Quyết định 02/2026/QĐST-DS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ việc dân sự được thẩm tra tại phiên họp; ý kiến của các đương sự và đại diện Viện kiểm sát tại phiên họp, Tòa án nhân dân khu vực 11 - Gia Lai nhận định:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ, đơn yêu cầu, bản tự khai bà Hoàng Thị Q khai: Khi được 03 tháng 18 ngày tuổi, chị Hoàng Thị Ngọc N1 bất ngờ bị lên cơn co giật, do đó gia đình đã đưa chị đến Bệnh viện đa khoa tỉnh G khám và điều trị tại khoa nhi của bệnh viện tỉnh, điều trị một thời gian thì chị N1 được chuyển đến khoa nhi – Bệnh viện T1, tại đây bệnh viện kết luận cháu N1 bị động kinh bại não do ảnh hưởng của chất độc da cam, từ đó cho đến nay mọi sinh hoạt của chị N1 hoàn toàn phụ thuộc vào gia đình. Chị N1 phải dùng thuốc điều trị hàng ngày và hoàn toàn không có nhận thức thế giới xung quanh.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan Hoàng Ngọc V, Hoàng Ngọc H và Hoàng Ngọc D thống nhất và đồng ý với yêu cầu của bà Hoàng Thị Q.

Ngày 14/11/2025, Tòa án nhân dân khu vực 11 - Gia Lai đã ban hành Quyết định trưng cầu giám định số 136/2025/QĐ-TCGĐ trưng cầu Viện pháp y tâm thần Trung ương B để giám định sức khỏe, bệnh tật, năng lực hành vi dân sự của chị Hoàng Thị Ngọc N1. Tại Kết luận số 199/KL-VPYTW ngày 09/4/2026 của Viện pháp y tâm thần Trung ương B trả lời kết quả giám định pháp y tâm thần đối với chị Hoàng Thị Ngọc N1, sinh năm 1994; địa chỉ: Thôn H, xã C, tỉnh Gia Lai có kết luận như sau:

+ Về y học: Chị Hoàng Thị Ngọc N1 bị bệnh động kinh toàn thể cơn lớn, kèm theo có bệnh Chậm phát triển tâm thần nặng. Theo bảng phân loại bệnh quốc tế lần thứ 10 năm 1992, bệnh có mã số G40.6 + F72.

+ Về khả năng nhận thức và điều khiển hành vi: Đương sự mất khả năng nhận thức và mất khả năng điều khiển hành vi.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 22 Bộ luật dân sự: “Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần”. Do đó, việc bà Hoàng Thị Q là mẹ đẻ của chị N1 có đơn yêu cầu Tòa án giải quyết tuyên bố chị N1 mất năng lực hành vi dân sự là có cơ sở chấp nhận. Bà Hoàng Thị Q là người giám hộ cho chị Hoàng Thị Ngọc N1.

Đối với chi phí cho việc giám định pháp y tâm thần bà Hoàng Thị Q tự nguyện chịu nên miễn xét.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

- Căn cứ khoản 1 Điều 27, khoản 2 Điều 35, khoản 2 Điều 39, Điều 370, 371, 372, 376 và Điều 378 Bộ luật tố tụng dân sự; khoản 2 Điều 1 Luật số 85.

- Áp dụng khoản 1 Điều 22, khoản 3 Điều 53 Bộ luật dân sự năm 2015;

- Áp dụng điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 5 Điều 16 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án.

1. Chấp nhận yêu cầu của bà Hoàng Thị Q về việc yêu cầu tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự.

Tuyên bố: Chị Hoàng Thị Ngọc N1, sinh năm 1994; CCCD số:xxxx.xxxx.xxxx; địa chỉ: Thôn H, xã C, tỉnh Gia Lai mất năng lực hành vi dân sự.

Bà Hoàng Thị Q là người giám hộ đương nhiên cho chị Hoàng Thị Ngọc N1.

2. Lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Miễn lệ phí Tòa án sơ thẩm cho bà Hoàng Thị Q theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12, khoản 5 Điều 16 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban thường vụ quốc hội. Trả lại cho bà Hoàng Thị Q số tiền tạm ứng lệ phí Tòa án đã nộp là 300.000 đồng theo Biên lai thu tạm ứng phí, lệ phí Tòa án số 0003065 ngày 09 tháng 10 năm 2025 của Thi hành án dân sự tỉnh Gia Lai.

3. Quyền kháng cáo, kháng nghị:

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày Toà án ra quyết định, người yêu cầu việc giải quyết việc dân sự có quyền kháng cáo; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự vắng mặt có quyền kháng cáo kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết việc dân sự hoặc kể ngày quyết định đó được thông báo, niêm yết.

Viện kiểm sát cùng cấp có quyền kháng nghị quyết định giải quyết việc dân sự trong thời hạn 10 ngày, Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có quyền kháng nghị trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày Tòa án ra quyết định.