Điều 10. Bồi thường thiệt hại về môi trường
1. Nguyên tắc chung:
a/ Tất cả các tổ chức và cá nhân quốc tịch Việt Nam, nước ngoài hay liên doanh giữa Việt Nam với nước ngoài gây ô nhiễm môi trường do sự cố tràn dâu, đêu phải bồi thường các thiệt hại về môi trường theo quy định của pháp luật.
b) Cơ sở pháp lý cơ bản để đòi bồi thường thiệt hại về môi trường gây ra do sự cố tràn dâu là luật Bảo vệ môi trường, các văn bản pháp luật khác và điều ước quốc tê mà Việt Nam tham gia có liên quan. Thẩm quyền xem xét, giải quyết các tranh châp thuộc Tòa án Việt Nam.
c) Quá trình khiếu nại đòi bồi thường các thiệt hại về môi trường có thể đòi hỏi tới tư vấn của cơ quan chuyên môn về pháp luật, đôi khi cần đến cả tư vấn về pháp luật của quốc tế trong các trường hợp bên gây sự cố’ là pháp nhân nước ngoài.
d) Trước khi tiến hành hoạt động đòi bồi thường cần trao đổi với Cục Bảo vệ Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường để có được các hướng dẫn cần thiết.
đ) Sự cố tràn dầu thường gây ra hậu quả nghiêm trọng về môi trường, do vậy chi phí bồi thường cho các thiệt hại về môi trường rất lớn, thường vượt quá khả năng của chủ phương tiện gây ra sự cố. Để có thể trả được số tiền bồi thường thiệt hại này, các chủ phương tiện thường tham gia bảo hiểm quốc gia hoặc quốc tế theo quy định của pháp luật, cho nên về nguyên tắc, thiệt hại về môi trường có thể được hoàn trả thông qua các quỹ bảo hiểm. Số tiền hoàn trả sẽ chỉ được tính cho những khoản như sau:
- Chi phí cho ứng cứu sự cố, như ngăn dầu, san dầu, gom dầu, xử lý dầu cặn, làm sạch môi trường...;
- Bồi thường thiệt hại về kinh tế cho các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất nông nghiệp (như nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản, làm muối...) bị thiệt hại trực tiếp do sự cố xảy ra;
- Bồi thường cho việc phục hồi môi trường bị suy thoái hoặc bị huỷ hoại do ô nhiễm;
- Chi phí cho công tác khảo sát, lập căn cứ để đánh giá thiệt hại về kinh tế và môi trường.
2. Nội dung cơ bản của thủ tục và hồ sơ pháp lý đòi bồi thường:
a) Cơ quan quản lý môi trường cần phối hợp với các cơ quan chức năng của Trung ương đóng trên địa bàn thành phố (như cảng vụ, dầu khí, bảo hiểm...) và các cơ quan liên quan của địa phương, nhanh chóng xây dựng Va thu thập toàn bộ hồ sơ, mẫu vật liên quan và các khiếu nại của các câ"p và nhân dân địa phương v'ê ảnh hưởng của sự cố (ngày giờ xảy ra sự cố, địa điểm, số lượng dầu thoát ra, loại dầu, vùng dầu loang tới, mô tả về quy mô v.v...).
b) Tiến hành lập biên bản tại hiện trường giữa đại diện bên gây ra sự cố và đại diện bên bị thiệt hại - là cơ quan quản lý môi trường của địa phương (Sở TN&MT) nhằm ghi nhận chứng cứ ban đầu về sự cố, đặc biệt cần thu thập các thông tin cần thiết nhất như: Tên, địa chỉ, số điện thoại, số Fax của bên gây sự cố; thời gian và địa điểm xảy ra sự cố; lý do và tính chất của sự cố; lượng dầu và loại dầu thoát ra môi trường; tên và quốc tịch của phương tiện và người điều khiển phương tiện (nếu là tàu, dàn khoan); và các thiệt hại ban đầu có thể thây được (chết người, cháy nổ...).
c) Thu thập toàn bộ thông tin về chủ phương tiện gây ra sự cố (thuộc tổ chức, cá nhân nào, quốc tịch, nhật ký công tác, tham gia công ước hoặc bảo hiểm gì, hồ sơ về hàng hoá, về lượng dầu có trong tàu, biên bản về sự cố có chữ ký của chủ phương tiện, đại diện cảng vụ (nếu là sự cố đắm tàu) và đại diện của địa phương, các biên bản quy trách nhiệm đương sự của các bên gây ô nhiễm...).
d) Tổ chức ngay các nhóm chuyên gia khoa học để khảo sát tại hiện trường nhằm thu nhập số liệu, chứng cứ khoa học và thông tin về ô nhiễm; định giá mức độ, quy mô ô nhiễm, sự thiệt hại, suy giảm v'ê mồi trường, sinh thái; thiệt hại về kinh tế của các tổ chức và cá nhân trong hiện tại và trong tương lai. Các thông tin về môi trường này phải mang tính trung thực và có cơ sở khoa học, cần được thể hiện dưới dạng một báo cáo hoàn chỉnh, có các sơ đồ, số liệu, mẫu vật, các kết quả phân tích cụ thể, các phim ảnh minh họa đi kèm.
đ) Sau khi có được các loại hình thông tin cần thiết, cần xây dựng dơn khiếu nại và hồ sơ đi kèm. Trong việc chuẩn bị và xây dựng các hồ sơ khiếu nại đòi bồi thường, ngoài các cơ quan chuyên môn pháp lý liên quan có thể trao đổi, phối hợp với Cục Bảo vệ Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường để có được các hướng dẫn cần thiết, đặc biệt, trong trường hợp bên gây thiệt hại là tổ chức, cá nhân nước ngoài.