Điều 8. Sử dụng, khai thác đất của đường bộ và hành lang an toàn đường bộ
1. Đất dành cho đường bộ chỉ dành để xây dựng công trình đường bộ và công trình sử dụng, khai thác cho mục đích an toàn giao thông đường bộ; trừ một số công trình thiết yếu (theo quy định tại Khoản 2 Điều 43 Luật Giao thông đường bộ năm 2008) và công trình có yêu cầu đặc biệt về kỹ thuật không thể bố trí ngoài phạm vi đất dành cho đường bộ nhưng phải bảo đảm tính đồng bộ, an toàn và được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Nghiêm cấm xây dựng trái phép các công trình khác trong phạm vi đất dành cho đường bộ.
2. Dự án khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu dân cư, khu thương mại dịch vụ và các công trình khác phải xây dựng theo quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và có hệ thống đường gom nằm ngoài hành lang an toàn đường bộ. Trường hợp đặc biệt do điều kiện địa hình, địa vật khó khăn hoặc không đủ quỹ đất, có thể xem xét cho phép một phần hoặc toàn bộ đường gom nằm trong hành lang an toàn đường bộ, Chủ đầu tư dự án chịu trách nhiệm xây dựng hệ thống đường gom.
Không được sử dụng đất dành cho đường bộ để làm công trình phụ trợ, đường đấu nối; trường hợp cần phải sử dụng đất dành cho đường bộ để làm đường đấu nối vào đường bộ thì phải thực hiện đúng vị trí đã được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt hoặc chấp thuận.
Các đường đấu nối từ cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ, trụ sở cơ quan vào đường tỉnh phải có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Sở Giao thông vận tải trước khi trình Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt hoặc chấp thuận; đấu nối vào đường huyện, đường xã phải được Ủy ban nhân dân cấp huyện phê duyệt hoặc chấp thuận. Việc đấu nối phải đảm bảo tầm nhìn, an toàn giao thông, thoát nước khu vực, không làm ảnh hưởng đến kết cấu và khả năng khai thác của đường bộ. Cơ quan, đơn vị có nhu cầu đấu nối vào đường bộ chịu trách nhiệm đầu tư điểm đấu nối; cơ quan quản lý đường bộ hướng dẫn cụ thể việc đấu nối vào đường bộ do đơn vị quản lý.
3. Không được sử dụng đất dành cho đường bộ làm nơi ở, hoạt động kinh doanh dịch vụ, neo đậu tàu, thuyền và xây dựng các công trình làm thay đổi dòng chảy, gây xói lở mất an toàn công trình cầu, cầu phao, bến phà, kè chỉnh trị dòng nước và kè chống xói nền đường.
4. Đất hành lang an toàn đường bộ được tạm thời sử dụng vào mục đích nông nghiệp, quảng cáo nhưng không được ảnh hưởng đến an toàn công trình, an toàn giao thông đường bộ và tuân theo các quy định sau:
a) Ao, hồ nuôi trồng thủy sản phải cách mép chân đường một khoảng tối thiểu bằng mức chênh lệch về độ cao giữa mép chân nền đường đắp và đáy ao, hồ. Mức nước trong ao, hồ không được cao hơn cao độ chân nền đường. Không làm ao, hồ nuôi trồng thủy sản hoặc tích nước phía trên mái ta luy nền đường đào.
b) Trường hợp trồng cây lương thực, hoa màu, cây ăn quả thì chiều cao của cây không cao quá 0,9m so với mặt đường ở đoạn nền đường đắp trong khu vực đường cong, nơi giao cắt của đường bộ với đường bộ, giao cắt đường bộ với đường sắt, nơi che khuất tầm nhìn; đối với đường đào thì phải trồng cách mép ngoài dải đất của đường bộ ít nhất là 06 mét. Nghiêm cấm trồng các loại cây có bộ rễ ảnh hưởng tới độ ổn định và bền vững của công trình đường bộ.
c) Hệ thống mương nước phải cách mép ngoài đất của đường bộ một khoảng cách tối thiểu bằng chiều sâu của mương và mức nước thiết kế an toàn trong mương không được cao hơn cao độ chân nền đường. Trường hợp hành lang bị chồng lấn, khi sửa chữa, cải tạo, nâng cấp kênh, mương thủy lợi trong phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ phải được cơ quan quản lý đường bộ chấp thuận.
d) Việc lắp đặt quảng cáo trong hành lang an toàn đường bộ chỉ được thực hiện tạm thời khi điều kiện địa hình bên ngoài hành lang an toàn đường bộ không thực hiện được. Các biển quảng cáo lắp đặt tạm thời trong hành lang an toàn đường bộ không được gây ảnh hưởng đến an toàn giao thông và phải được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền chấp thuận. Biển quảng cáo lắp đặt ngoài hành lang an toàn đường bộ không được gây ảnh hưởng đến an toàn giao thông.
5. Không được sử dụng gầm cầu đường bộ làm nơi ở, hoạt động kinh doanh dịch vụ, điểm dừng xe, bến xe gây mất an toàn công trình cầu, mất an toàn giao thông, ô nhiễm môi trường. Trường hợp đặc biệt, sử dụng gầm cầu đường bộ trong đô thị làm bãi đỗ xe tạm thời phải được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định (trừ gầm cầu đường bộ trên quốc lộ đi qua đô thị).
6. Việc sử dụng hành lang an toàn ở nơi đường bộ, đường sắt chồng lấn phải có văn bản chấp thuận của cơ quan quản lý đường bộ, cơ quan quản lý đường sắt có thẩm quyền; sử dụng hành lang an toàn đường bộ liên quan đến công trình an ninh, quốc phòng liền kề phải có ý kiến thống nhất của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.
7. Các cửa hàng bán lẻ xăng dầu đấu nối vào đường tỉnh phải có ý kiến chấp thuận về chủ trương đấu nối của Ủy ban nhân dân tỉnh; chấp thuận về thiết kế kỹ thuật điểm đấu nối của Sở Giao thông vận tải. Trường hợp đấu nối vào đường huyện, đường xã, đường đô thị phải có ý kiến chấp thuận về chủ trương đấu nối và thiết kế kỹ thuật điểm đấu nối của Ủy ban nhân dân cấp huyện.
8. Nghiêm cấm việc đào, san lấp mặt bằng làm thay đổi cao trình tự nhiên của đất dành cho đường bộ khi chưa được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản.
9. Nghiêm cấm việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất trong phạm vi đất dành cho đường bộ từ các loại đất khác sang đất ở, đất kinh doanh. Khuyến khích chuyển đổi mục đích sử dụng đất phi nông nghiệp sang đất nông nghiệp trong phạm vi đất dành cho đường bộ để kết hợp canh tác nếu đủ điều kiện đảm bảo giao thông, an toàn công trình đường bộ.
10. Các công trình xây dựng trên đất dành cho đường bộ chỉ được thi công khi đã được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền cấp Giấy phép thi công và đã thực hiện các biện pháp bảo đảm giao thông theo quy định.
11. Chủ đầu tư công trình sử dụng, khai thác phạm vi bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ có trách nhiệm sau đây:
a) Thực hiện đầy đủ các thủ tục về thoả thuận, chấp thuận thiết kế (thiết kế cơ sở, thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế bản vẽ thi công, tùy theo quy mô, tính chất của công trình xây dựng, sau đây gọi chung là thiết kế), thẩm định thiết kế (nếu cần thiết) và cấp Giấy phép thi công theo quy định của pháp luật.
b) Di chuyển, dỡ bỏ hoặc cải tạo công trình đảm bảo yêu cầu về kỹ thuật và tiến độ của cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền.
c) Không được yêu cầu bồi thường và phải chịu mọi chi phí do việc di chuyển, dỡ bỏ hoặc cải tạo công trình.
12. Trường hợp công trình trên đất hành lang an toàn đường bộ có trước quy định về quản lý hành lang an toàn đường bộ có hiệu lực, đúng với mục đích sử dụng trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất của cơ quan có thẩm quyền cấp, không ảnh hưởng đến an toàn giao thông thì được tiếp tục sử dụng.
Khi có yêu cầu thu hồi đất để nâng cấp, cải tạo công trình giao thông thì Chủ đầu tư tiến hành việc nâng cấp, cải tạo công trình giao thông phải bồi thường, hỗ trợ cho chủ công trình bị dỡ bỏ theo quy định của pháp luật.
13. Đối với các dự án khi đầu tư xây dựng ảnh hưởng đến công trình đường bộ đang khai thác, phải xây dựng tuyến đường bộ để thay thế:
a) Kinh phí xây dựng tuyến đường bộ thay thế do chủ đầu tư dự án chịu trách nhiệm.
b) Chủ đầu tư dự án phải có ý kiến thỏa thuận với cơ quan, đơn vị có thẩm quyền từ bước lập dự án về hướng tuyến, quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật và các vấn đề khác có liên quan đến tuyến đường bộ thay thế, cụ thể:
- Đối với tuyến đường tỉnh phải có ý kiến thỏa thuận của Ủy ban nhân dân tỉnh.
- Đối với tuyến đường huyện, đường xã phải có ý kiến thỏa thuận của Ủy ban nhân dân cấp huyện.
- Đối với tuyến đường chuyên dùng phải có ý kiến thỏa thuận của Chủ đầu tư, chủ sở hữu đường chuyên dùng.