm Văn Đồng, Phan Bội Châu, Hùng Vương, Lê Trung Đình được giữ ổn định về lộ giới và tính chất là các trục trung tâm thương mại, dịch vụ, hỗn hợp của đô thị như hiện nay.
- Tổ chức cải tạo các công trình trong các ô phố, đặc biệt là khu vực phường Nguyễn Nghiêm, Lê Hồng Phong, Trần Hưng Đạo, Trần Phú. Cải tạo không gian từng tuyến phố theo giải pháp thiết kế đô thị cụ thể, trong đó thực hiện quản lý chặt đối với các công trình nhà ở dân tự xây.
- Hiện đại hóa cơ sở hạ tầng kỹ thuật đô thị, từng bước hạ ngầm các đường dây kỹ thuật (cáp điện, thông tin liên lạc).
- Di dời các cơ sở xuất gây ô nhiễm ra các khu công nghiệp, cụm công nghiệp tập trung; chuyển đổi quỹ đất này sau khi di dời thành các công viên cây xanh, bến bãi đỗ xe, các tiện ích công cộng.
- Hạn chế xây dựng công trình cao tầng; tại một số địa điểm có vị trí phù hợp, đáp ứng đủ các tiêu chí về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, UBND thành phố Quảng Ngãi xem xét, quyết định cho phép xây dựng công trình điểm nhấn đô thị, có tầng cao phù hợp theo quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và thiết kế đô thị được phê duyệt.
b) Yêu cầu đối với công trình kiến trúc cải tạo sửa chữa
- Trong quá trình cải tạo, sửa chữa các công trình cần cố gắng bảo vệ tối đa tính nguyên gốc và các chi tiết kiến trúc truyền thống khu vực miền Trung, không gian kiến trúc phục vụ tốt cho việc sinh hoạt văn hóa và quảng bá hình ảnh của đô thị.
- Tại các điểm du lịch định hướng cải tạo, bảo tồn, phát triển các công trình kiến trúc truyền thống của các dân tộc Kinh, Champa.
- Định hướng hình thái không gian công trình kiến trúc thành phố Quảng Ngãi theo xu hướng là “địa phương hóa kiến trúc hiện đại và hiện đại hóa kiến trúc địa phương”.
- Không gian kiến trúc đô thị tạo lập bản sắc đô thị ven biển cần đáp ứng được ít nhất một trong ba yêu cầu sau:
- Có sự giống nhau/lặp lại về cấu trúc tạo dáng bên ngoài theo ngôn ngữ kiến trúc mô phỏng hoặc cách điệu.
- Có sự giống nhau/lặp lại về cơ cấu không gian, chức năng sử dụng công trình truyền thống.
- Có sự tổng hợp các hình thức nghệ thuật truyền thống, trong đó yếu tố trang trí làm chủ đạo.
| Hoa văn rồng | Hoa văn phượng | Hoa văn hình dơi |
| Hình 1:Hình ảnh minh họa chi tiết trang trí kiến trúc truyền thống đặc trưng đô thị Quảng Ngãi | ||
c) Yêu cầu đối với công trình kiến trúc xây dựng mới
- Kế thừa, tiếp thu và phát huy các phong cách kiến trúc bản địa và xu hướng kiến trúc hiện đại; tạo nên những công trình kiến trúc, không gian kiến trúc nhiệt đới ven biển, hiện đại và phù hợp nếp sinh hoạt cộng đồng.
- Bố cục không gian kiến trúc tận dụng cảnh quan sông nước, đặc biệt hình thái kiến trúc ven biển góp phần cải tạo môi trường cảnh quan đặc trưng gắn với phát triển kinh tế, du lịch của thành phố.
- Bảo vệ và phát huy giá trị kiến trúc của các công trình di sản văn hóa, công trình kiến trúc có giá trị nhằm gìn giữ dấu ấn lịch sử của Thành phố.
- Hình thức kiến trúc, chi tiết trang trí kiến trúc phải phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc, không gây phản cảm. Khuyến khích đưa các hình ảnh, biểu tượng truyền thống dân tộc vào công trình kiến trúc mới. Khi cải tạo sửa chữa công trình cũ, quan tâm bảo vệ, gìn giữ và kết hợp những chi tiết, cấu phần kiến trúc có giá trị đặc trưng của thành phố đã được kiểm kê, đánh giá và công nhận bởi các cơ quan đơn vị, hội đồng chuyên môn.
- Sử dụng đa dạng vật liệu xây dựng từ vật liệu truyền thống, phổ biến đến các vật liệu đặc trưng, tiên tiến nhằm nâng cao thẩm mỹ kiến trúc và tính thích dụng, bền vững của công trình.