Quyết định 01/2023/QĐST-VDS — Y/c tuyên bố hoặc hủy bỏ quyết định tuyên bố một người mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

[1] Bà Nguyễn Thị Thanh là vợ của ông Phạm Văn T (đã chết), bà T và ông T sinh được 06 người con chung là bà Phạm Thị H, ông Phạm Văn H, bà Phạm Thị H, ông Phạm Văn T, bà Phạm Thị Hu và ông Phạm Văn Tr. Hiện nay bà T đang sinh sống và cư trú tại thôn Đ, xã B, huyện L, tỉnh Đắk Lắk. Thời gian gần đây gia đình phát hiện bà T không có khả năng phát triển về tư duy và tự sinh hoạt cá nhân, lao động như người bình thường. Trong cuộc sống hàng ngày tuy có khả năng vệ sinh cá nhân nhưng phải cần có sự nhắc nhở, giúp đỡ của những người thân trong gia đình. Tháng 3 năm 2023 gia đình đưa bà T đi khám và điều trị tại Trung tâm y tế huyện L, tại đây Trung tâm y tế kết luận bà T bị mất khả năng hoạt động và mất trí nhớ. Do đó bà Hoa có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố bà Nguyễn Thị T mất năng lực hành vi dân sự là đúng theo quy định tại Điều 376 Bộ luật tố tụng Dân sự. Tòa án nhân dân huyện Lắk thụ lý việc dân sự là đúng theo thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 27 Bộ luật tố tụng Dân sự.

[2] Qua trình giải quyết và theo các tài liệu có trong hồ sơ việc dân sự xác định được: Bà Nguyễn Thị T, sinh năm 1937, là mẹ đẻ của bà Phạm Thị H, ông Phạm Văn H, bà Phạm Thị H, ông Phạm Văn T, bà Phạm Thị Hu và ông Phạm Văn Tr. Tại thời điểm hiện tại bà Th có tác phong chậm chạp, không có khả năng lao động độc lập, trong cuộc sống thường ngày bà T có khả năng tự ăn uống, vệ sinh cá nhân nhưng phải có sự nhắc nhở, giúp đỡ của người thân trong gia đình.

[3] Ngày 05/5/2023, bà Phạm Thị H là con đẻ của bà T có đơn yêu cầu Tòa án trưng cầu giám định đối với tình trạng sức khỏe, bệnh tật của bà T. Sau khi xét đơn yêu cầu, ngày 12/5/2023 Toà án nhân dân huyện Lắk đã ban hành quyết định trưng cầu giám định số 01/2023/QĐ-TCGĐ trưng cầu Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nguyên để giám định tình trạng sức khỏe, bệnh tật và năng lực hành vi dân sự của bà Nguyễn Thị T để có cơ sở giải quyết việc dân sự theo quy định tại Điều 102; điểm b khoản 2 Điều 366 Bộ luật tố tụng Dân sự.

[4] Tại Kết luận giám định pháp y tâm thần số 121/KLGĐ ngày 07/6/2023 của Trung tâm pháp y tâm thần khu vực Tây Nguyên kết luận đối với bà Nguyễn Thị T là “mất trí trong bệnh Alzheimer (F00.3-ICD10) suy nhược cơ thể”, “mất khả năng nhận thức và mất khả năng điều khiển hành vi”.

[5] Xét thấy, tại khoản 1 Điều 22 Bộ luật Dân sự 2015 quy định “Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần”.

[6] Căn cứ vào khoản 1 Điều 22 Bộ luật dân sự; Kết luận giám định pháp y tâm thần của Trung tâm giám định pháp y tâm thần khu vực Tây Nguyên về bệnh tật đối với bà T và các tài liệu, chứng cứ khác có trong hồ sơ việc dân sự, nhận thấy việc bà Phạm Thị H là con đẻ của bà T có đơn yêu cầu Tòa án tuyên bố bà T mất năng lực hành vi dân sự là có căn cứ. Do đó xét yêu cầu của bà H và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát là có cơ sở chấp nhận; căn cứ Điều 378 Bộ luật tố tụng Dân sự, tuyên bố bà Nguyễn Thị T là người mất năng lực hành vi dân sự và xác định người đại diện về giao dịch dân sự của bà T.

[7] Về lệ phí sơ thẩm giải quyết việc dân sự: Bà Phạm Thị H là người nộp đơn yêu cầu nên phải chịu lệ phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 37 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.