Điều 13. Phối hợp trong bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; phối hợp trong quản lý cát, sỏi lòng sông, lòng hồ và khu vực biển tại khu vực giáp ranh địa phận hành chính cấp tỉnh
Các cơ quan, Ủy ban nhân dân cấp xã, các tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm phối hợp bảo vệ khoáng sản chưa khai thác ở trong và ngoài khu vực đã được cấp giấy phép thăm dò khoáng sản, giấy phép khai thác khoáng sản; các khoáng sản khác được phát hiện trong ranh giới khu vực đã được cấp giấy phép khai thác nhưng chưa được cơ quan thẩm quyền cho phép khai thác, hoặc khoáng sản đi kèm đã được cơ quan thẩm quyền cho phép thu hồi nhưng chưa thu hồi được; khoáng sản ở bãi thải của mỏ đã đóng cửa mỏ; khoáng sản cát, sỏi lòng sông, lòng hồ tại khu vực giáp ranh địa phận hành chính cấp tỉnh; khoáng sản chưa khai thác trong diện tích đất đang sử dụng, trừ trường hợp thu hồi khoáng sản nhóm II, nhóm III và nhóm IV để phục vụ cho xây dựng công trình hoặc các hạng mục công trình của dự án, đề án, phương án đó (quy định tại điểm a khoản 1; điểm a khoản 4 Điều 75 của Luật Địa chất và khoáng sản năm 2024; điểm a khoản 23 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản năm 2025), thực hiện như sau:
1. Trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân cấp xã
a) Chủ trì tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khoáng sản đến cấp ủy, chính quyền, các tổ chức đoàn thể của xã, thôn xóm và nhân dân trên địa bàn để tham gia giám sát, kịp thời phản ánh hành vi vi phạm trong việc quản lý, khai thác khoáng sản trên địa bàn;
b) Chủ trì thực hiện phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn và khu vực giáp ranh địa phận hành chính giữa hai xã, hai tỉnh; thiết lập đường dây nóng, phân công lãnh đạo hoặc thành lập lực lượng thường trực và giao cán bộ phụ trách cụ thể theo từng địa bàn nhằm đảm bảo thông tin liên lạc 24/24 giờ để tiếp nhận thông tin và kịp thời xử lý hoặc phối hợp xử lý các hoạt động khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn, kể cả khu vực giáp ranh địa phận hành chính giữa hai xã, hai tỉnh;
c) Hàng năm, bố trí kinh phí thực hiện công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn theo phân cấp quản lý, kể cả khoáng sản khu vực giáp ranh địa phận hành chính giữa hai xã, hai tỉnh;
d) Khi phát hiện hoặc ngay sau khi nhận được thông tin phản ánh của nhân dân, cơ quan báo chí và khi nhận được thông tin chỉ đạo từ cơ quan cấp trên về việc thăm dò, khai thác, chế biến, tàng trữ, vận chuyển khoáng sản sai phép, không phép (sau đây gọi chung là trái phép) xảy ra trên địa bàn, Uỷ ban nhân dân cấp xã chỉ đạo ngay lực lượng chức năng kiểm tra, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét xử lý theo quy định của pháp luật (nếu vượt quá thẩm quyền);
đ) Trường hợp vụ việc xảy ra phức tạp, vượt quá thẩm quyền giải quyết thì báo cáo kịp thời cho Uỷ ban nhân dân tỉnh để có phương án xử lý (các trường hợp khẩn cấp có thể báo cáo qua điện thoại, nhưng sau đó phải có văn bản báo cáo kèm theo phương án đề xuất, kiến nghị cụ thể);
e) Trong quá trình kiểm tra, các đối tượng, phương tiện sử dụng khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép từ địa phương này sang địa phương khác thì lực lượng kiểm tra được phép truy đuổi để tạm giữ và có trách nhiệm thông tin cho địa phương liên quan đó để phối hợp xử lý;
g) Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh và trước pháp luật nếu để xảy ra hoạt động khoáng sản trái phép trên địa bàn mà không phát hiện, không xử lý hoặc nhận được thông tin phản ánh đề nghị kiểm tra, xử lý các vi phạm đang diễn ra nhưng chậm trễ, không kịp thời triển khai nhiệm vụ hoặc để tình trạng vi phạm kéo dài, tái diễn, gây hậu quả nghiêm trọng đến mức phải xử lý hình sự.
2. Trách nhiệm của Công an tỉnh
a) Chỉ đạo các lực lượng chức năng của đơn vị chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, Uỷ ban nhân dân cấp xã tăng cường đấu tranh và ngăn chặn với tội phạm về khai thác, buôn lậu, gian lận thương mại trong lĩnh vực địa chất, khoáng sản. Chủ động nắm chắc tình hình, phát hiện, tổ chức đấu tranh có hiệu quả các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động khai thác khoáng sản. Tập trung vào địa bàn giáp ranh với các tỉnh lân cận và giữa các xã; xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm về lĩnh vực khoáng sản trên địa bàn tỉnh; phối hợp chặt chẽ, sớm cảnh báo và thông tin kịp thời với Sở Nông nghiệp và Môi trường những hành vi, dấu hiệu vi phạm trong khai thác, sử dụng tài nguyên đối với các doanh nghiệp được cấp phép hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh để có biện pháp xử lý, giải quyết chấn chỉnh kịp thời;
b) Chỉ đạo Công an cấp xã thường xuyên kiểm tra địa bàn có hoạt động khoáng sản, nhất là những nơi thường xảy ra hiện tượng khai thác, mua bán, tàng trữ, vận chuyển khoáng sản trái phép; ngăn chặn, giải tỏa hoạt động khoáng sản trái phép; bảo đảm an ninh, trật tự an toàn xã hội tại khu vực có khoáng sản; áp dụng các biện pháp bảo đảm xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo thẩm quyền và quy định của pháp luật. Đồng thời kiểm điểm, xem xét trách nhiệm của Trưởng Công an cấp xã nếu để xảy ra tình trạng khai thác, vận chuyển, mua bán, tàng trữ khoáng sản trái phép trong thời gian dài, tái diễn mà không kịp thời ngăn chặn, giải tỏa;
c) Đối với vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự liên quan đến hoạt động khoáng sản, sau khi nhận được báo cáo, đề xuất của Uỷ ban nhân dân cấp xã, Công an tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo lực lượng công an của đơn vị, địa phương phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương giải quyết, kiểm tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
3. Trách nhiệm của Sở Nông nghiệp và Môi trường
a) Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, Uỷ ban nhân dân cấp xã trong việc tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khoáng sản, quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác;
b) Khi nhận được báo cáo, đề xuất của Uỷ ban nhân dân cấp xã hoặc chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân tỉnh, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh về hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép (trừ cát, sỏi lòng, bờ bãi sông), Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan và Uỷ ban nhân dân cấp xã tổ chức kiểm tra, xem xét xử lý theo quy định của pháp luật; báo cáo kịp thời về Uỷ ban nhân dân tỉnh kết quả giải quyết, xử lý;
c) Báo cáo, đề xuất Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh và các cơ quan chức năng xem xét kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu địa phương để hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép trên địa bàn mà không kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo, đề xuất cơ quan cấp trên xử lý theo quy định của pháp luật.
4. Trách nhiệm của Sở Tài chính
Chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức thực hiện định giá tài sản trong tố tụng hình sự; xử lý tài sản, hàng hóa tịch thu sung quỹ nhà nước do vi phạm pháp luật về khai thác khoáng sản theo thẩm quyền; thanh quyết toán chi phí theo quy định đối với việc bắt giữ, tịch thu, xử lý tài sản, hàng hóa theo quy định của pháp luật.
5. Trách nhiệm của Sở Công Thương
Chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan trong công tác kiểm tra, kiểm soát hoạt động lưu thông, kinh doanh, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản không có nguồn gốc hợp pháp trên thị trường theo chức năng, nhiệm vụ được giao; xử lý các hành vi vi phạm theo thẩm quyền hoặc kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật.
6. Trách nhiệm của các cơ quan có liên quan: cử cán bộ, công chức đáp ứng về chuyên môn, nghiệp vụ tham gia phối hợp kiểm tra, xử lý và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc cử cán bộ, công chức khi tham gia phối hợp.
7. Trách nhiệm của cán bộ, công chức khi tham gia phối hợp: thực hiện đúng quy định của Luật Cán bộ, công chức trong việc thực thi nhiệm vụ; chấp hành đúng sự phân công của cơ quan/người chủ trì và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả kiểm tra của mình khi được phân công.
8. Trách nhiệm của các doanh nghiệp được cấp phép
a) Thực hiện quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản trong khu vực mỏ đã được cấp phép, không để hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép trong khu vực mỏ của mình;
b) Khi phát hiện có hoạt động khai thác khoáng sản ngoài ranh giới, giáp ranh với khu vực được cấp phép hoạt động khoáng sản của mình phải thông báo ngay cho Uỷ ban nhân dân cấp xã để kiểm tra, xử lý. Trường hợp phát hiện mà không kịp thời thông tin, khai báo thì doanh nghiệp được cấp phép phải chịu trách nhiệm trước pháp luật đối hành vi vi phạm đó.
9. Các tổ chức, cá nhân sử dụng đất có trách nhiệm quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trong diện tích đất đang sử dụng (kể cả khoáng sản trong lòng đất). Không được tự ý khai thác hoặc cho phép đối tượng khác khai thác khoáng sản nếu chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép khai thác, trừ trường hợp thu hồi khoáng sản nhóm II, nhóm III và nhóm IV để phục vụ cho xây dựng công trình hoặc các hạng mục công trình của dự án, đề án, phương án đó (quy định tại điểm a khoản 1 và điểm a khoản 4 Điều 75 của Luật Địa chất và Khoáng sản).