Quyết định 03/2026/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân Khu vực 4 – Đồng Nai nhận định như sau:

Bà Lê Thị Hồng L (chị ruột bà T1) có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Lê Thị T1 bị mất năng lực hành vi dân sự nên quan hệ pháp luật là “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự”. Theo tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ xác định hiện bà T1 đang cư trú tại xã D, tỉnh Đồng Nai nên đây là yêu cầu về dân sự thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 4 - Đồng Nai được quy định tại khoản 1 Điều 27; điểm a khoản 2 Điều 35; điểm a khoản 2 Điều 39 và khoản 1 Điều 376 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Do cha mẹ của bà T1 đã chết, bà T1 không có chồng con nên người thân thích của bà T1 được xác định là bà Lê Thị Hồng L và ông Lê Đức T (anh chị em ruột).

Tại phiên họp, mặc dù đã được Tòa án triệu tập hợp lệ nhưng người yêu cầu giải quyết việc dân sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đều vắng mặt và có đơn xin vắng mặt, căn cứ Điều 367 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành phiên họp theo thủ tục chung.

Sau khi xem xét đơn yêu cầu và các tài liệu, chứng cứ kèm theo của bà L, Tòa án nhân dân Khu vực 4 – Đồng Nai đã ban hành Quyết định trưng cầu giám định số 149/2025/QĐ-TA ngày 03 tháng 11 năm 2025, trưng cầu Viện pháp y tâm thần trung ương B, thực hiện giám định năng lực hành vi dân sự của bà Lê Thị Tuyết .

Tại kết luận giám định số 25/KL-VPYTW ngày 15 tháng 01 năm 2026 của Viện pháp y tâm thần trung ương B xác định về tình trạng bệnh và năng lực hành vi của bà T1 như sau: “Tại thời điểm giám định đối tượng Lê Thị T1 bị bệnh: Chậm phát triển tâm thần nặng. Theo bảng phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 năm 1992, bệnh có mã số F72. Đối tượng mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi”.

Theo khoản 1 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan …, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần”.

Như vậy, lời khai của người yêu cầu và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phù hợp với các tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn yêu cầu, phù hợp với kết luận giám định.

Từ những căn cứ trên, đủ cơ sở để Tòa án chấp nhận yêu cầu của Lê Thị Hồng L về việc yêu cầu tuyên bố bà Lê Thị T1 bị mất năng lực hành vi dân sự như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Đồng Nai tại phiên họp là phù hợp theo quy định tại Điều 22 Bộ luật Dân sự năm 2015 và Điều 378 Bộ luật Tố tụng dân sự.

Bà Lê Thị Hồng L là chị ruột bà T1, có đủ các điều kiện để làm người đại diện (giám hộ) cho bà T1. Và theo bản tự khai của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Lê Đức T thì ông T thống nhất đề nghị Tòa án cử bà L là người giám hộ cho bà T1 (BL 32). Do đó, Tòa án chấp nhận đề nghị, chỉ định bà Lê Thị Hồng L là người đại diện cho bà Lê Thị T1 theo quy định tại Điều 49 và khoản 2 Điều 53 Bộ luật Dân sự năm 2015. Bà L có đầy đủ quyền, nghĩa vụ của người đại diện (giám hộ) theo quy định tại các Điều 57, 58, 59 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ:

- Khoản 1 Điều 27; điểm a khoản 2 Điều 35; điểm a khoản 2 Điều 39; Điều 149; Điều 367; Điều 369; Điều 370, Điều 371; Điều 372; Điều 376; Điều 378 Bộ luật Tố tụng dân sự;

- Điều 22; điểm c khoản 1 Điều 47; Điều 48; Điều 49; Điều 53; Điều 54; Điều 57; Điều 58; Điều 59 Bộ luật Dân sự;

- Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận yêu cầu của bà Lê Thị Hồng L về việc “Yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự”.

2. Tuyên bố: Bà Lê Thị T1, sinh năm: 1972. Địa chỉ: Ấp T, xã D, tỉnh Đồng Nai, là người mất năng lực hành vi dân sự.

3. Bà Lê Thị Hồng L, sinh năm: 1967; căn cước công dân số: xxxx.xxxx.xxxx do Cục cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội cấp ngày 29/9/2022; Địa chỉ: E, ấp T, xã D, tỉnh Đồng Nai là người đại diện theo pháp luật (giám hộ) cho bà Lê Thị Tuyết .

Quyền và nghĩa vụ của người giám hộ được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự.

4. Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Bà Lê Thị Hồng L phải chịu lệ phí số tiền 300.000đ (Ba trăm nghìn đồng), được khấu trừ vào số tiền tạm ứng lệ phí đã nộp tại Biên lai thu tiền tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0008849 ngày 02 tháng 06 năm 2025 tại Chi cục Thi hành án dân sự huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai (nay là Phòng Thi hành án Dân sự khu vực 4 - Đồng Nai). Bà L đã nộp đủ lệ phí.

5. Quyền kháng cáo, kháng nghị:

Người yêu cầu và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có quyền kháng cáo quyết định này trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được thông báo, niêm yết.

Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định này trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.

6. Quyền yêu cầu thi hành án, nghĩa vụ thi hành án, thời hiệu yêu cầu thi hành án: Quyết định này được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự. N i nh n: