Điều 3. Nhà ở xây dựng trái phép nhưng không vi phạm về lấn chiếm đất đai:
1. Trường hợp xây dựng nhà ở trái phép trên diện tích đất đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở hoặc trên diện tích đất đang sử dụng hợp pháp, không có tranh chấp nhưng chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không vi phạm hoặc gây ảnh hưởng đến quy hoạch đô thị thì xử lý theo quy định tại Nghị định số 48/CP ngày 05/5/1997 của Chính phủ và được phép hợp thức hoá quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở.
2. Trường hợp xây dựng nhà ở trái phép trên diện tích đất đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở hoặc trên diện tích đất đang sử dụng hợp pháp, không có tranh chấp nhưng chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà vi phạm hành lang bảo vệ an toàn đê điều, thủy lợi, giao thông, lưới điện, đường ống dẫn nước, vệ sinh môi trường hoặc những công trình thuộc danh mục cấm xâm phạm hành lang an toàn thì xử lý theo hướng sau:
2.1. Trường hợp vi phạm nhưng ở mức độ ảnh hưởng có thể khắc phục được hoặc không gây nguy hại lớn thì sau khi xử lý vi phạm (hình thức phạt chính); cơ quan có thẩm quyền lập thủ tục cho phép chủ hộ được tiếp tục sử dụng phần diện tích đã xây dựng và có cam kết khi Nhà nước có nhu cầu giải tỏa thì không phải bồi thường.
2.2. Trường hợp vi phạm nhưng không có điều kiện khắc phục hoặc gây ảnh hưởng trực tiếp đến bảo đảm an toàn xã hội thì cơ quan có thẩm quyền xử phạt hành chính phải buộc chủ đầu tư tự tháo dỡ nhà ở trái phép hoặc kiên quyết áp dụng biện pháp cưỡng chế buộc khôi phục nguyên trạng ban đầu.
3. Trường hợp xây dựng nhà ở trái phép trên diện tích đất đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở hoặc trên diện tích đất đang sử dụng hợp pháp, không có tranh chấp nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà vi phạm đến quy hoạch đô thị thì xử lý theo quy định tại Nghị định số 48/CP; lập thủ tục cho phép chủ đầu tư được sử dụng nhà ở, công trình theo nguyên trạng đã xây dựng; không được phép cơi nới, mở rộng diện tích xây dựng. Cơ quan thẩm quyền có trách nhiệm buộc chủ đầu tư làm cam kết đến khi giải tỏa mặt bằng theo quy hoạch thì phần công trình vi phạm phải tự tháo dỡ, không bồi thường.
3.1. Trường hợp vi phạm xây dựng nhà ở nằm trong khu vực phát triển đô thị đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt không được phép xây dựng thì kiên quyết áp dụng biện pháp lập thủ tục cam kết buộc chủ hộ tự tháo dỡ, khôi phục nguyên trạng ban đầu khi giải tỏa mặt bằng theo quy hoạch và không được bồi thường.
3.2. Tùy trường hợp cụ thể và mức độ ảnh hưởng đến quy hoạch đô thị để áp dụng biện pháp xử lý hậu quả phù hợp thực tế và đúng quy định của pháp luật (công trình cơi nới hoặc mở rộng sau khi đã lập thủ tục cam kết đến lúc thực hiện quy hoạch đô thị không được xét hỗ trợ hoặc bồi thường).
4. Nhà ở xây dựng trái phép trên đất đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc trên đất đang sử dụng hợp pháp, không có tranh chấp nhưng không phải là đất ở thì áp dụng biện pháp xử lý như đã quy định ở các điểm 1, 2, 3 trên và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất thành đất ở.