Bản án 10/2017/DSST — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong ®¬n khëi kiÖn vµ c¸c lêi khai tiÕp theo, nguyªn ®¬n lµ ông Lê Xuân T tr×nh bµy:

Ông Lê Thiết L – Sinh năm 1930 lấy bà Đỗ Thị L– sinh năm 1926 sinh được 1 người con là anh Lê Xuân T – sinh năm 1949. Năm 1951 ông L hy sinh.

Năm 1955 bà L có lấy ông Nguyễn Văn T – sinh năm 1926 và sinh được 4 người con là: Anh Nguyễn Mạnh T - sinh năm 1957( đã hy sinh năm 1979), anh Nguyễn Tiến H – sinh năm 1961, chị Nguyễn Thị L2 – sinh năm 1963, chị Nguyễn Thị L1 – sinh năm 1965.

Trước khi lấy bà L ông T đã có vợ là bà Nguyễn Thị K, ông T và bà K sinh được 9 người con: Bà Nguyễn Thị T – sinh năm 1945, ông Nguyễn Quốc B – sinh năm 1948, ông Nguyễn Mạnh X- sinh năm 1953, ông Nguyễn Công Q - sinh năm 1955, ông Nguyễn Công K – sinh năm 1957, bà Nguyễn Thị H – sinh năm 1961, anh Nguyễn Đình H- sinh năm 1963, chị Nguyễn Thị Q - sinh năm 1966, chị Nguyễn Thị L3- sinh năm 1969.

Bà K chết năm 1976, bà L chết năm 2002, ông T chết năm 2009.

Bà L có chồng là ông Lê Thiết L hy sinh và có con là ông Nguyễn Mạnh T hy sinh nên bà L được Nhà nước truy tặng danh hiệu bà mẹ Việt Nam anh Hùng. Ngày 18/12/2015 Nhà nước có cho bà L truy lĩnh số tiền 17.800.000đồng, số tiền này 4 anh em là con đẻ của bà L đã chia nhau cụ thể như sau: Ông T được 4.500.000đồng, anh H được 4.500.000đồng, chị L2 được 3.000.000đồng, chị L1 được 3.000.000đồng. Tổng đã chia là 15.000.000đồng, còn lại 2.800.000đồng anh H đang quản lý.

Ngày 21/01/2016 Nhà nước có cho bà L truy lĩnh số tiền 26.300.000đồng số tiền này anh H đang quản lý.

Số tiền trên bà L được Nhà nước cho sau khi bà L chết nên không có để lại di chúc gì.

Anh H ở với bà L từ nhỏ cho đến khi bà L chết. Anh H là người trực tiếp nuôi dưỡng chăm sóc bà L.

Nay ông T yêu cầu anh H phải chia số tiền còn lại là 29.100.000đồng cho 4 người con đẻ của bà L là ông T, anh H, chị L1 và chị L2 theo quy định của pháp luật.

Bị đơn là anh Nguyễn Tiến H trình bày: Về quan hệ huyết thống, về các con của bà L, bà K, thời điểm ông L, bà L, ông T, bà K chết và việc bà L được nhà nước phong tặng bà mẹ Việt Nam anh Hùng và được truy lĩnh số tiền tổng 02 lần là 44.100.000đ như ông T trình bày là đúng. Số tiền lĩnh đợt 1 các con đẻ của bà L đã chia nhau như ông T trình bày là đúng. Số tiền còn lại là 29.100.000đ hiện nay anh đang quản lý.

Các con đẻ của bà L ở với bà L và bà L trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng trưởng thành, các con đẻ của bà K ở với bà K và bà K trực tiếp chăm sóc nuôi đưỡng, trưởng thành. Anh là người ở với bà L từ nhỏ cho đến khi bà L chết, anh là người trực tiếp nuôi đưỡng chăm sóc bà L, chỉ khi bà L ốm đau thì các con riêng của chồng bà L có đến thăm hỏi và chăm sóc. Khi bà L chết các anh em trong gia đình và các con riêng của chồng bà L lo mai táng cho bà L và khi xây mộ cho bà L các con riêng của chồng bà L cùng đóng góp xây mộ cho bà L, anh T không đóng góp gì.

Tại biên bản hòa giải và tại lời khai anh H không nhất trí với yêu cầu của ông T và anh đề nghị nhập số tiền đã chia cho 4 anh em để chia lại, tổng số tiền là 44.100.000đồng chia đều cho 4 người con đẻ của bà L và 9 người con riêng của chồng bà L. Anh đề nghị trừ số tiền làm mộ mà anh đã chi phí là 7.000.000đồng. Tại phiên Tòa hôm nay anh đề nghị giải quyết theo pháp luật.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Chị Nguyễn Thị L1, chÞ NguyÔn ThÞ L2: Thống nhất lời trình bày của nguyên đơn, các chị nhất trí với yêu cầu của nguyên đơn và không nhất trí với đề nghị của bị đơn, các chị không nhất trí trừ số tiền xây mộ cho bà L là 7.000.000đ vì số tiền này đã được anh em trong gia đình đóng góp xây và anh H còn được lĩnh 36.000.000đ tiền ruộng của mẹ các chị.

- Bà NguyÔn ThÞ T, ông NguyÔn Quèc B, ông NguyÔn C«ng K, anh NguyÔn §×nh H, chị Nguyễn Thị Q, chÞ NguyÔn ThÞ L3: Thống nhất với lời trình bày của ông T, anh H về quan hệ huyết thống và số tiền bà L được nhà nước cho.

Khi bà ốm chóng tôi có đi lại thuốc thang cho bà L và có chăm sóc bà L. Đến khi bà L chết (năm 2002) chúng tôi lo mai táng, xây mồ mả. Khi bà L còn sống có nói với chúng tôi đi tìm hài cốt của em chóng tôi là Nguyễn Mạnh T - sinh năm 1957( đã hy sinh năm 1979), anh em chúng tôi đã tìm được hài cốt của em tôi và mang về nghĩa trang liệt của phường M năm 2013.

Nay anh T có đơn đề nghị chia số tiền 29.100.000đồng theo pháp luật cho 4 ng­êi con ®Î cña bµ L chóng t«i không nhất trí. Tại biên bản hòa giải chóng t«i đề nghị nhập số tiền đã chia rồi cho 4 anh em đã nhận ( anh T, anh H, chị L1 và chị L2) để chia lại, tổng số tiền 44.100.000đồng chia đều cho 4 người con đẻ của bà L và 9 người con riêng của chồng bà L và tại phiên tòa hôm nay chúng tôi đề nghị giải quyết theo pháp luật.

- ChÞ Hoàng Thị T là người đại diện theo pháp luật cho anh Nguyễn Công Q: Chị thống nhất với lời trình bày của ông T và anh H về quan hệ huyết thống và số tiền bà L được nhà nước cho. Chị là vợ của ông Nguyễn Công Q, anh Q bị câm điếc từ nhỏ nên chị là người đại diện cho anh Q tham gia tố tụng tại Tòa án.

Khi bà L còn sống chị coi bà L như mẹ đẻ, bà L ở với anh H, khi bà L ốm chị có đi lại thuốc thang cho bà L và có chăm sóc bà L. Đến khi bà L chết (năm 2002) anh em trong gia đình lo mai táng, xây mồ mả. Khi bà L con sống có nói với chúng tôi đi tìm hài cốt của em tôi là Nguyễn Mạnh T - sinh năm 1957(đã hy sinh năm 1979), anh em chúng tôi đã tìm được hài cốt của em tôi và mang về nghĩa trang liệt sỹ của phường M năm 2013.

Nay anh T có đơn đề nghị chia số tiền 29.100.000đồng theo pháp luật cho 4 người con đẻ của bà L tôi không nhất trí chia. Tại lời khai và tại biên bản hòa giải chị đề nghị chia đều tổng số tiền 44.100.000đồng cho 4 người con đẻ của bà L và 9 người con riêng của chồng bà L. Tại phiên tòa hôm nay chị đề nghị giải quyết theo pháp luật.

- ChÞ NguyÔn ThÞ H tr×nh bµy: Về quan hệ huyết thống như ông T, ông H trình bày là đúng. §Õn n¨m 1983 chị lÊy chång ë tỉnh V. N¨m 1984 chị theo chång vÒ sinh sèng ë huyÖn T, tØnh B lµ quª cña bè chång chị.

Chị kh«ng biÕt bè chị vµ bµ L kÕt h«n n¨m nµo. Bè chị vµ bµ L cã 04 ng­êi con chung lµ: Nguyễn Mạnh T (đã hy sinh năm 1979), Nguyễn Tiến H, Nguyễn Thị L1 vµ Nguyễn Thị L2.Tr­íc khi kÕt h«n víi bè chị th× bµ L ®· cã chång nh­ng chång bµ L ®· chÕt. T«i kh«ng biÕt chång tr­íc cña bµ L tªn g×, chÕt n¨m nµo. Bµ L vµ ng­êi chång nµy cã 01 ng­êi con chung lµ Lª Xu©n T, hiÖn anh T ®ang sèng ë ph­êng N, thành phố V, tỉnh P. Khi bµ L cßn sèng th× bµ L sèng cùng với anh H, chị ë xa nªn kh«ng ch¨m sãc cho bµ L. Bµ L chÕt n¨m 2002 chị chØ míi biÕt bµ L ®­îc truy tÆng mÑ Việt Nam Anh Hùng vµo n¨m 2015. Ngµy 18/12/2015 nhµ n­íc cã cho bµ L truy lÜnh sè tiÒn 17.800.000®ång chị còng cã nghe c¸c anh chÞ nãi vÒ viÖc nµy nh­ng chia cô thÓ thÕ nµo chị kh«ng biÕt. Ngµy 21/01/2016 nhµ n­íc cã cho bµ L truy lÜnh sè tiÒn 26.300.000®ång, sè tiÒn nµy anh H ®ang qu¶n lý.

Nay anh T yªu cÇu chia sè 29.100.000®ång theo ph¸p luËt vµ chia cho 4 ng­êi con ®Î cña bµ L quan ®iÓm cña chị sè tiÒn lÇn 01 c¸c con bµ L ®· chia vµ anh T còng ®· ®­îc nhËn nªn sè tiÒn 29.100.000®ång ®Ó l¹i cho anh H ®Ó anh söa sang l¹i n¬i thê cóng cho bµ L vµ thùc hiÖn nghi thøc còng giç hµng n¨m mµ kh«ng chia cho anh T. Chị kh«ng cã yªu cÇu g× ®èi víi sè tiÒn bµ L ®­îc nhËn lÇn 1 vµ lÇn 2. NÕu Toµ ¸n gi¶i quyÕt chia sè tiÒn nµy mµ trong ®ã cã phÇn cña chị th× chị kh«ng nhËn mµ giao l¹i cho anh H qu¶n lý vµ sö dông ®Ó thê cha mÑ vµ kh«ng yªu cÇu anh H cã tr¸ch nhiÖm g× ®èi víi chị.

Anh NguyÔn M¹nh X tr×nh bµy: Về quan hệ huyết thống như ông T, ông H trình bày là đúng. Bè anh chÕt n¨m 2009, mÑ anh chÕt n¨m 1976. Khi cßn nhá anh ë chung cïng víi bè, mÑ ®Î anh, cßn vî hai cña bè anh lµ bµ L th× ë riªng nh­ng vÉn cïng xãm nªn vÉn sang bÕ c¸c em lµ em cña bè anh vµ bµ L. N¨m 1968 anh tho¸t ly gia ®×nh råi ®i häc c¬ khÝ t¹i huyÖn L, häc xong th× anh lµm viÖc t¹i nhµ m¸y Q151 ë thÞ x· S cho ®Õn khi nghØ h­u.

Bè anh lÊy bµ L n¨m nµo anh kh«ng nhí râ. Bè anh vµ bµ L cã 04 ng­êi con chung lµ: Nguyễn Mạnh T ( đã hy sinh năm 1979), Nguyễn Tiến H, Nguyễn Thị L1 vµ Nguyễn Thị L2.

Tr­íc khi bµ L lÊy bè anh th× bµ L ®· cã 01 con riªng lµ anh Lª Xu©n T. Khi cßn sèng bµ L ë cïng anh NguyÔn TiÕn H, anh kh«ng cã c«ng g× ch¨m sãc bµ L v× anh ®· tho¸t ly gia ®×nh tõ n¨m 1968. Bµ L chÕt n¨m nµo t«i kh«ng nhí râ, kho¶ng ®Çu n¨m 2016 th× bµ L ®­îc nhµ n­íc truy tÆng bµ mÑ ViÖt Nam anh hïng. ViÖc bµ L ®­îc truy lÜnh sè tiÒn 17.800.000®ång vµ c¸c anh, em ®· chia nhau 15.000.000®ång, cßn l¹i 2.800.000®ång anh H ®ang qu¶n lý anh chØ ®­îc th«ng b¸o sau khi hä ®· nhËn tiÒn vµ ®· chi nhau råi. Sè tiÒn mµ hä chia nhau råi th× anh kh«ng ®Ò nghÞ g×. Sau ®ã bµ L ®­îc Nhµ n­íc truy lÜnh tiÕp sè tiÒn 26.300.000®ång hiÖn anh H ®ang gi÷ anh cã ®­îc th«ng b¸o viÖc nµy.

Nay anh T yªu cÇu chia sè 29.100.000®ång theo ph¸p luËt vµ chia cho 4 ng­êi con ®Î cña bµ L anh kh«ng ®ång ý, anh kh«ng yªu cÇu chia sè tiÒn Nhµ n­íc cho bµ L. Quan ®iÓm cña anh sè tiÒn cßn l¹i lµ 29.100.000®ång cña bµ L ®Ó l¹i thê cóng bè mÑ vµ liÖt sü, bëi cã nh÷ng ng­êi nµy th× míi cã ®­îc sè tiÒn mµ Nhµ n­íc cho bµ L truy lÜnh. Tại phiên tòa hôm nay anh đề nghị giải quyết theo pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

T¹i phiªn tßa ngµy h«m nay, chị L2, anh H, chị Q, chị L3 ®· ®­îc Tßa ¸n triÖu tËp hîp lÖ lÇn thø hai mµ kh«ng cã lý do. Chị H có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ vào điều 227, 228 Bé luËt tè tông d©n sù tßa ¸n vÉn tiÕn hµnh xÐt xö v¾ng mÆt chị L2, anh H, chị Q, chị L3, chị H.

Xét về hàng thừa kế thứ nhất: Gồm cụ T, ông T, anh H, anh T, chị L1, chị L2. Cụ T mất năm 2009, anh T mất năm 1979 không có vợ con do vậy hàng thừa kế thứ nhất được hưởng di sản của cụ L để lại gồm ông T, anh H, chị L1, chị L2.

Theo lời khai của các đương sự thống nhất số tiền lĩnh đợt 1 là 17.800.000đồng bốn người con đẻ của bà L đã chia nhau cụ thể như sau ông T được 4.500.000đồng, anh H được 4.500.000đồng, chị L2 được 3.000.000đồng, chị L1 được 3.000.000đồng. Tổng đã chia là 15.000.000đồng. Còn 29.100.000đồng anh H đang quản lý.

Xét về quan hệ con riêng mẹ kế thấy rằng: Bà L có 9 người con riêng của chồng là bà T, Ông B, Ông X, ông Q, ông K, bà H, anh H, chị Q, chị L3. Qua xác minh tại chính quyền địa phương, lời khai của người làm chứng và lời khai của các đương sự cũng thừa nhận, các con riêng của chồng bà L không ở với bà L và bà L cũng không trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng mà các con riêng của chồng bà L ở với bà K là mẹ đẻ và bà K trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng cho đến khi trưởng thành. Chỉ khi bà L ốm đau thì các con riêng của chồng bà L mới đến thăm nom, chăm sóc một vài ngày, anh H là người ở với bà L từ nhỏ cho đến khi bà L chết và là người trực tiếp chăm sóc nuôi dưỡng bà L. Theo quy định của pháp luật con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì mới được thừa kế di sản của nhau. Các con riêng của chồng cụ L chỉ đến thăm nom chăm sóc một vài ngày, người chủ yếu chăm sóc và ở với bà L là anh H. Vì vậy các con riêng của chồng bà L không được hưởng di sản thừa kế của bà L.

Xét yêu cầu của ông T thấy rằng: Ông T đề nghị chia số tiền của bà L để lại cho bốn người con đẻ của bà L là có căn cứ pháp luật cần chấp nhận. Vì anh H đề nghị nhập số tiền đã chia rồi để chia lại nên số tiền các con đẻ của bà L đã chia nhau sẽ được nhập vào để chia lại theo quy định của pháp luật.

Xét đề nghị của anh H thấy rằng: Anh H có đề nghị nhập số tiền mà các anh chị đã chia nhau để chia lại theo pháp luật cần chấp nhận. Anh H đề nghị trừ cho anh số tiền xây mộ cho bà L là 7.000.000đ. Xét thấy việc xây mộ cho bà L đã xây trước khi có số tiền nhà nước cho bà L và việc xây mộ cho bà L đã được anh em trong gia đình đóng góp. Do vậy việc anh H đề nghị trừ cho anh số tiền xây mộ cho bà L là 7.000.000đ là không có căn cứ chấp nhận.

Xét lời đề nghị của chị L1, chị L2 thấy rằng: Các chị đề nghị chia số tiền của cụ L để lại cho bốn người con đẻ của cụ L là có căn cứ pháp luật cần chấp nhận. Vì anh H đề nghị nhập số tiền đã chia rồi để chia lại nên số tiền các con đẻ của bà L đã chia nhau sẽ được nhập vào để chia lại theo quy định của pháp luật.

Xét lời đề nghị của bà T, Ông B, đại diện cho ông Q là bà T, ông K, anh H, chị Q, chị L3, anh X, chị H đề nghị giải quyết theo pháp luật. Xét thấy các anh chị là con riêng của chồng bà L không có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con nên không được hưởng di sản theo quy định tại điều 676 và 677 bộ luật dân sự.

Di sản của bà L để lại tổng số tiền là 44.100.000đ sẽ được chia như sau: Anh H là người thờ cúng bà L và khi bà L còn sống anh H là người trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng bà L nên kỷ phần của anh H sẽ được chia nhiều hơn ông T, chị L1, chị L2 cụ thể như sau: ông T, chị L1, chị L2 mỗi người được chia 10.000.000đ, anh H được chia 14.100.000đ. Vì số tiền lĩnh đợt 1 ông T, anh H, chị L1 đã tự chia nhau cụ thể như sau:ông T được 4.500.000đồng, anh H được 4.500.000đồng, chị L3 được 3.000.000đồng, chị L1 được 3.000.000đồng. Số tiền còn lại anh H quản lý. Do vậy cần buộc anh H phải thanh toán cho ông T 5.500.000đ, chị L1, chị L2 mỗi người 7.000.000đ.

§¹i diÖn ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n thµnh phè ViÖt Tr× tham gia phiªn toµ ph¸t biÓu ý kiÕn nhËn xÐt ThÈm ph¸n, Héi ®ång xÐt xö ®· tu©n thñ theo ®óng ph¸p luËt tè tông trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n; ng­êi tham gia tè tông d©n sù ®· chÊp hµnh ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ phát biểu ý kiến về việc giải quyết vụ án.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào điều 649, 650, 651; 660 Bé luËt d©n sù năm 2015; Điều 227, Điều 228, khoản 2 §iÒu 147 bé luËt tè tông d©n sù BLTTDS 2015; Điều 48 nghị quyết số326/2016/UBTVQH 14 ngày 30/12/2016. Khoản 7 điều 27 pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án.

- Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Lê Xuân T.

Xác nhận di sản thừa kế của bà Đỗ Thị L để lại là 44.100.000đ ( Bốn mươi bốn triệu một trăm nghìn đồng).

Kỷ phần mỗi người được hưởng như sau: Ông Lê Xuân T, chị Nguyễn Thị L1, chị Nguyễn Thị L2 mỗi người được hưởng 10.000.000đ ( Mười triệu đồng), anh Nguyễn Tiến H được hưởng 14.100.000đ (Mười bốn triệu một trăm nghìn đồng).

Buộc anh Nguyễn Tiến H phải thanh toán cho ông Lê Xuân T 5.500.000đ (Năm triệu năm trăm nghìn đồng), chị chị Nguyễn Thị L1, chị Nguyễn Thị L2 mỗi người 7.000.000đ ( Bảy triệu đồng).

KÓ tõ khi ¸n cã hiÖu lùc ph¸p luËt, ông T, chị L1, chị L2 cã ®¬n ®Ò nghÞ thi hµnh ¸n mà anh H kh«ng thanh to¸n tiền th× cßn ph¶i tr¶ l·i ®èi víi sè tiÒn trên theo quy định tại điều 357, 468 bộ luật dân sự năm 2015.

VÒ ¸n phÝ: Ông T, chị L1, chị L2 mỗi người phải chịu 500.000đ ( Năm trăm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thâm. Anh H phải chịu 705.000đ ( Bảy trăm linh năm nghìn đồng) án phí dân sự sơ thẩm.

C¸c ®­¬ng sù cã mÆt cã quyÒn kh¸ng c¸o trong h¹n 15 ngµy kÓ tõ ngµy tuyªn ¸n. §­¬ng sù v¾ng mÆt cã quyÒn kh¸ng c¸o trong h¹n 15 ngµy kÓ tõ ngµy nhËn ®­îc b¶n sao b¶n ¸n hoÆc ngµy niªm yÕt b¶n ¸n ®Ó ®Ò nghÞ Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ xÐt xö phóc thẩm.

“ Tr­êng hîp b¶n ¸n ®­îc thi hµnh theo qui ®Þnh t¹i ®iÒu 2 - LuËt thi hµnh ¸n d©n sù th× ng­êi ®­îc thi hµnh ¸n d©n sù , ng­êi ph¶i thi hµnh ¸n d©n sù cã quyÒn tho¶ thuËn thi hµnh ¸n, quyÒn yªu cÇu thi hµnh ¸n, tù nguyªn thi hµnh ¸n hoÆc bÞ c­ìng chÕ thi hµnh ¸n theo qui ®Þnh t¹i c¸c ®iÒu 6,7 vµ 9 luËt thi hµnh ¸n d©n sù; thêi hiÖu thi hµnh ¸n ®­îc thùc hiÖn theo qui ®Þnh t¹i ®iÒu 30 LuËt thi hµnh ¸n d©n sù. N¬i nhËn:

T.M héi ®ång xÐt xö SỞ THẨM

- VKSND tØnh, TP

ThÈm ph¸n - chñ tỌA phiªn toµ

- Thi hµnh ¸n

- §­¬ng sù

- L­u hå s¬, ¸n v¨n

(Đã ký)

Cao Thị Đào