Bản án 81/2020/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TOÀ ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI HÀ NỘI

Với thành phần Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa: Ông Đặng Đình Lực;

Các Thẩm phán:

Ông Vũ Mạnh Hùng;

Ông Mai Anh Tài.

Thư ký phiên toà: Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Thư ký Toà án nhân dân cấp cao tại Hà Nội.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên toà: Bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Kiểm sát viên cao cấp.

Ngày 10 tháng 6 năm 2020, tại trụ sở, Toà án nhân dân cấp cao tại Hà Nội xét xử phúc thẩm công khai vụ án dân sự thụ lý số 259/2019/TLPT-DS ngày 05 tháng 12 năm 2019, về việc: “Tranh chấp quyền sử dụng đất, yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chia di sản thừa kế”. Do có kháng cáo đối với Bản án Dân sự sơ thẩm số 20/2019/DS-ST ngày 06 tháng 9 năm 2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương. Theo Quyết định đưa vụ án ra xét xử số 3822/2020/QĐ-PT ngày 25 tháng 5 năm 2020, giữa các đương sự:

1. Nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị C, sinh năm 1953; địa chỉ: Thôn Đ, xã T, huyện S, tỉnh Hải Dương. (có mặt)

Người được nguyên đơn ủy quyền: Ông Nguyễn Sỹ N, sinh năm 1982; địa chỉ: Thôn Đ, xã T, huyện S, tỉnh Hải Dương. (có mặt)

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn: Bà Nguyễn Thị Kim T, ông Phạm Văn H, bà Nguyễn Thị Vân A - Luật sư thuộc Văn phòng luật sư Nguyễn Thanh, Đoàn luật sư thành phố Hà Nội. (có mặt bà Thanh, ông Hiển)

2. Bị đơn: Anh Nguyễn Trọng H, sinh năm 1967; địa chỉ: Thôn Đ, xã T, huyện S, tỉnh Hải Dương. (có mặt)

Người được bị đơn ủy quyền: Anh Phạm Hoàng L, sinh năm 1971; địa chỉ: Ngõ 396 Đ, ngách 2, Phòng 15 nhà C, quận M, thành phố Hà Nội. (có mặt)

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn: Ông Lê Bá Châu, Luật sư thuộc Công ty luật CMA - Đoàn luật sư thành phố Hải Phòng. (có mặt)

3. Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan:

3.1. Ủy ban nhân dân (viết tắt: UBND) huyện S, tỉnh Hải Dương.

Người đại diện theo pháp luật: Ông Lê Quang T - Chức vụ: Chủ tịch. (vắng mặt)

3.2. Anh Nguyễn Trọng Q, sinh năm 1971; anh Nguyễn Trọng T, sinh năm 1984; đều địa chỉ: Khu C, thị trấn S, huyện S, tỉnh Hải Dương. (đều vắng mặt)

Anh Quang, anh Thủy ủy quyền cho anh Nguyễn Trọng H. (có mặt)

3.3. Chị Nguyễn Thị D, sinh năm 1986; cháu Nguyễn Trọng B, sinh ngày 03/3/2002; cháu Nguyễn Thanh T, sinh ngày 16/6/2013. Người đại diện theo pháp luật cho cháu B, cháu T: Chị Nguyễn Thị D; đều địa chỉ: Số 29/43 Bạch Đằng, phường L, quận B, thành phố Hải Phòng. (đều vắng mặt)

Người được chị D, cháu B, cháu T ủy quyền: Chị Nguyễn Thị Thu T, sinh năm 1989; địa chỉ: Thôn 8, xã Đ, huyện N, thành phố Hải Phòng. (có mặt)

3.4. Chị Nguyễn Thị C, sinh năm 1980; địa chỉ: Thôn Đ, xã T, huyện S, tỉnh Hải Dương. (vắng mặt)

4. Người kháng cáo: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị C; Bị đơn anh Nguyễn Trọng H; Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan: anh Nguyễn Trọng Q, anh Nguyễn Trọng T, chị Nguyễn Thị D, chị Nguyễn Thị C.

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

1. Nguyên đơn bà Nguyễn Thị C khởi kiện và trình bày: Cụ Nguyễn Thị Xâm (mẹ đẻ bà Nguyễn Thị C) có hai người con là Liệt sỹ, nên được tiêu chuẩn nhận giao đất có thu tiền của UBND xã T. Ngày 11/01/1995, cụ Xâm đưa 6.510.000 đồng cho bà Cừ để nộp cho ông Nguyễn Văn Hào, là cán bộ thủ quỹ xã T. Phiếu thu tiền ghi tên bà Cừ, bà Cừ là người trực tiếp nộp. Ngày 16/02/1997, cụ Xâm viết giấy cho bà Cừ suất đất trên, có xác nhận của UBND xã T. Ngày 08/12/1995, bà Cừ đăng ký kết hôn với ông Nguyễn Trọng Phát. Trước khi kết hôn, bà Cừ chưa có chồng và không có con, ông Phát có vợ con và tài sản là nhà, đất tại thị trấn S và thị trấn Sao Đỏ (vợ ông Phát đã chết). Bà Cừ và ông Phát xác định đều nhiều tuổi, lấy nhau để nương tựa khi tuổi già. Vì vậy, không có thỏa thuận nhập tài sản riêng thành tài sản chung, tài sản riêng của ai vẫn của người đó. Thời gian đầu, ông Phát sống tại nhà riêng ở thị trấn S, thỉnh thoảng đi lại với bà Cừ, vì ông Phát còn có bố già và con nhỏ. Sau đó, ông Phát về sống chung cùng bà Cừ tại diện tích đất trên. Tại Quyết định số 111/605/2002/QĐ-UB ngày 29/7/2002, UBND huyện S hợp thức hóa thửa đất nêu trên cho bà Cừ. Năm 2004, bà Cừ xây dựng ngôi nhà 1,5 tầng trên đất hết khoảng từ 60 đến 70 triệu đồng. Toàn bộ tiền xây nhà do bán mảnh đất khác của bà Cừ được 108.000.000 đồng để chi phí, ông Phát không có đóng góp gì. Cuối năm 2005, đầu năm 2006, bà Cừ bị ốm phải đi viện điều trị. Khi đó, UBND xã T thông báo cho các hộ dân đến làm thủ tục, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt: GCNQSDĐ). Bà Cừ nhờ ông Phát đi làm thủ tục, nói rõ với ông Phát, kê khai để cấp GCNQSDĐ đứng tên bà Cừ, vì đây là tài sản riêng của bà Cừ. Sau đó, ông Phát ra UBND xã để làm thủ tục. Sau khi được GCNQSDĐ, ông Phát cất giữ. Vì tin tưởng, bà Cừ không kiểm tra, nên không biết GCNQSDĐ mang tên của cả bà Cừ và ông Phát. Ngày 01/7/2008, ông Phát chết. Năm 2009, bà Cừ cho anh Nguyễn Trọng H là con của ông Phát về sống cùng trên đất, anh Huy lấy vợ, sinh con ở đó. Bà Cừ cho vợ chồng anh Huy bán hàng nhờ tại lán phía trước. Tháng 3/2017, bà Cừ phát hiện ông Phát đăng ký GCNQSDĐ cả tên bà Cừ và ông Phát, bà Cừ làm đơn đề nghị UBND xã, UBND huyện hủy GCNQSDĐ, cấp lại đứng tên một mình bà Cừ. UBND huyện S hướng dẫn khởi kiện đến Tòa án. Vì vậy, bà Cừ khởi kiện yêu cầu xác định diện tích đất 103m2, tài sản gắn liền trên đất thuộc Thửa số 333, Tờ bản đồ số 05, Thôn Đ, xã T, huyện S và căn nhà lán 38,5m2 xây trên đất lưu không, thuộc quyền sử dụng và sở hữu hợp pháp của bà Cừ; hủy GCNQSDĐ của UBND huyện S, cấp ngày 24/01/2006, mang tên Nguyễn Thị C và Nguyễn Trọng Phát; buộc anh Nguyễn Trọng H và gia đình trả lại nhà lán và dọn ra khỏi nhà ở của bà Cừ.

2. Bị đơn anh Nguyễn Trọng H, đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của anh Nguyễn Trọng Q, anh Nguyễn Trọng T, anh Nguyễn Trọng Tuyến có quan điểm: Bố đẻ anh Huy là ông Nguyễn Trọng Phát. Trước khi kết hôn với bà Nguyễn Thị C ngày 08/12/1995, ông Phát có vợ là bà Trần Thị Nga (bà Nga chết năm 1993). Ông Phát và bà Nga có 04 người con chung gồm: Nguyễn Trọng H, Nguyễn Trọng Q, Nguyễn Trọng Tuyến và Nguyễn Trọng T. Sau khi kết hôn với bà Cừ, ông Phát về chung sống với bà Cừ ở Thôn Đ, xã T, huyện S, tỉnh Hải Dương. Năm 2008, ông Phát chết và không để lại di chúc. Năm 2009, anh Huy đến ở cùng bà Cừ, sau đó lấy vợ, sinh con và sinh sống trên khu đất này từ đó đến nay. Anh Huy không biết cụ thể về nguồn gốc quyền sử dụng đất đang có tranh chấp, nhưng có nghe ông Phát nói tiền mua đất là của cả hai ông bà. Việc làm thủ tục cấp GCNQSDĐ như thế nào, anh Huy cũng không được biết. Anh Huy xác định, quyền sử dụng đất mang tên ông Phát và bà Cừ, đó là tài sản chung của ông Phát và bà Cừ. Không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà Cừ. Năm 2004, anh Huy được biết ông Phát và bà Cừ cùng xây dựng ngôi nhà. Nguồn tiền ở đâu, thuê thợ, mua vật liệu không được biết. Từ khi về ở cùng bà Cừ, bà Cừ làm nhà vệ sinh tầng 2, sơn nhà, làm nền, cải tạo các công trình khác bằng tiền riêng của bà Cừ, vợ chồng anh Huy không đóng góp gì vào việc cải tạo, sửa chữa ngôi nhà. Ngày 20/7/2018, anh Huy có đơn yêu cầu phản tố, xác định ngôi nhà và quyền sử dụng đất tại Thửa số 333, Tờ bản đồ số 05, Thôn Đ, xã T phát sinh trong thời kỳ hôn nhân, đây là tài sản chung của ông Phát và bà Cừ. Ông Phát chết, không để lại di chúc, anh Huy đề nghị chia di sản thừa kế của ông Phát để lại gồm: 1/2 giá trị ngôi nhà và quyền sử dụng đất nêu trên, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Phát gồm bà Cừ và 04 anh em anh. Nguyện vọng là được sử dụng toàn bộ thửa đất, trả tiền cho bà Cừ, đồng ý để bà Cừ tiếp tục ở cùng anh Huy. Anh Quang, anh Thủy, anh Tuyến có văn bản tặng phần di sản được hưởng cho anh Huy, theo đơn đề nghị ngày 27/7/2018.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

3.1. UBND huyện S có quan điểm: Ngày 24/01/2006, UBND huyện S cấp GCNQSDĐ, số AĐ 817355, số vào sổ cấp GCNQSDĐ: H00258, đối với Thửa đất số 333, Diện tích 103m2, Tờ bản đồ số 05, xã T cho bà Nguyễn Thị C và ông Nguyễn Trọng Phát. Thửa đất trên có nguồn gốc do UBND xã T, giao không đúng thẩm quyền từ năm 1994 cho cụ Nguyễn Thị Xâm (mẹ đẻ của bà Cừ). Năm 1997, cụ Xâm chuyển quyền sử dụng đất cho bà Cừ, theo giấy viết tay ghi ngày 16/02/1997, có xác nhận của UBND xã T, ngày 11/4/1998. Ngày 29/7/2002, UBND huyện S ban hành Quyết định số 111/605/2002/QĐ-UB, hợp pháp hóa quyền sử dụng đất giao trái thẩm quyền cho bà Nguyễn Thị C, với diện tích 100m2 để làm nhà ở. Sau đó, bà Cừ và ông Phát được cấp GCNQSDĐ như trên. Hồ sơ liên quan đến việc cấp GCNQSDĐ nêu trên, được lưu giữ gồm: Biên bản kiểm tra hiện trạng sử dụng đất giao trái thẩm quyền ngày 13/7/2001 cho bà Nguyễn Thị C; Quyết định số 111/605/2002/QĐ-UB hợp pháp hóa quyền sử dụng đất giao trái thẩm quyền cho bà Nguyễn Thị C; Giấy nhượng quyền thừa kế ngày 16/02/1997; Danh sách nộp tiền năm 1995; GCNQSDĐ mang tên bà Cừ, ông Phát. Ngoài ra, Phòng TN&MT huyện S và UBND xã T, không còn lưu giữ tài liệu nào khác. Đề nghị giải quyết yêu cầu của bà Cừ theo quy định pháp luật.

3.2. Chị Nguyễn Thị D có quan điểm: Chị là vợ của anh Nguyễn Trọng Tuyến. Anh Tuyến chết ngày 28/3/2019, không để lại di chúc. Chị và anh Tuyến có 02 con chung là Nguyễn Trọng B và Nguyễn Thanh T. Đối với quyền lợi của anh Tuyến trong vụ án, chị Dinh vẫn giữ nguyên nguyện vọng của anh Tuyến, tặng cho toàn bộ phần di sản cho anh Nguyễn Trọng H.

3.3. Chị Nguyễn Thị C có quan điểm: Sau khi kết hôn với anh Huy, chị và anh Huy sống cùng bà Cừ, trên thửa đất đang có tranh chấp đến nay. Chị và anh Huy không có đóng góp gì trong việc sửa chữa, cải tạo tài sản trên đất. Đề nghị giải quyết theo quy định của pháp luật.

Tại Bản án Dân sự sơ thẩm số 20/2019/DS-ST ngày 06/9/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương, đã quyết định: Căn cứ vào Điều 26, Điều 37, Điều 39, khoản 1 Điều 227, Điều 228, Điều 34, Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 32 của Luật Tố tụng hành chính; Điều 166, 609, 613, 618, 623, 650, 651, 652, 660, 357, 468 Bộ luật Dân sự; Điều 27 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000; Điều 26 Luật Thi hành án dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Xác định quyền sử dụng Thửa đất số 333, Tờ bản đồ số 05, diện tích 103m2 tại Thôn Đ, xã T, huyện S là tài sản riêng của bà Nguyễn Thị C. Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, số AĐ 817355, số vào sổ cấp Giấy chứng nhận quyên sử dụng đất: H00258, do UBND huyện S cấp, ngày 24/01/2006, mang tên bà Nguyễn Thị C và ông Nguyễn Trọng Phát.

2. Chấp nhận sự thỏa thuận của các đương sự về việc xác định phần tầng 2 nhà ở, công trình phụ, mái tôn, mái nhựa tầng 2 nhà ở do bà Cừ xây dựng năm 2011, trần nhựa, nền bê tông, cửa sắt của lán phía trước nhà ở do bà Cừ xây dựng năm 2009, là các tài sản riêng của bà Cừ.

3. Chấp nhận một phần yêu cầu phản tố của bị đơn:

3.1. Xác định tầng 1, một phần tầng 2, mái bê tông đua của tầng 2 của nhà ở, lán prôximăng phía sau nhà ở xây dựng năm 2004, lán lợp tôn xây dựng năm 2000 trên đất hành lang giao thông. Tổng giá trị 226.210.660 đồng, là tài sản chung của ông Nguyễn Trọng Phát và bà Nguyễn Thị C. Xác định di sản của ông Nguyễn Trọng Phát trong khối tài sản chung của bà Nguyễn Thị C và ông Nguyễn Trọng Phát có giá trị 113.105.330 đồng.

3.2. Xác nhận những người được hưởng di sản của ông Nguyễn Trọng Phát gồm: Bà Nguyễn Thị C, anh Nguyễn Trọng H, anh Nguyễn Trọng Q, anh Nguyễn Trọng T và anh Nguyễn Trọng Tuyến. Chia theo giá trị, mỗi suất thừa kế được hưởng 22.621.066 đồng. Do anh Tuyến chết ngày 29/3/2019, nên chị Nguyễn Thị D (là vợ anh Tuyến), cháu Nguyễn Trọng B và cháu Nguyễn Thanh T (là các con anh Tuyến) được hưởng phần di sản anh Tuyến được chia. Chấp nhận sự tự nguyện của anh Quang, anh Thủy, chị Dinh, cháu Bách và cháu Trúc về việc tặng cho phần di sản được hưởng cho anh Huy.

3.3. Chia hiện vật: Giao toàn bộ các công trình xây dựng, tài sản là di sản của ông Nguyễn Trọng Phát cho bà Nguyễn Thị C sở hữu, sử dụng. Đối với lán lợp tôn phía trước nhà ở, bà Cừ có trách nhiệm tháo dỡ khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Bà Nguyễn Thị C có trách nhiệm trả cho anh Nguyễn Trọng H phần giá trị di sản thừa kế của ông Nguyễn Trọng Phát là 90.484.264 đồng.

4. Buộc anh Nguyễn Trọng H và chị Nguyễn Thị C phải trả lại toàn bộ quyền sử dụng đất và nhà ở, công trình, vật kiến trúc trên đất và lán phía trước nhà ở cho bà Nguyễn Thị C.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí tố tụng, lãi suất, án phí và thông báo quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật.

Ngày 19/9/2019, bà Nguyễn Thị C kháng cáo một phần bản án sơ thẩm.

Ngày 16/9/2019, anh Nguyễn Trọng H kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Ngày 16/9/2019, anh Nguyễn Trọng Q, anh Nguyễn Trọng T, chị Nguyễn Thị C, Nguyễn Thị D kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa:

Nguyên đơn bà Nguyễn Thị C giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Bị đơn anh Nguyễn Trọng H giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan là anh Nguyễn Trọng Q, anh Nguyễn Trọng T, chị Nguyễn Thị C, Nguyễn Thị D giữ nguyên yêu cầu kháng cáo.

Quan điểm Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích cho nguyên đơn: Đề nghị, chấp nhận toàn bộ đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị C.

Quan điểm Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích cho bị đơn: Đề nghị, hủy bản án sơ thẩm để điều tra, thu thập chứng cứ và xét xử lại vụ án, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị đơn và những người liên quan theo quy định của pháp luật; hoặc tạm dừng phiên tòa để thu thập thêm chứng cứ.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội phát biểu quan điểm: Việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa, người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án, đảm bảo đúng quy định pháp luật; Về đường lối giải quyết, đề nghị không chấp nhận kháng cáo của bà Nguyễn Thị C, anh Nguyễn Trọng H, anh Nguyễn Trọng Q, anh Nguyễn Trọng T, chị Nguyễn Thị C, chị Nguyễn Thị D và giữ nguyên bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Hải Dương.