Điều 6. Định hướng kiến trúc, không gian cảnh quan
1. Định hướng chung
a) Định hướng cho toàn đô thị
Căn cứ theo Đồ án Quy hoạch chung đô thị mới Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 580/QĐ-UBND ngày 29/6/2023, Đô thị thị trấn Tịnh Hà phân thành 03 khu vực chính: Khu I (Khu đô thị trung tâm huyện); Khu II (Khu đô thị mới phía Đông Nam); Khu III (Các khu ở mật độ thấp và vùng sản xuất nông, lâm nghiệp).
a1) Khu I (Khu đô thị trung tâm huyện)
Chức năng chính: Là nơi tập trung các trung tâm chính của huyện: trung tâm hành chính - chính trị, trung tâm giáo dục, trung tâm y tế, trung tâm văn hóa – thể dục thể thao, trung tâm thương mại, công viên, các khu ở hiện trạng chỉnh trang và xây dựng mới. Khu vực này phải tuân thủ các quy định theo quy hoạch chi tiết được phê duyệt.
a2) Khu II (Khu đô thị mới phía Đông Nam)
Chức năng chính: Khu đô thị mới phát triển trên nền tảng khu trung tâm thị trấn Tịnh Hà với các trung tâm thương mại, công trình công cộng, công viên cây xanh, các khu ở hiện trạng chỉnh trang và xây dựng mới.
Đây là không gian chuyển tiếp từ phía Bắc thành phố Quảng Ngãi về trung tâm huyện Sơn Tịnh, cần tạo bộ mặt đô thị khang trang, năng động và tạo sức sống mới cho khu vực, đặc biệt khu vực sông Trà Khúc, kênh Sơn Tịnh. Khi lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết cần định hướng tạo các trục cảnh quan chính hướng sông với các quy định cụ thể về chức năng, vị trí, chỉ tiêu quy hoạch từng công trình, hạ tầng kỹ thuật,… nhằm kiểm soát phát triển, tạo dựng hình ảnh đô thị như mong muốn.
a3) Khu III (Các khu ở mật độ thấp và vùng sản xuất nông, lâm nghiệp)
Chức năng chính: là khu vực sản xuất nông, lâm nghiệp tập trung phía Bắc đô thị, các khu ở mật độ thấp hiện hữu phân tán trong khu vực sản xuất nông lâm nghiệp, là quỹ đất dự trữ phát triển cho tương lai.
Trong khu vực này vẫn tiếp duy trì các cụm dân cư mật độ thấp, từng bước cải tạo chỉnh trang kiến trúc cảnh quan sân vườn, cổng ngõ, tạo lập cảnh quan nông thôn mới hài hòa với thiên nhiên; hạn chế phát triển đất ở mới.
Khuyến khích trồng cây bóng mát phù hợp điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu địa phương. Tiếp tục duy trì hệ thống sông, suối, kênh, mương phục vụ sản xuất nông nghiệp.
Hình 9: Sơ đồ phân vùng kiến trúc, không gian cảnh quan đô thị
b) Định hướng chung về kiến trúc cho khu đô thị hiện hữu
Bổ sung hoàn thiện hệ thống hạ tầng xã hội và kỹ thuật, cải tạo chỉnh trang kiến trúc đô thị, tăng cường tiện nghi đô thị tiệm cận với các khu ở mới: tăng cây xanh, sân chơi, bãi xe, … Các khu dân cư chỉnh trang đảm bảo xây dựng đúng theo lộ giới quy hoạch, định hướng mở rộng các hẻm theo lộ trình kế hoạch 5-10 năm. Cải tạo chỉnh trang các khu dân cư và làng xóm đô thị hóa trong quá trình phát triển đô thị.
2. Định hướng cụ thể
a) Về không gian cảnh quan đô thị
Các vị trí điểm nhấn cảnh quan đô thị: các khu vực cửa ngõ đô thị, các không gian trước các công trình điểm nhấn, quảng trường, công viên đô thị.
Không gian mở, tầm nhìn đến các khu vực cảnh quan tự nhiên đồi núi, mặt nước, hai bên tuyến đường, tuyến sông: khu vực dọc sông Trà Khúc, suối Bà Mẹo, kênh Sơn Tịnh, kênh mới phía Đông.
Hệ thống công viên, cây xanh, mặt nước;
Xây dựng mới các công viên quy mô lớn cấp đô thị, phát triển theo nhiều mô hình khác nhau nhằm tạo cảnh quan, môi trường, phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của người dân và thu hút khách, kết nối thành hệ thống bằng các dải cây xanh dọc sông, suối và các trục giao thông chính, các trục cảnh quan. Phát triển và hoàn thiện hệ thống công viên, cây xanh trên các trục đường, quảng trường, không gian mở, kết hợp bổ sung và chỉnh trang các công viên vườn hoa hiện hữu. Khuyến khích các dự án tăng cường các khoảng lùi, tạo các hoa viên và không gian cho cộng đồng.
+ Bảo vệ và cải tạo, chỉnh trang hệ thống sông, suối, xây dựng hành lang cây xanh và công trình bảo vệ chống xói lở sông, suối để phát triển bền vững.
+ Các công viên cần góp phần chống ngập thông qua kết hợp chức năng thu nước, thấm nước, giảm ngập nước. Các công viên quy mô lớn cần có thêm chức năng hồ điều tiết. Xây dựng, duy trì và nâng cấp mảng xanh, công viên cảnh quan dọc các hành lang sông, suối, kênh trong đô thị, tạo thành một hệ thống mảng xanh liên hoàn các công viên quy mô lớn, nhỏ để kết hợp hài hòa với hệ sinh thái, cảnh quan sông nước, điểm vui chơi giải trí, không gian sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư.
+ Khuyến khích chăm sóc, bảo vệ, trồng mới cây xanh trong các khu công viên, đặc biệt là cây xanh tán lớn, cây xanh có giá trị môi trường, cảnh quan, cây xanh đặc trưng của khu vực. Trồng mới, duy trì và nâng cấp cây xanh trên các trục đường, các mảng xanh tại các nút giao, đảo giao thông, tăng cường cảnh quan đô thị tại các đầu mối giao thông. Thiết kế cây xanh cách ly kết hợp che chắn các hạng mục công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị, tạo cảnh quan đô thị đẹp, thân thiện.
+ Khuyến khích không sử dụng hàng rào đối với các công viên công cộng, tạo không gian thân thiện cho người dân, đóng góp tích cực vào việc cải thiện cảnh quan đô thị. Tăng cường chiếu sáng các khu công viên để bảo đảm an ninh và mỹ quan đô thị.
+ Tăng cường kết nối giao thông đối với các khu công viên như kết nối các tuyến đường đi bộ, xây dựng cầu vượt cho người đi bộ băng qua các trục giao thông có lộ giới lớn, kết nối các bến xe buýt. Tổ chức khai thác các khu cây xanh cảnh quan phục vụ vui chơi giải trí của người dân theo dự án và có quy hoạch chi tiết được duyệt.
b) Về kiến trúc
61) Trên các trục đường chính, liên khu vực, đường chính khu vực
Sử dụng hình thức kiến trúc công trình phù hợp công năng sử dụng, hài hòa với không gian xung quanh; khuyến khích tạo không gian mở hoặc tạo khoảng lùi tầng trệt các công trình công cộng để làm không gian xanh, bố trí chỗ để xe và không gian cho người đi bộ. Công trình xây dựng tại góc đường phố phải đảm bảo tầm nhìn, an toàn, thuận lợi cho người tham gia giao thông.
Không gian kiến trúc cần có một số nguyên tắc thống nhất (về màu sắc, tầng cao, vật liệu, ...) để tạo nền tính đặc trưng và liên tục của dãy phố. Sử dụng màu sắc, vật liệu hoàn thiện không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân trong khu vực và ảnh hưởng đến lưu thông trên tuyến đường tiếp giáp. Khuyến khích sử dụng vật liệu xây dựng sẵn có tại địa phương và các vật liệu thân thiện với môi trường.
Cải tạo chỉnh trang hệ thống vỉa hè, giảm bê tông hóa kết hợp bổ sung các tiện ích đô thị như cây xanh đô thị, bồn hoa, ghế ngồi, thùng rác công cộng, bảng thông tin,...
62) Khu đô thị hiện hữu
Tổ chức kiến trúc đô thị hài hòa về phong cách kiến trúc, chiều cao, khoảng lùi, chi tiết, màu sắc, chất liệu của các công trình và nhà ở riêng lẻ trên các tuyến phố. Khuyến khích việc nhập các thửa đất nhỏ thành các thửa đất lớn hơn và hợp khối các công trình kiến trúc có quy mô nhỏ để tổ chức bộ mặt kiến trúc chung của đô thị khang trang hơn.
Nhà ở riêng lẻ khi xây dựng phải phù hợp quy hoạch, tuân thủ chỉ giới xây dựng, khoảng lùi, mật độ xây dựng; độ cao nền, chiều cao các tầng, chiều cao ban công, chiều cao và độ vươn của ô văng được quy định trong nội dung Quy chế quản lý này.
Việc xây dựng mới, cải tạo sửa chữa công trình kiến trúc phải hài hòa với tổng thể chung.
3) Khu đô thị mới
Các công trình được thiết kế văn minh, hiện đại, có kiến trúc hài hòa với môi trường cảnh quan thiên nhiên, thân thiện môi trường. Cảnh quan hài hòa với điều kiện tự nhiên từng khu vực, tạo lập được môi trường sống tốt và đặc trưng riêng của từng khu đô thị mới.
Khuyến khích các công trình kiến trúc đa chức năng, cao tầng, dọc theo các trục đường chính đô thị, khuyến khích kết nối với các bến, trạm giao thông công cộng.
Tạo lập cảnh quan các khu vực cửa ngõ đô thị, các trục đường lớn, trục đường chính đô thị, khu đô thị mới khang trang, đồng bộ, hiện đại và hài hòa với môi trường, cảnh quan của từng khu vực. Xây dựng hệ thống các tượng đài, biểu tượng cửa ngõ đô thị, vườn hoa, vòi phun nước để tạo lập các không gian công cộng, đặc trưng của từng dự án, từng khu đô thị mới. Xây dựng hệ thống chiếu sáng, trang trí nghệ thuật cho cây xanh, tiểu cảnh, tượng đài, kết hợp với hồ phun nước và các công trình kiến trúc đẹp tạo ra điểm nhấn tại các khu trung tâm. Khuyến khích sử dụng hệ thống chiếu sáng theo công nghệ tiên tiến, các hình thức quảng cáo hiện đại, tiết kiệm năng lượng, chống ô nhiễm ánh sáng.
Khu vực bảo tồn: Cần rà soát, giữ nguyên các công trình có giá trị. Việc cải tạo, sửa chữa thực hiện trên nguyên tắc giữ gìn, duy trì, phát huy giá trị đặc trưng của không gian, kiến trúc cảnh quan vốn có của khu vực (chiều cao, mặt đứng các hướng, hình thức, vật liệu, màu sắc tường, mái, cổng, tường rào). Việc phá dỡ công trình (kể cả phần cổng, tường bao) phải có ý kiến bằng văn bản của cơ quan quản lý chuyên ngành. Công trình xây dựng mới hoặc cải tạo hài hòa với kiến trúc, không gian đặc thù trong phạm vi ảnh hưởng của công trình.
Kiến trúc cao tầng tập trung tại khu vực trung tâm, quảng trường: Các công trình kiến trúc phải nghiên cứu, đề xuất các giải pháp kiến trúc, thiết kế đô thị phù hợp, có khả năng đóng góp, nâng cao giá trị kiến trúc cảnh quan của không gian quảng trường, khu vực trung tâm. Mặt đứng công trình tiếp giáp quảng trường cần thiết kế thân thiện với người đi bộ. Cần có giải pháp kiến trúc đảm bảo các khu vực kỹ thuật, bãi xe, nhà xe không nhìn thấy được từ quảng trường hay khu vực trung tâm.
Các khu vực hành lang ngập, thoát lũ, cấm xây dựng
+ Hành lang thoát lũ sông Trà Khúc đoạn đoạn qua đô thị thị trấn Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi được quản lý theo Quyết định số 1352/QĐ-UBND ngày 04/10/2022 của Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi về việc điều chỉnh tọa độ biên ranh giới không gian thoát lũ bờ Bắc sông Trà Khúc tại Quyết định số 1203/QĐ-UBND ngày 31/8/2022 của Chủ tịch UBND tỉnh.
+ Các tuyến kênh thoát lũ qua đô thị căn cứ theo Quyết định số 580/QĐ- UBND ngày 29/6/2023 của UBND tỉnh Quảng Ngãi về phê duyệt đồ án quy hoạch chung đô thị mới Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi.