Điều 9. Xếp loại khá — Thông tư 103/2021/TT-BCA

a) Phạm nhân không nơi nương tựa là những phạm nhân không còn thân nhân, gồm: Ông, bà nội; ông, bà ngoại; bố, mẹ đẻ; bố, mẹ vợ (hoặc chồng); bố, mẹ nuôi hợp pháp; vợ hoặc chồng; con đẻ, con dâu, con rể, con nuôi hợp pháp; anh, chị, em ruột; anh, chị, em vợ (hoặc chồng); cô, dì, cậu, chú, bác, cháu ruột. Phạm nhân viết đơn trình bày hoàn cảnh, liên lạc, gửi cho người có quan hệ họ hàng gần nhất nhờ họ đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi phạm nhân cư trú xác nhận không còn thân nhân. Trường hợp trong thời hạn ba tháng, kể từ ngày tiếp nhận vào cơ sở giam giữ phạm nhân không liên lạc được với ai là họ hàng, thì phạm nhân viết đơn trình bày hoàn cảnh, cam kết tiếp tục thực hiện sau khi chấp hành xong án phạt tù, có xác nhận của Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân, thì được coi là tích cực khắc phục hậu quả.

b) Trường hợp phạm nhân còn thân nhân nhưng không có nơi cư trú nhất định, không xác định được thân nhân hoặc phạm nhân là người dân tộc ít người, ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, thì trong thời hạn ba tháng kể từ ngày tiếp nhận vào cơ sở giam giữ phạm nhân không liên lạc được với thân nhân, phạm nhân có đơn trình bày hoàn cảnh, cam kết tiếp tục thực hiện sau khi chấp hành xong án phạt tù, có xác nhận của Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân. Trường hợp, sau đó liên lạc được với thân nhân, nếu họ có điều kiện về kinh tế thì giáo dục phạm nhân liên lạc với thân nhân đề nghị giúp khắc phục hậu quả, trường hợp có hoàn cảnh kinh tế gia đình đặc biệt khó khăn không giúp khắc phục hậu quả được, thì phạm nhân phải làm đơn theo quy định tại điểm d khoản 3 Điều này.

c) Trường hợp phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù mà có hoàn cảnh quy định tại các điểm a, b khoản 3 Điều này, thì có đơn trình bày hoàn cảnh, cam kết tiếp tục thực hiện sau khi chấp hành xong án phạt tù, có xác nhận của Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân. Các trường hợp phạm nhân quy định tại điểm a, b, c khoản 3 Điều này có tiền lưu ký, khen thưởng hoặc từ kết quả tham gia lao động, nếu tự nguyện nộp để khắc phục hậu quả thì được coi là tích cực khắc phục hậu quả, trừ những trường hợp phạm nhân bị ốm, đau đang điều trị, chăm sóc; là thương binh, bệnh binh; khuyết tật hoặc có nhược điểm về thể chất, tinh thần; phụ nữ có thai, nghỉ thai sản; có con nhỏ đang ở cùng trong trại giam; già yếu nam từ 70 tuổi, nữ từ 65 tuổi trở lên hoặc các phạm nhân thường xuyên bị ốm đau, bệnh tật.

d) Phạm nhân chưa khắc phục hoặc mới khắc phục được một phần trách nhiệm dân sự nhưng có hoàn cảnh kinh tế gia đình đặc biệt khó khăn, không có khả năng khắc phục là trường hợp phạm nhân và gia đình không có thu nhập hoặc có thu nhập chỉ đảm bảo cuộc sống tối thiểu, không còn tài sản để thi hành án hoặc có tài sản nhưng giá trị tài sản chỉ đủ để thanh toán chi phí cưỡng chế thi hành hoặc tài sản theo quy định của pháp luật không được kê biên, xử lý để thi hành án hoặc do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, dịch bệnh hoặc sự kiện bất khả kháng khác dẫn đến thu nhập bị giảm sút hoặc mất thu nhập, mất toàn bộ hoặc phần lớn tài sản dẫn đến không đảm bảo hoặc chỉ đảm bảo được cuộc sống tối thiểu hoặc có bố đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con hoặc người gia đình có trách nhiệm nuôi dưỡng bị bệnh hiểm nghèo, tai nạn, ốm đau thường xuyên hoặc bị khuyết tật dẫn đến thu nhập của gia đình chỉ đảm bảo cuộc sống tối thiểu hoặc thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo theo quy định của Chính phủ. Các phạm nhân có hoàn cảnh nêu trên viết đơn trình bày trung thực hoàn cảnh gia đình, liên lạc, gửi cho thân nhân đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, đơn vị nơi công tác, học tập xác nhận là đúng. Đồng thời phạm nhân phải viết bản cam kết khắc phục sau khi chấp hành xong án phạt tù, có xác nhận của Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân. Phạm nhân có đơn trình bày hoàn cảnh kinh tế gia đình đặc biệt khó khăn, nhưng phạm nhân hoặc thân nhân có tiền, tài sản, có điều kiện khắc phục hậu quả, nếu không tự nguyện thực hiện thì không được coi là tích cực khắc phục hậu quả.

đ) Bản cam kết, đơn trình bày hoàn cảnh kinh tế gia đình đặc biệt khó khăn nêu tại điểm a, b, c, d khoản 3 Điều này cứ ba năm viết một lần, tính từ ngày cơ sở giam giữ phạm nhân nhận được đơn hoặc theo dấu bưu điện nếu đơn gửi qua đường bưu điện. Trường hợp đơn trình bày hoàn cảnh kinh tế gia đình đặc biệt khó khăn hết hạn trong thời gian thực hiện các biện pháp phòng, chống thiên tai, dịch bệnh hoặc sự kiện bất khả kháng khác do cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, thân nhân phạm nhân không đi xin xác nhận nhận đơn mới được, thì đơn đó được gia hạn áp dụng đến khi hết thực hiện các biện pháp phòng, chống thiên tai, dịch bệnh hoặc sự kiện bất khả kháng.

e) Phạm nhân đã khắc phục được ít nhất một phần hai trách nhiệm dân sự trở lên, có hóa đơn, chứng từ, cơ quan thi hành án dân sự có văn bản xác nhận kết quả thi hành án, thì phạm nhân phải có bản cam kết khắc phục sau khi chấp hành xong án phạt tù, được Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân xác nhận thì được coi là tích cực khắc phục hậu quả. Trường hợp phát hiện phạm nhân có tiền, tài sản, có điều kiện thi hành án, nếu không tự nguyện nộp để thi hành thì không được coi là tích cực khắc phục hậu quả.

g) Trường hợp phạm nhân, thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp của phạm nhân có hoàn cảnh khó khăn, phải khắc phục hậu quả làm nhiều lần, thì các lần đó phải có hóa đơn, chứng từ hoặc xác nhận của cơ quan thi hành án dân sự đang thụ lý vụ việc hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận các lần thực hiện đó. Trường hợp đã nộp được ít nhất một phần hai trách nhiệm dân sự trở lên, thì thực hiện theo quy định tại điểm e khoản 3 Điều này.

h) Phạm nhân có hoàn cảnh kinh tế khó khăn sử dụng tiền lưu ký hoặc nguồn tiền hợp pháp của mình tự nguyện nộp nhiều lần hoặc thân nhân, người đại diện hợp pháp của phạm nhân đề nghị nộp nhiều lần tại cơ sở giam giữ phạm nhân, thì phạm nhân phải viết cam kết, thân nhân phạm nhân làm đơn cam kết rõ số tiền mỗi lần nộp, thời hạn nộp, đồng thời phải đảm bảo tổng giá trị nộp trong mỗi năm ít nhất phải bằng tổng giá trị còn phải thực hiện chia cho số năm án phạt tù của phạm nhân (trường hợp án chung thân thì chia cho ba mươi năm), được Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân xác nhận. Khi nào nộp đủ tiền theo mỗi đợt đã thống nhất, cam kết với cơ sở giam giữ phạm nhân thì khi đó mới được coi là tích cực khắc phục hậu quả. Trường hợp thực hiện không đúng cam kết, thì không được coi là tích cực khắc phục hậu quả. Trường hợp đã nộp được ít nhất một phần hai trách nhiệm dân sự trở lên, thì thực hiện theo quy định tại điểm e khoản 3 Điều này.

i) Phạm nhân có quyết định của cơ quan thi hành án dân sự đang thụ lý vụ việc xác định chưa có điều kiện thi hành án, thực hiện các trách nhiệm dân sự, thì phạm nhân viết bản cam kết khắc phục sau khi chấp hành xong án phạt tù, có xác nhận của Thủ trưởng cơ sở giam giữ phạm nhân.