Bản án 86/2025/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện, quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà sơ thẩm nguyên đơn bà Lê Thị N và đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn là bà Lê Thị D trình bày:

Sinh thời bố mẹ bà là cụ Lê Văn Tiếu sinh năm 1919 (đã chết năm 1995) và cụ Lê Thị Tiếu (tức Trịnh Thị Sáo) sinh năm 1923 (đã chết năm 2009) sinh được 09 người con gồm: 03 người con trai là ông Lê Văn Hóa, ông Lê Quang Minh (đã chết năm 2021), ông Lê Thành Công (liệt sỹ đã hi sinh năm 1978 ở chiến trường Tây Nam) và 06 người con gái là: bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị N, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D và bà Lê Thị D1. Ngoài ra cụ Tiếu và cụ Sáo không có con riêng, con nuôi nào khác theo quy định của pháp luật. Ông Lê Quang Minh có vợ là bà Phạm Thị Bình, ông Minh bà Bình có 03 người con là anh Lê Quang N2, anh Lê Kim C và chị Lê Thị Hải L2. Bà Bình đã chết năm 1998. Ông Lê Thành Công không có vợ con. Bố mẹ đẻ của cụ Tiếu và cụ Sáo đã chết từ lâu và chết trước cụ Tiếu và cụ Sáo.

Trong quá trình chung sống cụ Tiếu và cụ Sáo tạo dựng được T2 sản là quyền sử dụng đất tại thửa 873, tờ bản đồ số 3 tổng diện tích là 1.140 m2 tại xã Nghĩa Hải, huyện NH, tỉnh NĐ đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00173 QSDĐ/328/QĐ-UB D1 UBND huyện NH cấp ngày 29/12/2000) và 03 sào ruộng đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nguồn gốc D1 cụ Tiếu và cụ Sáo được Ủy ban nhân dân xã Nghĩa Hải cấp cho. Cụ Tiếu và cụ Sáo mất không để lại di chúc. Quá trình sử dụng đất giữa hai con trai là ông Lê Quang Minh và ông Lê Văn Hóa có nảy sinh nhiều tranh chấp nên năm 2018 các chị em gái đã họp thống nhất để giao cho ông Lê Văn Hóa sử dụng nhưng chưa phân chia và ông Lê Quang Minh cũng không đồng ý và không kí vào biên bản. Tuy nhiên sau đó bị đơn ông Lê Văn Hóa cũng không quan tâm chăm coi mồ mả tổ tiên. Trên đất có nhà ngói 03 gian nhưng ông Lê Văn Hóa đã phá bỏ đi. Vì vậy bà N đề nghị phân chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất tại thửa số 873 tờ bản đồ số 3 tổng diện tích là 1.140 m2 (Trong đó đất ở 212m2, đất vườn 658m2 và đất ao là 270m2) tại xã Nghĩa Hải, huyện NH, tỉnh NĐ của cụ Tiếu và cụ Sáo để lại theo pháp luật. Đối với 03 sào ruộng tại thửa đất số 49 tờ bản đồ số 3 bản đồ địa chính xã Nghĩa Hải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất D1 trong gia đình đã tự phân chia với nhau nên bà Lê Thị N xin rút không yêu cầu Toà án chia đối với di sản thừa kế đất ruộng nói trên. Ngoài ra bà không yêu cầu gì khác.

Trong quá trình giải quyết vụ án cũng như tại phiên tòa sơ thẩm người đại diện theo uỷ quyền của bị đơn là anh Nguyễn Văn T3 trình bày:

Về quan hệ gia đình thì ngoài các anh chị em như phía nguyên đơn đã khai về họ tên là đúng, tuy nhiên cụ Tiếu và cụ Sáo có nhận nuôi một con nuôi là bà Lê Thị N ở xóm N2 Hùng, xã Nghĩa Hải, huyện NH, tỉnh NĐ.

Về T2 sản thừa kế: Di sản thừa kế cụ Lê Văn Tiếu và cụ Trịnh Thị Sáo để lại là 1.140 m2 đất tại xã Nghĩa Hải huyện NH tỉnh NĐ (Trong đó đất ở 212m2, đất vườn 658m2 và đất ao là 270m2) và 3 sào ruộng tại xã Nghĩa Hải huyện NH tỉnh NĐ. Năm 2018 các anh chị em trong gia đình đã thống nhất để ông Lê Văn H quản L sử dụng, quá trình sử dụng D1 nhà của các cụ để lại đã xuống cấp nên ông Lê Văn H đã bỏ tiền ra để xây sửa lại kiên cố để ở và thờ cúng cha mẹ. Ông Lê Văn H không nhất trí chia di sản thừa kế của cụ Tiếu và cụ Sáo để lại vì mảnh đất hiện đang sử dụng để thờ cúng tổ tiên. Nếu các em nào không có nơi ở thì cứ về ở còn chia ra là ông H không nhất trí. Khi cụ Sáo còn sống cụ đã nhờ người viết di chúc để lại nay ông H đề nghị thực hiện theo di chúc của cụ Sáo. Nếu trong trường hợp chia di sản thừa kế anh yêu cầu phải đền bù lại công sức xây dựng của ông Hóa, bà R đã xây trên phần đất di sản thừa kế. Bị đơn nhất trí việc không yêu cầu phân chia phần đất ruộng D1 cụ Tiếu và cụ Sáo để lại.

Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trình bày:

- Tại phiên tòa cũng như trong quá trình giải quyết vụ án bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D và bà Lê Thị D1 đều có quan điểm nhất trí với yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị N, đề nghị chia di sản thừa kế của cụ Tiếu và cụ Sáo để lại là quyền sử dụng đất tại thửa số 873 tờ bản đồ số 3 tổng diện tích là 1.140 m2 (Trong đó đất ở 212m2, đất vườn 658m2 và đất ao là 270m2) tại xã Nghĩa Hải, huyện NH, tỉnh NĐ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Đối với bản di chúc D1 ông H cung cấp các bà không nhất trí vì không có giá trị pháp L.

- Anh Nguyễn Văn T3 là đại diện theo ủy quyền của bà Nguyễn Thị R và anh Lê Trọng T2 có quan điểm: Nhất trí với quan điểm của ông Hóa đã trình bày và không có ý kiến gì bổ sung.

- Tại phiên tòa bà Lê Thị N vắng mặt nhưng trong quá trình giải quyết vụ án bà có quan điểm: Bà là cháu gọi cụ Tiếu và cụ Sáo là cậu mợ, khi bố mẹ bà mất thì bà được cụ Tiếu và cụ Sáo nhận về nuôi khi đó bà còn nhỏ. Việc cụ Tiếu và cụ Sáo nhận bà về nuôi không có làm thủ tục nhận con nuôi ở chính quyền địa phương. Nay các em khởi kiện chia di sản thừa kế D1 cụ Tiếu và cụ Sáo để lại thì bà không tranh giành gì và không nhận phần thừa kế mà bà được hưởng trong khối di sản mà cụ Tiếu và cụ Sáo để lại.

- Tại phiên tòa người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan và người đại diện theo uỷ quyền của anh Lê Quang N2 và chị Lê Thị Hải L2 là anh Lê Kim C vắng mặt (anh C có đơn xin xét xử vắng mặt) nhưng trong quá trình giải quyết vụ án anh C có quan điểm: Cụ Lê Văn Tiếu và cụ Lê Thị Tiếu (tức Trịnh Thị Sáo) là bố, mẹ đẻ của ông Lê Quang Minh và là ông bà nội của các anh chị. Ông Lê Quang Minh và bà Phạm Thị Bình có ba người con là anh Lê Kim C, anh Lê Quang N2 và chị Lê Thị Hải L2 ngoài ra ông Minh và bà Bình không có con đẻ hay con nuôi nào khác. Bà Phạm Thị Bình đã chết năm 1998 và ông Lê Quang Minh chết năm 2021. Nay bà Lê Thị N khởi kiện chia di sản của cụ Tiếu và cụ Sáo để lại là quyền sử dụng đất tại thửa số 873 tờ bản đồ số 3 tổng diện tích là 1.140 m2 (Trong đó đất ở 212m2, đất vườn 658m2 và đất ao là 270m2) tại xã Nghĩa Hải, huyện NH, tỉnh NĐ đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00173 QSDĐ/328/QĐ-UB D1 UBND huyện NH cấp ngày 29/12/2000) theo quy định của pháp luật thì anh hoàn toàn nhất trí và xin nhận phần thừa kế của ông Minh được hưởng tại khu vực đất gia đình anh đã xây dựng nhà.

Quá đình điều tra xác minh thu thập chứng cứ xác định:

- Quan điểm của chính quyền địa phương xã Nghĩa Hải xác định: Theo hồ sơ lưu tại UBND xã Nghĩa Hải không có hồ sơ, T2 liệu nào thể hiện cụ Lê Văn Tiếu và cụ Trịnh Thị Sáo nhận bà Lê Thị N làm con nuôi. Thửa đất cụ Tiếu và cụ Sáo để lại là quyền sử dụng đất tại thửa số 873 tờ bản đồ số 3 tổng diện tích là 1.140m2 (Trong đó đất ở 212m2, đất vườn 658m2 và đất ao là 270m2) tại xã Nghĩa Hải, huyện NH, tỉnh NĐ đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00173 QSDĐ/328/QĐ-UB D1 UBND huyện NH cấp ngày 29/12/2000) là hợp pháp, không có tranh chấp mốc giới gì với các hộ liền kề. Nay các con của cụ Tiếu và cụ Sáo yêu cầu Toà án chia di sản thừa kế của cụ Tiếu và cụ Sáo để lại quan điểm của chính quyền địa phương đề nghị Toà án giải quyết theo quy định của pháp luật.

- Tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 12/4/2023 và ngày 19/9/2024 thể hiện:

Thửa đất số 873 tờ bản đồ 3, tổng diện tích là 1.140 m2 phù hợp với diện tích đã được cấp theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trên đất hiện xây dựng các T2 sản sau:

- Công trình thứ nhất: Nhà ở mái bằng tường 220 sơn cửa nhôm kinh, WC khép kín 1 tầng cao trên 3,7m xây năm 2019 nền lát gạch hoa diện tích 96m2. Nhà ở đơn giản tường 220 lợp tôn nền lát gạch hoa cửa nhôm kính WC khép kín cao trên 3m xây 2019 diện tích 54 m2. Nhà kho chứa đồ tường 110 nền đổ bê tông lợp tôn cao 2,1m kích thước 3,4m x 3,5 m. Dại chăn nuôi tường 110 mái lợp fibroximăng nền bê tông kích thước 4,1m x 4 m. Bể nước tường 110 có nắp đáy bê tông cốt thép kích thước 2,8m x 1,5m x 1,35m. Sân lát gạch đỏ kích thước (5,5m x10,4m) + (2,3m x 4,8m). Sân bê tông láng xi măng kích thước (12,5m x3,3m) + (6,8m x 2,8m). Dại mái tôn liên D1anh cột thép ống vì kèo thép xà gồ thép không xây tường cao 3m 01 mái kích thước (8,6m x6,1m) + (3,8m x 5,2m). Tường bao xây gạch 220 kích thước (27,7mx0.8m) + (3,07mx1,2m) + (37,6 x1,4m). Hàng rào lưới B40 kích thước 16m x 0,5m.Cổng sắt. Hai trụ bê tông không cốt thép đều cao 2,3m mỗi trụ kích thước (0,4m x 0,4m). (Công trình D1 ông Lê Văn H xây dựng).

Công Trình thứ hai: Nhà ở mái ngói có hiên bê tông cốt thép nền lát gạch đá hoa, cửa nhôm kính tường sơn 220 WC khép kín cao trên 3,7m xây năm 2020 diện tích 143m2. Hàng rào sắt vuông kích thước (11,5m x 2m) + (9,5m x1m). Cầu bê tông dầy 15cm kích thước 11,5m x 1,1m. Dại lợp tôn nền lát gạch hoa kích thước 11 m x 1,9 m. Trụ dưới cầu bê tông (2 trụ) kích thước 0,4m x 0,4m x 1,4m. Trụ cổng bằng bê tông (2 trụ) kích thước 0,35m x 0,35m x 2,4m. Tường rào xây gạch 110 kích thước (1,9m + 6,7m) x 0,8m. Trụ xây tường bê tông (3 trụ) kích thước 0,2m x 0,2m x 1,8m. Sân bê tông kích thước 2,7mx 4,2m. Tường bờ ao xây gạch 220 kích thước 16,1m x 0,7m. Kè bờ ao xây bi (2mx10m) + (2m x 16,1m). (Công trình D1 ông Lê Văn H xây dựng).

Công trình thứ ba: Nhà ở 1 tầng mái bằng WC khép kín tường 220 có sơn tường cửa nhôm kính nền lát gạch đá hoa xây năm 2017 diện tích 60m2. Sân bê tông đá 1x2 dày 10cm 6m x 6,6m. Hai trụ cổng đường kính 30cmx30cm cao 3m. Trụ tròn (gồm 15 trụ) cao 2,5m. Hàng rào lưới B40 chân hàng rào xây gạch 220 cao 0,4m. Cổng bằng thép hộp cao 2m rộng 2,9m. (Công trình D1 gia đình ông Lê Quang Minh xây dựng).

Trên thửa đất có một số cây trồng sau:

- Khu vực nhà ông Minh xây dựng có các cây sau: 01 cây lộc vừng cao trên 4m; 01 cây bơ cao trên 6m; 01 cây xoài cao trên 2m; 01 cây mít cao trên 2m; 01 cây bưởi cao trên 3m; 01 cây hồng xiêm cao trên 2m; 01 cây đào cao 2m;

- Khu vực bờ ao gồm các cây sau: 01 cây sung cao trên 3m; 01 cây bơ cao trên 3m; 01 cây mẫu đơn cao trên 2m; 02 cây cau cao trên 3m; 01 cây ổi cao trên 2m; 03 cây mít cao trên 3m; 04 cây cóc cao trên 2m; 01 đồng hồ nước sạch.

- Khu vực nhà thờ (nhà ở đơn giản): 01 cây nhãn cao trên 6m; 01 cây na cao trên 3m; 01 cây mít cao trên 3m; 01 cây bòng cao trên 3m; 01 cây xoài cao trên 3m; 01 cây N2 L2 cao trên 3m; 01 giếng khoan.

- Khu vực nhà ở kiên cố ở phía nam thửa đất: 01 cây mít cao trên 3m; 01 cây cóc cao trên 2m; 01 cây khế cao trên 2m; 01 cây hồng cao trên 2m; 01 cây na cao trên 2m; 01 cây xoài cao trên 2m; 01 cây hồng xiêm cao trên 2m; 01 cây bơ cao trên 3m; 01 cây mẫu đơn cao trên 2m.

* Kết quả định giá T2 sản:

+ Khu thứ nhất (Khu nhà ở và nơi thờ cúng) D1 ông H xây dựng có tổng giá trị là: 674.437.767 đồng.

+ Khu thứ hai (khu nhà ở D1 ông Lê Văn H xây dựng) có tổng giá trị là: 665.627.000 đồng.

+ Khu thứ ba (khu công trình D1 gia đình ông Lê Quang Minh xây dựng) có tổng trị giá là: 211.233.687 đồng.

Hội đồng định giá không định giá giá trị của cây trồng mà chỉ định giá xác định giá trị hỗ trợ công di dời cây trồng đi vị trí khác:

- Khu vực nhà ông Minh xây dựng có các cây sau: 01 cây lộc vừng cao trên 4m công di dời là 2.716.000 đồng; 01 cây bơ cao trên 6m công di dời là 400.000 đồng; 01 cây xoài cao trên 2m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây mít cao trên 2m công di dời là 83.000 đồng; 01 cây bưởi cao trên 3m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây hồng xiêm cao trên 2m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây đào cao 2m công di dời là 360.000 đồng.

- Khu vực bờ ao gồm các cây sau: 01 cây sung cao trên 3m công di dời là 300.000 đồng; 01 cây bơ cao trên 3m công di dời là 400.000 đồng; 01 cây mẫu đơn cao trên 2m công di dời là 35.000 đồng; 02 cây cau cao trên 3m công di dời là 350.000 đ x 2 = 700.000 đồng; 01 cây ổi cao trên 2m công di dời là 220.000 đồng; 03 cây mít cao trên 3m công di dời là 83.000 đồng x 3 = 249.000 đồng; 04 cây cóc cao trên 2m công di dời là 220.000 đồng x 4 = 880.000 đồng; 01 đồng hồ nước sạch (không định giá vì sau này D1 nơi cung cấp nước chịu trách nhiệm).

- Khu vực nhà thờ nhà ở đơn giản: 01 cây nhãn cao trên 6m công di dời là 1.300.000 đồng; 01 cây na cao trên 3m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây mít cao trên 3m công di dời là 83.000 đồng; 01 cây bòng cao trên 3m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây xoài cao trên 3m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây N2 L2 cao trên 3m công di dời là 35.000 đồng, 01 giếng khoan trị giá 7.900.000 đồng.

- Khu vực nhà ở kiên cố ở phía nam thửa đất: 01 cây mít cao trên 3m công di dời là 83.000 đồng; 01 cây cóc cao trên 2m công di dời là 220.000 đồng; 01 cây khế cao trên 2m công di dời là 220.000 đồng; 01 cây hồng cao trên 2m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây na cao trên 2m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây xoài cao trên 2m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây hồng xiêm cao trên 2m công di dời là 150.000 đồng; 01 cây bơ cao trên 3m công di dời là 400.000 đồng; 01 cây mẫu đơn cao trên 2m công di dời là 35.000 đồng.

Đối với giá trị đất ở Hội đồng định giá thống nhất giá trị thị trường thời điểm hiện tại là 6.000.000đồng/m2 đất ở. Đối với đất vườn, ao giá trị thị trường thời điểm hiện tại của đất vườn, ao là 3.000.000đồng/m2.

Từ nội dung vụ án như trên, bản án số: 64/2024/DS-ST ngày 30/12/2024 của Toà án nhân dân huyện NH, tỉnh NĐ nay là Toà án nhân dân khu vực 11-NB đã quyết định:

Căn cứ vào các Điều 357, 611, 612, 613, 650, 651, 660 Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014; các Điều 147, 271 và 273 Bộ luật Tố tụng Dân sự; Điều 6, điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản L và sử dụng án phí, lệ phí Toà án;

1. Xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Lê Thị N.

2. Xác nhận quyền sử dụng thửa đất số 873 tờ bản đồ 3, rộng 1.140m2 (Trong đó đất ở 212m2, đất vườn 658m2 và đất ao là 270m2), địa chỉ: Xóm 3 Nam Hải, xã Nghĩa Hải, huyện NH là di sản thừa kế của cụ Lê Văn Tiếu và cụ Lê Thị Tiếu (tức Trịnh Thị Sáo) để lại.

- Giao cho ông Lê Văn H được quyền quản L sử dụng diện tích 197m2 đất (trong đó có 50m2 đất ở và 147m2 đất vườn) được giới hạn bởi các điểm (5,6,7,8,12,5).

- Giao cho anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C được quyền quản L sử dụng diện tích 186m2 đất (trong đó có 50m2 đất ở và 136m2 đất vườn) được giới hạn bởi các điểm (1, 9, 10, 11, 2, 1).

- Giao cho bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị D1, bà Lê Thị T và bà Lê Thị D được quyền quản L sử dụng diện tích 757m2 đất (trong đó có 112m2 đất ở, 270m2 đất ao và 375 m2 đất vườn) được giới hạn bởi các điểm (2, 3, 4, 5, 12, 8, 9, 10 11,2).

(Có sơ đồ kèm theo bản án).

Các đương sự được phép sử dụng các công trình hiện đã được xây dựng trên phần đất mà mình được hưởng thừa kế. Các đương sự có trách nhiệm liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tương ứng với phần thừa kế được phân chia.

3. Bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị D1, bà Lê Thị T và bà Lê Thị D phải có trách nhiệm liên đới thanh toán phần chênh lệch giá trị T2 sản cho ông Lê Văn H và bà Nguyễn Thị R tổng số tiền là 499.711.767 đồng.

4. Anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C phải có trách nhiệm liên đới thanh toán phần chênh lệch giá trị T2 sản cho bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị D1, bà Lê Thị T và bà Lê Thị D số tiền là: 201.000.000 đồng.

Sau khi án có hiệu lực pháp luật, kể từ khi người được thi hành án có đơn yêu cầu thi hành án, người phải thi hành án chưa thi hành xong cho người được thi hành án thì người phải thi hành án còn phải chịu thêm lãi suất theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự tương ứng với số tiền và thời gian chưa thi hành.

5. Về án phí:

Miễn án phí sơ thẩm có giá ngạch cho bà bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị D1, bà Lê Thị T, ông Lê Văn H và bà Nguyễn Thị R.

- Bà Lê Thị D phải nộp 29.838.078 đồng án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch.

- Anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C phải nộp 24.280.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm có giá ngạch.

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên quyền kháng cáo, quyền, nghĩa vụ thi hành án của các đương sự.

Ngày 09/01/2025, bà Lê Thị N kháng cáo với nội dung: kháng cáo bản án sơ thẩm. Đề nghị cấp phúc thẩm phân chia cho anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C phần diện tích là 142,5m2 đúng bằng một suất thừa kế mà người thừa kế được hưởng, phần diện tích 43,5m2 giao vượt hơn so với di sản được hương đề nghị giao lại cho chị em bà N.

Ngày 09/01/2025, ông Lê Văn H kháng cáo với nội dung: Đị nh giá lạ i công trình là T2 sả n trên đ ấ t và xác đ ị nh nghĩ a vụ bồ i thư ờ ng củ a các đ ồ ng thừ a kế khác cho ông. Xác định cho ông công sức đóng góp quản L, giữ gìn, tôn tạo T2 sản tranh chấp từ năm 1947 đến nay và chia cho ông phần công sức này trong khối di sản tranh chấp. Ngoài ra, ông là con trai cả trong gia đình và dòng họ, hiện đang thờ cúng ông bà, cha mẹ, tổ tiên, Liệt sĩ Lê Thành Công. Vì vậy, phần diện tích đất có công trình là từ đường D1 ông xây dựng, đang thờ cúng, ông cũng đề nghị được Tòa án giao cho ông quản L sử dụng để ông tiếp tục thờ cúng theo đúng tâm linh và văn hóa, phong tục tập quán, truyền thống đạo đức của người Việt Nam. Nếu ông được giao phần đất và công trình là từ đường thì ông không đề nghị Tòa án định giá lại công trình xây dựng, không yêu cầu người được hưởng T2 sản là di sản thừa kế phải bồi hoàn giá trị. Xác định khối T2 sản mà nguyên đơn yêu cầu chia thừa kế thuộc quyền sử dụng của hộ gia đình gồm: cụ Lê Văn Tiếu, Lê Thị Tiếu (tức Trịnh Thị Sáo) và anh Lê Trọng T2 theo hồ sơ kê khai, thành viên hộ gia đình tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2000. Đề nghị Tòa án không chia phần diện tích này cho các đồng thừa kế của cụ Tiếu, cụ Sáo và tuyên phần đất thuộc quyền sử dụng của anh T2, đảm bảo quyền lợi cho anh T2.

Ngày 10/01/2025, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị T, bà Lê Thi D1, bà Lê Thị D kháng cáo với nội dung: kháng cáo bản án sơ thẩm. Đề nghị cấp phúc thẩm phân chia các phần thừa kế mà người thừa kế được hưởng là 142,5m2 đúng bằng một suất mà người thừa kế được hưởng và chia theo mặt đường chính, các bà không đồng ý chia vượt lên rồi người nọ phải đền bù cho người kia.

Ngày 09/01/2025, bà Lê Thị N kháng cáo với nội dung: Yêu cầu cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm: Xác định khối T2 sản mà Nguyên đơn yêu cầu chia thừa kế thuộc quyền sử dụng của hộ gia đình gồm: cụ Lê Văn Tiếu, Lê Thị Tiếu (tức Trịnh Thị Sáo) và anh Lê Trọng T2 theo hồ sơ kê khai, thành viên hộ gia đình tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2000. Đề nghị Tòa án không chia phần diện tích này cho các đồng thừa kế của cụ Tiếu, cụ Sáo và tuyên phần đất thuộc quyền sử dụng của anh T2, đảm bảo quyền lợi cho anh T2. Xác định đúng yêu cầu của bà: Phần T2 sản là di sản thừa kế bà được chia, bà tặng, cho em trai là ông Lê Văn Hóa để thờ cúng cha mẹ, tổ tiên và em trai Liệt sĩ. Định giá công trình là T2 sản trên đất vì hiện nay giá trị định giá theo bản án là quá thấp, không đúng với chi phí mà em trai bà bỏ ra xây dựng để xác định nghĩa vụ bồi thường của các đồng thừa kế khác cho ông Lê Văn Hóa, đảm bảo quyền lợi cho ông Hóa. Ông Lê Văn Hóa là con trai cả trong gia đình và dòng họ. Vì vậy, phần công trình là từ đường D1 ông Hóa xây dựng, đang thờ cúng nên bà đề nghị Tòa án chia cho ông Hóa để tiếp tục thờ cúng phù hợp với tâm linh và văn hóa, phong tục tập quán, truyền thống đạo đức tốt đẹp của người Việt Nam.

Ngày 09/01/2025, anh Lê Trọng T2 kháng cáo với nội dung: Yêu cầu cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm: Xác định khối T2 sản mà nguyên đơn yêu cầu chia thừa kế thuộc quyền sử dụng của hộ gia đình gồm: cụ Lê Văn Tiếu, Lê Thị Tiếu (tức Trịnh Thị Sáo) và anh Lê Trọng T2 theo hồ sơ kê khai, thành viên hộ gia đình tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2000. Đề nghị Tòa án không chia phần diện tích này cho các đồng thừa kế của cụ Tiếu, cụ Sáo và tuyên phần đất thuộc quyền sử dụng của anh T2. Định giá công trình là T2 sản trên đất vì hiện nay giá trị định giá theo bản án là quá thấp, không đúng với chi phí mà vợ chồng ông H bỏ ra xây dựng để xác định nghĩa vụ bồi thường của các đồng thừa kế khác cho vợ chồng ông Lê Văn Hóa. Ông Lê Văn Hóa là con trai cả trong gia đình và dòng họ vì vậy, phần công trình là từ đường D1 ông Hóa xây dựng, đang thờ cúng nên đề nghị Tòa án chia cho ông Hóa để tiếp tục thờ cúng phù hợp với tâm linh và văn hóa, phong tục tập quán, truyền thống đạo đức tốt đẹp của người Việt Nam.

Tại phiên toà phúc thẩm: Các đương sự không thoả thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án;

Bà Lê Thị D trình bày: Sáu chị em bà gồm bà D, bà Lê Thị N Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị D1, bà Lê Thị T đề nghị cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm giao cho sáu chị em bà phần đất có kích thước: cạnh phía Tây giáp ngõ đi bên tông được tính từ ngôi nhà của ông H ở phía Nam về phía nhà của ông Minh đến cây lộc vừng trước nhà ông Minh; cạnh Đông được tính từ ngôi nhà của ông H ở phía Nam về phía Bắc đến hết ngôi nhà tạm trước cửa nhà thờ của ông H; cạnh phía Bắc và phía Nam được tính từ ngõ bê tông vào hết thửa đất. Trên diện tích đất này có các công trình của ông H, các bà nhận đền bù cho ông H. Diện tích đất các bà được nhận nhỏ hơn diện tích đất các bà được hưởng thừa kế thì ông H phải đối trừ vào tiền các công trình trên đất. Số tiền ông H còn thiếu các bà tự nguyện tặng cho ông H không yêu cầu ông H phải thanh toán.

Anh Lê Văn T3 trình bày: Ông H đề nghị được nhận công sức bảo quản di sản là một kỷ phần thừa kế và ông H mong muốn được nhận một phần diện tích đất giáp ngôi nhà phía Nam của ông H hiện nay để thuận tiện cho ông H xây dựng nơi thờ cúng. Ông Lê Văn H và anh Lê Trong T2 đề nghị cấp phúc thẩm xác định anh T2 được quyền sử dụng một phần diện tích đất tranh chấp vì anh T2 ở cùng cụ Tiếu và cụ Sáo, cùng hộ khẩu khi hai cụ được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Bà Nguyễn Thị Liêm trình bày: Bà Lê Thị N đề nghị cấp phúc thẩm xác định bà N là con nuôi của cụ Tiếu và cụ Sáo. Nếu được chia thừa kế thì bà N tự nguyện tặng cho ông H kỷ phần bà được nhận.

Kiểm sát viên phát biểu ý kiến: Về tố tụng: Tại giai đoạn phúc thẩm, Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký, các đương sự đã tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, quyền lợi tố tụng của đương sự được bảo đảm.

Về nội dung giải quyết vụ án: Căn cứ khoản 2 Điều 148; khoản 2 Điều 308 Bộ luật TTDS 2015; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 quy định về việc quản L và sử dụng lệ phí, án phí Tòa án, đề nghị: Chấp nhận một phần kháng cáo của ông Hóa về việc tính công sức quản L di sản thừa kế và chia lại di sản thừa kế bằng hiện vật. Không chấp nhận kháng cáo của bà N, anh T2 và các bà: N, N1, D1, T, D. Sửa một phần bản án sơ thẩm số 64/2024/DS-ST ngày 30/12/2024 của Tòa án nhân dân huyện NH (nay là TAND khu vực 11, tỉnh NB. Án phí các đương sự phải chịu theo quy định pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các T2 liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà, căn cứ vào lời trình bày của đương sự và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

- Giao cho ông Lê Văn Hóa được quyền sử dụng phần diện tích đất 197m2 (trong đó có 23,55m2 đất ở và 173,45m2 đất vườn) vị trí nằm ở phía Nam thổ đất, (Có sơ đồ kèm theo).Trên đất có: Nhà ở mái ngói có hiên bê tông cốt thép, nền lát gạch hoa, cửa nhôm kính, tường sơn 220, công trình phụ khép kín xây năm 2020 diện tích 143m2. Hàng rào sắt vuông kích thước (11,5m x 2m) + (9,5m x1m). Công trình D1 ông Lê Văn H xây dựng. Tổng giá trị đất là 661.650.000 đồng.

- Giao cho ông Lê Văn Hóa được quyền sử dụng phần diện tích đất 318m2 (trong đó có 23,55m2 đất ở và 294,45m2 đất vườn) vị trí nằm ở phía Đông Bắc thổ đất trên đất có nhà của ông H làm nơi thờ cúng là nhà ở mái bằng tường 220 sơn cửa nhôm kinh, WC khép kín 1 tầng cao trên 3,7m xây năm 2019 nền lát gạch hoa diện tích 96m2. (theo biên bản xem xét thẩm định ngày 12/4/2023) (Có sơ đồ kèm theo).Tổng giá trị đất là 1.024.650.000 đồng.

- Giao cho anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C (con đẻ của ông Lê Quang Minh) được quyền sử dụng phần diện tích đất là 136m2 (trong đó có 23,55m2 đất ở và 112,45m2 đất vườn) vị trí nằm ở phía Tây Bắc thổ đất (Có sơ đồ kèm theo).Trên đất có ngôi nhà gia đình ông Minh đã xây dựng: Nhà ở 1 tầng mái bằng WC khép kín tường 220 có sơn tường cửa nhôm kính nền lát gạch đá hoa xây năm 2017 diện tích 60m2. Tổng giá trị đất là 478.650.000 đồng.

- Giao cho các bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D và bà Lê Thị D1 được quyền sử dụng phần diện tích đất 489m2 (trong đó có 141,3m2 đất ở, 270m2 đất ao và 77,7 m2 đất vườn). Tổng giá trị đất là 1.890.900.000 đồng. Vị trí phần đất gồm sân vườn, ao và nhà ở đơn giản hiện tại và được quyền sở hữu các vật kiến trúc trên đất D1 ông H xây dựng gồm: Nhà ở đơn giản tường 220 lợp tôn, nền lát gạch hoa, cửa nhôm kính, WC khép kín, xây 2019 diện tích 54m2 giá trị là 144.000.000 đồng; nhà kho chứa chứa đồ tường 110 nền đổ bê tông lợp tôn cao 2,1m kích thước 3,4m x 3,5m giá trị 12.900.000 đồng; dại chăn nuôi tường 110 mái lợp fibroximăng nền bê tông kích thước 4,1m x 4m giá trị 9.190.000 đồng; bể nước tường 110 có nắp đáy bê tông cốt thép kích thước 2,8m x 1,5m x 1,35m giá trị 9.721.215 đồng; sân lát gạch đỏ kích thước (5,5m x 10,4m) + (2,3m x 4,8m) giá trị 18.486.216 đồng; sân bê tông láng xi măng kích thước (12,5m x 3,3m) + (6,8m x 2,8m) giá trị: 8.075.496 đồng; dại mái tôn liên D1anh cột thép ống vì kèo thép xà gồ thép không xây tường cao 3m 01 mái kích thước (8,6m x 6,1m) + (3,8m x 5,2m) giá trị 27.984.240 đồng; tường bao xây gạch 220 kích thước (27,7m x 0.8m) + (3,07m x 1,2m) + (37,6m x 1,4m) giá trị 41.150.000 đồng; hàng rào lưới B40 kích thước 16m x 0,5m giá trị: 1.305.600 đồng; cổng sắt 60kg giá trị: 1.200.000 đồng; hai trụ bê tông không cốt thép đều cao 2,3m mỗi trụ kích thước (0,4m x 0,4m) giá trị 925.000 đồng; cầu bê tông dầy 15cm kích thước 11,5m x 1,1m giá trị 1.943.000 đồng; trụ dưới cầu bê tông (2 trụ) kích thước 0,4m x 0,4m x 1,4m giá trị: 563.000đồng; tường bờ ao xây gạch 220 kích thước 16,1m x 0,7m giá trị 5.900.000 đồng; kè bờ ao xây bi (2m x 10m) + (2m x 16,1m) giá trị 38.316.000 đồng; 01 giếng khoan trị giá 7.900.000 đồng. D1 phần đất giao cho các bà Lê Thị N, bà Lê Thị L, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D, bà Lê Thị D1 có công trình D1 vợ chồng ông Lê Văn Hóa và bà Nguyễn Thị R xây dựng nên các bà N, N1, L, T, D và D1 phải thanh toán cho vợ chồng ông H, bà R giá trị các công trình xây dựng trên đất là 329.559.000 đồng.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308; Điều 147, Điều 148; Điều 293, Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015; các Điều 611, 612, 613, 616, 618, 634, 649, 650, 651, 660, 688 Bộ luật Dân sự năm 2015; Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản L và sử dụng án phí, lệ phí Toà án;

1. Không chấp nhận kháng cáo của bà Lê Thị N, anh Lê Trọng T2.

2. Chấp nhận kháng cáo của ông Lê Văn H, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị N, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D, bà Lê Thị D1. Sửa bản án sơ thẩm số 64/2024/DS-ST ngày 30/12/2024 của Tòa án nhân dân huyện NH, tỉnh NĐ nay là Tòa án nhân dân khu vực 11, tỉnh NB.

3. Xác nhận di sản thừa kế của cụ Lê Văn Tiếu và cụ Lê Thị Tiếu (tức Trịnh Thị Sáo) để lại và được chia thừa kế theo pháp luật là quyền sử dụng thửa đất số 873 tờ bản đồ 3, tại xóm 3 Nam Hải, xã Nghĩa Hải, huyện NH, tỉnh NĐ nay là xã NL, tỉnh NB có diện tích 1.140m2 (trong đó đất ở 212m2, đất vườn 658m2 và đất ao là 270m2) :

3.1. Giao cho ông Lê Văn Hóa được quyền sử dụng phần diện tích đất 197m2 (trong đó có 23,55m2 đất ở và 173,45m2 đất vườn) vị trí nằm ở phía Nam thửa đất số 873 tờ bản đồ 3. Kích thước cạnh: cạnh phía Nam dài 19,53m; cạnh phía Bắc giáp ao giao cho các bà N, L, D1, D, T, N1 dài 20,38m; cạnh phía Tây giáp đường đi dài 9,81m; cạnh phía Đông dài 9,85m giới hạn bởi các điểm (6,7,8,9,13,6) trên sơ đồ kèm theo. Trên đất có: nhà ở mái ngói có hiên bê tông cốt thép, nền lát gạch hoa, cửa nhôm kính, tường 220, công trình phụ khép kín, hàng rào sắt vuông kích. Công trình của ông Lê Văn H xây dựng.

3.2. Giao cho ông Lê Văn Hóa được quyền sử dụng phần diện tích đất 318m2 (trong đó có 23,55m2 đất ở và 294,45m2 đất vườn) vị trí nằm ở phía Đông Bắc thửa đất số 873 tờ bản đồ 3. Kích thước cạnh: cạnh phía Nam giáp phần đất giao cho các bà N, L, D1, D, T, N1 dài 15,5m; cạnh phía Bắc giáp đường đi dài 16,5m; cạnh phía Tây giáp phần đất giao cho anh C, anh N2, chị L2 dài 20,05m; cạnh phía Đông dài 19,7m giới hạn bởi các điểm (2,3,4,11,12,2) trên sơ đồ kèm theo. Trên đất có: nhà của ông H làm nơi thờ cúng là nhà ở mái bằng tường 220, cửa nhôm kính, công trình phụ khép kín, nền lát gạch hoa. Công trình của ông Lê Văn H xây dựng.

3.3. Giao cho anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C (con đẻ của ông Lê Quang Minh) được quyền sử dụng chung phần diện tích đất là 136m2 (trong đó có 23,55m2 đất ở và 112,45m2 đất vườn) vị trí nằm ở phía Tây Bắc thửa đất số 873 tờ bản đồ 3. Kích thước cạnh: cạnh phía Nam giáp phần đất giao cho các bà N, L, D1, D, T, N1 dài 6,7m; cạnh phía Bắc giáp đường đi dài 7m; cạnh phía Tây giáp đường đi dài 20,2m; cạnh phía Đông giáp phần đất giao cho ông H dài 20,05m giới hạn bởi các điểm ( 1,2,12,11,10,1) trên sơ đồ kèm theo. Trên đất có: ngôi nhà của gia đình ông Minh đã xây dựng là nhà ở 1 tầng mái bằng, công trình phụ khép kín, tường 220, cửa nhôm kính, nền lát gạch đá hoa.

3.4. Giao cho các bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D và bà Lê Thị D1 được quyền sử dụng chung phần diện tích đất 489m2 (trong đó có 141,3m2 đất ở, 270m2 đất ao và 77,7 m2 đất vườn). Vị trí giữa thửa đất số 873 tờ bản đồ 3. Kích thước cạnh: cạnh phía Nam giáp phần đất giao cho ông H dài 20,38m; cạnh phía Bắc dài 22,2m; cạnh phía Tây giáp đường đi dài 22,55m; cạnh phía Đông dài 23,5m giới hạn bởi các điểm (4,5,6,13,9,10,11,4) trên sơ đồ kèm theo.

Các bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D và bà Lê Thị D1 được được quyền sở hữu các vật kiến trúc trên đất D1 vợ chồng ông Lê Văn H, bà Nguyễn Thị R xây dựng gồm: nhà ở đơn giản tường 220 lợp tôn, nền lát gạch hoa, cửa nhôm kính, công trịnh phụ khép kín; nhà kho tường 110, nền đổ bê tông lợp tôn; dại chăn nuôi tường 110, mái lợp fibroximăng, nền bê tông; bể nước tường 110 có nắp đáy bê tông cốt thép; sân lát gạch đỏ; sân bê tông láng xi măng; dại mái tôn liên D1anh, cột thép ống, vì kèo thép xà gồ thép không xây tường; tường bao xây gạch 220; hàng rào lưới B40; cổng sắt; hai trụ bê tông; cầu bê tông; 02 trụ dưới cầu bê tông; tường bờ ao xây gạch 220; kè bờ ao xây bi; 01 giếng khoan.

3.5. Buộc anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C có trách nhiệm liên đới trả cho bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D và bà Lê Thị D1 số tiền là 28.020.000 đồng. (hai mươi tám triệu không trăm hai mươi nghìn đồng).

Khi bả n án có hiệ u lự c pháp luậ t và ngư ờ i đ ư ợ c thi hà nh án có đ ơ n yêu cầ u thi hà nh án, hà ng tháng anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hả i L2 và anh Lê Kim C còn phả i trả mộ t khoả n tiề n lãi củ a số tiề n chư a thi hà nh án theo mứ c lãi suấ t quy đ ị nh tạ i khoả n 2 Điề u 468 củ a Bộ luậ t dân sự 2015.

3.6. Chấp nhận sự tự nguyện của bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị T, bà Lê Thị D và bà Lê Thị D1 không yêu cầu ông Lê Văn H phải thanh toán số tiền 453.829.000 đồng tiền chênh lệch chia T2 sản thừa kế.

4. Khi bản án có hiệu lực pháp luật, các đương sự có quyền, nghĩa vụ liên hệ với cơ quan nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Ông Lê Văn H có trách nhiệm giao nộp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số S334173, vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00173 QSDĐ/328/QĐ-UB D1 UBND huyện NH, tỉnh NĐ cấp ngày 29/12/2000 cho hộ bà Lê Thị Tiếu cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

5. Án phí dân sự sơ thẩm: Miễn án phí sơ thẩm cho bà Lê Thị N, bà Lê Thị N1, bà Lê Thị L, bà Lê Thị D1, bà Lê Thị T, ông Lê Văn H và bà Nguyễn Thị R.

Bà Lê Thị D phải nộp 22.533.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm.

Anh Lê Quang N2, chị Lê Thị Hải L2 và anh Lê Kim C có trách nhiêm liên đới nộp 22.533.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm.

6. Án phí dân sự phúc thẩm: Miễn án phí phúc thẩm cho bà Lê Thị N.

Anh Lê Trọng T2 phải nộp 300.000 đồng được trừ vào số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp theo biên lai số 0001584, ngày 17/01/2025 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện NH, tỉnh NĐ nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 11, tỉnh NB. Anh T2 đã nộp xong án phí phúc thẩm.

Bà Lê Thị D được trả lại 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp theo biên lai thu số 0001589, ngày 20/01/2025 tại Chi cục thi hành án dân sự huyện NH, tỉnh NĐ nay là Phòng thi hành án dân sự khu vực 11, tỉnh NB nhưng tiếp tục quản L để bảo đảm thi hành án.

7. Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

Trong trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án và người phải thi hành án có quyền thoả thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.

T/M. HỘI ĐỒNG XÉT XỬ PHÚC THẨM