Điều 14. Công tác bảo trì đường bộ
1. Công tác bảo trì đường bộ bao gồm: Bảo dưỡng thường xuyên; sửa chữa định kỳ và sửa chữa đột xuất.
2. Công tác sửa chữa thường xuyên:
Bảo dưỡng thường xuyên là công việc hàng ngày hoặc theo định kỳ hàng tuần hoặc hàng tháng hoặc hàng quý, nhằm theo dõi tình trạng đường bộ, đưa ra giải pháp ngăn chặn hư hỏng, sửa chữa kịp thời những hư hỏng nhỏ ảnh hưởng đến chất lượng đường bộ, duy trì tình trạng làm việc bình thường của đường bộ để đảm bảo giao thông an toàn, thông suốt cụ thể:
a. Sửa chữa nền đường: Phải được thực hiện thường xuyên, vá lấp ổ gà, bù phụ nền đường, thường xuyên kiểm tra phát hiện và sử lý kịp thời các trường hợp đào khoét taluy, hạ thấp hoặc đắp cao nền đường, đào làm mương dẫn nước qua đường, không được sử dụng nền đường làm chuồng chăn nuôi gia súc, gia cầm, không để các phương tiện làm cản trở giao thông trên đường, công tác sửa chữa nền đường bao gồm các phần việc sau:
- Phát cây rẫy cỏ: Trong phạm vi giới hạn của nền đường phải phát quang cây cỏ che khuất tầm nhìn che khuất các thiết bị an toàn (cọc tiêu, biển báo, hộ lan). Cây cỏ phải được phát tận gốc không để cản trở cho người và phương tiện tham gia giao thông, nghiêm cấm việc sử dụng chất diệt cỏ trong công tác phát cây rẫy cỏ. Sau khi phát phải được thu dọn gọn gàng chuyển ra ngoài phạm vi nền đường. Không dùng phương pháp đốt để thu dọn cây cỏ, rơm rạ trên phạm vi gần mặt đường (mặt đường nhựa, bê tông nhựa, bê tông xi măng ...) và các công trình phụ trợ, các biển báo hiệu đảm bảo an toàn cho công trình tránh không gây cháy rừng.
- Sửa chữa nền đường bị sụt lở: Với địa hình miền núi như Yên Bái khi nền đường bị sụt lở phải tổ chức hót ngay phần đất bị sụt lở sau đó mới bạt lại mái taluy và đào vét lại rãnh đã bị lấp. Trường hợp có khối lượng sụt lở lớn trước hết phải hót một phần đảm bảo đủ bề rộng cho người và phương tiện xe cơ giới qua lại an toàn, có giải pháp tạm thời như lấp rãnh nổi, làm cống thoát nước tạm thời để thoát nước không gây ứ đọng làm hư hỏng nền, mặt đường, khi nền đường bị sói lở phải đắp phụ lại bằng vật liệu cùng loại, có độ ẩm cùng loại.
- Sửa chữa nền đường bị lầy lún: Do nhiều nguyên nhân địa chất nền đường không ổn định, đầm lèn không đảm bảo, đọng nước trên mặt phương pháp xử lý như sau: Nếu là địa chất không ổn định, đầm lèn kém thì phải đào bỏ lớp đất này thay thế bằng lớp địa chất khác (cát, đá, đất ...) đảm bảo tiêu chuẩn đầm lại đạt yêu cầu. Khi có nước đọng trên mặt phải có biện pháp thoát nước ra khỏi phạm vi nền đường.
- Sửa chữa mái taluy nền đường: Để bảo vệ mái taluy nền đường cần phải thường xuyên kiểm tra phát hiện và sử lý kịp thời nhằm hạn chế các nguyên nhân gây ra sự phá hoại như bạt thoải mái taluy, những nơi có khối lượng đất, đá lớn có thể bị sạt lở phải chặt bỏ cây to, cây có tán rộng không để nước mặt hoặc nước ngầm chảy trên mái taluy đường. Những nơi có điều kiện trồng cỏ phải tổ chức trồng cỏ để bảo vệ mái taluy, cỏ phải đánh thành vầng theo quy cách dầy 6-8cm rộng 20x30cm.
- Sửa lề đường: Lề đường phải được thường xuyên giữ gìn, sửa chữa đảm bảo vững chắc, phải bằng phẳng liền mặt với mặt đường, đảm bảo dốc ngang để thoát nước không để nước phá hoại nền đường và không gây cản trở giao thông.
b. Sửa chữa cống và rãnh nước: Hệ thống thoát nước bao gồm các cống ngang, cống dọc, rãnh dọc, rãnh đỉnh phải luôn được sửa sang để đảm bảo thoát nước không để nước phá hoại nền, mặt đường bao gồm các công việc sau:
- Đối với cống phải thường xuyên khơi thông, nạo vét bùn rác để tăng khả năng thoát nước;
- Rãnh dọc phải thường xuyên vét sửa hoặc đào lại đảm bảo đủ kích thước và độ dốc ban đầu, không được đổ bùn đất vét rãnh lên lề đường khi có mưa bùn đất trôi xuống rãnh gây tắc rãnh làm lầy lội trở ngại trên lề đường.
c. Sửa chữa mặt đường: Mặt đường bị hư hỏng phải được sửa chữa kịp thời với nguyên tắc kết cấu mặt đường loại nào hư hại khi sửa chữa phải vá bằng loại vật liệu đó (Đất, cấp phối, đá dăm láng nhựa, bê tông xi măng) và phải được đầm đắp cẩn thận đảm bảo đạt độ chặt bằng mặt đường cũ, đối với các vị trí có đào mặt đường để lắp đặt hệ thống hạ tầng kỹ thuật tổ chức, cá nhân khi vá xong mặt đường có trách nhiệm bảo hành trong thời gian 12 tháng. Tuyệt đối không được phơi, đốt rơm rạ, tập kết lúa, hoa màu khi thu hoạch, để vật liệu, kéo củi, gỗ trên mặt đường làm hỏng nền, mặt đường và cản trở giao thông.
d. Sửa chữa cầu: Công tác sửa chữa thường xuyên cầu là giữ mặt cầu, mố cầu, trụ, lan can tay vịn sạch để đảm bảo thông thoáng và thoát nước tốt, mố trụ không có đất rác, gối cầu phải được bảo quản, bôi mỡ đúng định kỳ, dòng chảy dưới cầu luôn phải thông thoáng để tăng khả năng thoát nước. Phải có đầy đủ hệ thống phòng hộ (cọc tiêu, biển báo) ở hai đường đầu cầu như biển báo tên cầu, biển hạn chế tải trọng, hạn chế chiều ngang cầu, hạn chế chiều cao, cầu hẹp.
- Với cầu treo: Việc bảo quản, sử dụng cầu treo cũng như các loại cầu khác cần phải tuân theo quy định, có lịch kiểm tra, tu sửa thường xuyên và định kỳ vì cầu treo khác với các loại cầu khác là có dây cáp chủ, và dây treo do vậy cần phải bảo dưỡng tốt phải đặc biệt quan tâm tới công tác phòng rỉ, các bộ phận kết cấu khác bằng gỗ, tre phải chú ý phòng mục gẫy.
- Công tác duy tu sửa chữa cầu treo: Phải thường xuyên kiểm tra an toàn của cầu treo như cáp chủ, hố neo, bu lông các loại, ván mặt cầu, bờ bò, dây treo, hệ thống dây chống lắc ngang (nếu có), hệ cột cổng cầu, trụ cầu... toàn bộ hệ cáp chủ, bu lông kẹp cáp thanh neo, hệ puly (từ đỉnh bê tông hố neo trở lên) phải được vệ sinh bôi mỡ định kỳ mỗi năm tối thiểu hai lần. Toàn bộ hệ kết cấu thép; cột cổng, dầm ngang, quang treo, hệ lan can khi có hiện tượng rỉ phải được làm sạch và sơn lại ngay. Hệ chân cột cổng, hố neo phải thường xuyên vệ sinh không để rác, nước, đất bao phủ lên. Không được buộc xúc vật ở khu vực cột cổng và hố neo cầu, phải thường xuyên vệ sinh, kiểm tra hệ mặt cầu để thay thế kịp thời các hư hỏng nếu có.
- Với cầu bê tông cốt thép, cầu dàn thép: Phải thường xuyên vệ sinh,phát quang cây cỏ tháo rỡ củi rác bị vướng làm cản trở dòng chảy. Phải thường xuyên làm vệ sinh mố, trụ, gối cầu và phải bôi mỡ theo đúng quy định. Với cầu thép hàng năm phải tổ chức kiểm tra các vị trí bị thiên nhiên phá hoại để đảm bảo an toàn cho công trình trong quá trình khai thác.
e. Báo cáo tình trạng cầu: Do đặc thù của công trình sáu tháng một lần ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn thuộc Uỷ ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố, các đơn vị được giao quản lý các công trình do Sở Giao thông vận tải được phân cấp quản lý phải báo cáo tình trạng từng cầu về ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố, Sở Giao thông vận tải kịp thời có kế hoạch sửa chữa thường xuyên, không để các trường hợp hư hỏng xảy ra gây mất an toàn giao thông. Trong trường hợp do thiên tai, địch họa hoặc do sự cố bất thường xảy ra thì vừa tổ chức đảm bảo giao thông vừa phải báo cáo ngay cho ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố,Sở Giao thông vận tảibiết để xử lý ngay.
g. Với cống thoát nước các loại: Phải thường xuyên thanh thải dòng chảy đặc biệt là mùa mưa bão nhằm tăng khả năng thoát nước của công trình. Khi có hư hỏng phải báo cáo kịp thời để có biện pháp xử lý đảm bảo an toàn cho người và phương tiện qua lại. nghiêm cấm việc chuyển dịch và tháo dỡ các tấm bản, nếu tấm bản bị hư hỏng (vỡ, sập) phải có biện pháp khắc phục tạm thời để đảm bảo giao thông. Không cho phép việc đắp be, chặn đầu cống để lấy nước canh tác, bắt cá hoặc giữ nước cho ao hồ làm ảnh hưởng tới công trình giao thông.
h. Công trình đường ngầm tràn: Phải tổ chức kiểm tra sửa chữa thường xuyên nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các hư hỏng. Khi có mưa lũ phải bố trí người thường trực để gỡ rác, cây củi vướng làm cản trở dòng chảy, sau khi mưa phải tổ chức kiểm tra ngay nếu có hư hỏng phải xử lý kịp thời và báo cáo về Sở Giao thông vận tải, ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố để có kế hoạch sửa chữa nhằm ổn định lâu dài cho công trình.
i. Các công trình phòng hộ: Nghiêm cấm đào đắp đất, đá chặn dòng nước và xây dựng các công trình khác làm ảnh hưởng tới công trình phòng hộ, thường xuyên tổ chức kiểm tra nhằm phát hiện các hư hỏng kịp thời để có biện pháp xử lý.
2. Công tác sửa chữa định kỳ: Là công tác sửa chữa hư hỏng các công trình đường bộ theo thời hạn quy định, kết hợp khắc phục một số khuyết tật của đường bộ xuất hiện trong quá trình khai thác, nhằm khôi phục tình trạng kỹ thuật ban đầu và cải thiện điều kiện khai thác của đường bộ (nếu cần thiết).
Công tác sửa chữa định kỳ bao gồm sửa chữa vừa và sửa chữa lớn; giữa hai kỳ sửa chữa lớn cóít nhất một lần sửa chữa vừa.
a. Đối với đường bộ
Thời hạn sửa chữa vừa và sửa chữa lớn đường bộ được quy định theo loại kết cấu mặt đường và lưu lượng xe tính toán thiết kế mặt đường theo bảng dưới đây.
| TT | Loại kết cấu mặt đường | Thời hạn sửa chữa vừa (năm) | Thời hạn sửa chữa lớn (năm) |
| 1 | Bê tông nhựa | 4 | 12 |
| 2 | Bê tông xi măng | 8 | 24 |
| 3 | Đá dăm trộn nhựa, đá dăm đen | 3 | 9 |
| 4 | Thấm nhập nhựa; láng nhựa 2, 3 lớp | 3 | 6 |
| 5 | Đá dăm tiêu chuẩn, cấp phối đá dăm | 2 | 4 |
| 6 | Cấp phối thiên nhiên | 1 | 3 |
Thời hạn sửa chữa vừa và sửa chữa lớn đường bộ được điều chỉnh bằng hệ số triết giảm phù hợp với điều kiện về thời gian sử dụng đường bộ và tăng trưởng lưu lượng phương tiện giao thông cơ giới đường bộ. Các hệ số này được vận dụng theo quy định tương tự hệ số(Kt), (K1) tại các Phụ lục của định mức bảo dưỡng thường xuyên đường bộ.
b. Đối với cầu đường bộ:
- Cầu tạm: Công tác sửa chữa định kỳ phải căn cứ vào kết quả kiểm tra định kỳ.
- Các cầu khác: Công tác sửa chữa định kỳ phải căn cứ vào kết quả kiểm tra định kỳ, kết quả kiểm định.
c. Đối với hầm đường bộ, bến phà: Ngoài sửa chữa theo quy trình vận hành khai thác phù hợp với quy định, phải sửa chữa định kỳ căn cứ vào kết quả kiểm tra định kỳ.
3. Công tác sửa chữa đột xuất: Là những công việc phải sửa chữa nhưng không thể dự đoán trước nguyên nhân có thể do thiên tai, địch họa hay sự cố bất thường khác gây ra. Công việc này phải chủ động lập phương án, khẩn trương huy động mọi nguồn lực về nhân lực, thiết bị, vật tư để tổ chức phân luồng, khắc phục đảm bảo giao thông và báo cáo nhanh về cấp trên để được hỗ trợ.
Sửa chữa đột suất được chia thành hai bước như sau:
* Bước 1: Thực hiện sửa chữa khôi phục đường bộ khẩn cấp, đảm bảo thông xe nhanh nhất và hạn chế thiệt hại công trình đường bộ. Bước 1 được thực hiện đồng thời vừa xử lý, vừa lập hồ sơ để hoàn thiện thủ tục làm cơ sở thanh quyết toán.
* Bước 2: Xử lý tiếp theo bước 1, nhằm khôi phục đường bộ theo quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật như trước khi xảy ra sự cố hoặc bền vững hóa, kiên cố hóa công trình. Bước 2 được thực hiện theo trình tự, thủ tục quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng.