Người lợi dụng mạng xã hội để cung cấp hoặc chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín tổ chức hoặc danh dự cá nhân bị phạt tiền theo Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP: tổ chức từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng; cá nhân bằng một nửa mức đó theo khoản 3 Điều 4 cùng nghị định. Kèm theo là buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm. Nếu đủ yếu tố tội phạm, có thể bị truy cứu theo Điều 288 hoặc Điều 331 Bộ luật Hình sự.
Pháp luật cấm những gì trên mạng xã hội?
Theo Luật An ninh mạng số 24/2018/QH14, Điều 8 nghiêm cấm sử dụng không gian mạng để đưa thông tin sai sự thật gây hoang mang trong Nhân dân, gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế — xã hội, gây khó khăn cho hoạt động của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ, xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác. Khi hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt hành chính và biện pháp khắc phục được cụ thể hóa tại Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP.
Mức phạt hành chính theo Nghị định 15/2020
Khung dưới đây lấy nguyên văn Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP (phiên bản điều khoản đang ACTIVE trong kho văn bản). Theo khoản 3 Điều 4 cùng nghị định, mức phạt tiền từ Chương II đến Chương VII áp dụng đối với tổ chức; cá nhân có cùng hành vi thì mức phạt tiền bằng 1/2 mức đối với tổ chức.
| Tình huống | Mức tổ chức | Mức cá nhân |
|---|---|---|
| Lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân (điểm a khoản 1 Điều 101) | 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng | Bằng 1/2 mức tổ chức (Điều 4 khoản 3) |
| Tiết lộ thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự (khoản 2 Điều 101) | 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng | Bằng 1/2 mức tổ chức (Điều 4 khoản 3) |
Mức cụ thể trong khung do người có thẩm quyền quyết định căn cứ tính chất, mức độ, hậu quả, nhân thân và tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ. Không phải mọi vụ việc đều áp mức tối đa của khung.
Ngoài tiền phạt còn buộc làm gì?
Thái độ hợp tác — chủ động gỡ bài, nhận sai, xin lỗi công khai — thường được ghi nhận khi làm việc với cơ quan chức năng, nhưng không tự động miễn trách nhiệm hành chính nếu hành vi đã hoàn thành.
Cơ quan nào xử lý và quy trình thường gặp?
Thẩm quyền phạt tiền đối với tổ chức và cá nhân được phân theo Điều 4 và Chương VIII Nghị định 15/2020/NĐ-CP. Thực tế, vụ việc trên mạng xã hội thường bắt đầu từ tố cáo, phản ánh hoặc rà soát của cơ quan công an, thanh tra chuyên ngành thông tin.
Ai phải chịu trách nhiệm?
Người dùng mạng xã hội
- Tự sáng tạo video, bài viết Có thể bị xử lý
- Livestream nói miệng Vẫn tính nếu đưa lên mạng
- Chia sẻ lại tin sai Có thể bị xử lý
- “Chỉ đùa / chỉ ý kiến” Không miễn nếu đủ yếu tố
Tổ chức thiết lập mạng xã hội
- Trách nhiệm quản trị nội dung Khung riêng tại nghị định
- Không phối hợp gỡ theo yêu cầu Có thể bị xử lý
- Quản lý dịch vụ Internet, thông tin trên mạng Còn có NĐ 147/2024/NĐ-CP
- Thay người dùng chịu hết? Không — trách nhiệm song song
Số lượng người theo dõi lớn không phải điều kiện để bị phạt theo Điều 101. Mức độ lan tỏa có thể ảnh hưởng tới đánh giá hậu quả và việc chọn mức trong khung, nhưng hành vi cốt lõi vẫn là cung cấp hoặc chia sẻ nội dung thuộc điểm a khoản 1 Điều 101.
Khi nào có thể bị truy cứu hình sự?
Xử phạt hành chính chỉ áp dụng khi hành vi chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét, tùy hồ sơ, các tội danh liên quan — trong đó có Điều 288 (tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông) và Điều 331 (tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân).
Theo khoản 1 Điều 288, người đưa lên mạng máy tính, mạng viễn thông những thông tin trái với quy định của pháp luật (nếu không thuộc một số tội danh loại trừ tại chính khoản này), thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc gây dư luận xấu làm giảm uy tín của cơ quan, tổ chức, cá nhân, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Theo khoản 1 Điều 331, người lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Đang dùng mạng xã hội — nên làm gì để tránh rủi ro?
Những hiểu lầm hay gặp
Câu hỏi thường gặp
Đăng thông tin sai sự thật trên mạng xã hội bị phạt bao nhiêu?
Theo điểm a khoản 1 Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP, tổ chức lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín cơ quan, tổ chức hoặc danh dự, nhân phẩm cá nhân bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Cá nhân có cùng hành vi chịu mức bằng 1/2 theo khoản 3 Điều 4. Khoản 3 Điều 101 còn buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn.
Chỉ chia sẻ lại bài người khác có bị xử lý không?
Có thể. Điểm a khoản 1 Điều 101 nêu hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm. Người không tự sáng tạo nội dung nhưng bấm chia sẻ, đăng lại vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh nếu đủ yếu tố vi phạm. Mức phạt và việc có xử lý hay không do cơ quan có thẩm quyền đánh giá trên hành vi và hậu quả cụ thể.
Xin lỗi và gỡ bài có hết trách nhiệm không?
Không tự động hết. Khoản 3 Điều 101 quy định biện pháp khắc phục hậu quả là buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn hoặc thông tin vi phạm pháp luật. Gỡ bài, xin lỗi là thái độ hợp tác và thực hiện biện pháp khắc phục, nhưng không loại trừ việc bị phạt tiền nếu hành vi tại khoản 1 hoặc khoản 2 đã hoàn thành và đủ yếu tố xử phạt hành chính.
Khi nào bị truy cứu hình sự?
Khi hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự. Điều 288 xử lý việc đưa thông tin trái pháp luật lên mạng máy tính, mạng viễn thông nếu gây dư luận xấu làm giảm uy tín hoặc đủ ngưỡng thu lợi, thiệt hại; khung khoản 1 gồm phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Điều 331 xử lý lợi dụng quyền tự do ngôn luận xâm phạm lợi ích Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
Bình luận ngắn dưới bài người khác có bị phạt không?
Có thể, nếu nội dung bình luận là thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín, danh dự theo điểm a khoản 1 Điều 101. Độ dài không phải tiêu chí miễn trừ. Bình luận trên mạng xã hội vẫn là hình thức cung cấp thông tin trên không gian mạng, thuộc phạm vi điều chỉnh khi đủ yếu tố vi phạm hành chính hoặc hình sự.
Dùng tài khoản ẩn danh hoặc nickname có tránh được xử lý không?
Không bảo đảm. Điều 101 xử lý hành vi, không miễn trừ vì người dùng đặt tên giả. Cơ quan chức năng có thể xác minh danh tính theo thẩm quyền và phối hợp với tổ chức cung cấp dịch vụ mạng xã hội, dịch vụ Internet theo quy định quản lý thông tin trên mạng, trong đó có Nghị định 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.