Bản án 60/2022/DS-PT — Đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng về danh dự, nhân phẩm, uy tín

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và các lời khai tại Tòa án, nguyên đơn bà Nguyễn Thị Eng Nhàn trình bày:

Ngày 13/9/2020, Tạp chí điện tử Ngày nay Online đăng bài “Sự thật về vụ ni cô bị hành hung tại Chùa Tây Thiên” của tác giả Thủy Chi – Ngô Ngọc, có chứa đựng nội dung sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, uy tín, nhân phẩm của bà cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tu tập của người tu hành.

Thứ nhất, hoàn toàn không có việc “Sư cô Thích Đàm Phú cạo đầu cho một số người dân (trong đó có bà Nguyễn Thị Eng Nhàn), rồi tự ý để họ tự mặc quần áo tu sỹ Phật giáo nhằm giả làm nhà sư và sống trà trộn vào với các sư cô khác trong chùa Tây Thiên”. Thực tế, bà Nhàn có đủ hồ sơ xuất gia, trong đó có Đơn xin phát nguyện xuất gia ngày 10/10/2016, có sự đồng ý của Sư cô Thích Đàm Phú – Trụ trì chùa Tây Thiên và được Giáo hội phật giáo Việt Nam huyện Tam Đảo mà đại diện là Đại đức Thích Thanh Phương – Trưởng ban trị sự Giáo hội phật giáo huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc chấp nhận. Như vậy, với tư cách Trụ trì chủa Tây Thiên, sư cô Thích Đàm Phú có quyền xuất gia cho bà Eng Nhàn theo quy định của nhà Phật và hoàn toàn có đủ tư cách giáo dục và hướng dẫn tu học theo Luật Phật cho các nữ Phật xuất gia. Đồng thời chính những điều này cũng đã được Đại đức Thích Thanh Phương đưa ra các văn bản đồng ý.

Thứ hai, hoàn toàn không có việc mưu mô, chụp ảnh, quay phim, xúc phạm và vu khống, bôi nhọ danh dự các nhà sư trong Chùa Tây Thiên. Thực tế, tác giả của bài báo và người cung cấp thông tin là Đại Đức Thích Thanh Phương không hề có bất kỳ buổi làm việc nào với Sư cô Thích Đàm Phú và bà để tìm hiểu xác minh sự việc mà tự ý đăng tải những thông tin gây bức xúc dư luận, một chiều, phiếm diện, bịa đặt nhằm bôi nhọ danh dự của người khác. Tạp chí điện tử Ngày nay Online cũng không có bằng chứng nào chứng minh cho hành động mà tạp chí này đang quy chụp cho bà là đúng sự thật. Bản thân bà là người am hiểu giáo lý kinh Phật, nguyện xuất gia tu hành tại chùa Tây Thiên, luôn hướng thiện, tu tâm, dưỡng tính, không bao giờ làm điều sai trái.

Việc Tạp chí điện tử Ngày nay Online đăng tải thông tin xuyên tạc, trái đạo đức xã hội, đạo nhà Phạt đã khiến dư luận có cái nhìn, phản ứng tiêu cực đối với người tu hành. Tạp chí đã không xác minh, kiểm chứng tính đúng đắn của thông tin thay vào đó lại có hành vi trích dẫn các nguồn thông tin sai lệch, không chính thống, xúc phạm đến nhân phẩm của bà.

Sau khi phát hiện hành vi đăng tải thông tin sai lệch của Tạp chí, bà đã nhiều lần phản ảnh đến tạp chí về nội dung thông tin này là sai sự thật. tuy nhiên, bà vẫn chưa nhận được sự giải đáp cụ thể, chính xác và phù hợp pháp luật từ Tạp chí. Hành vi của tạp chí đã vi phạm nghiêm trọng các hành vi nghiêm cấp trong hoạt động báo chí và phải chịu trách nhiệm về nội dung thông tin, đăng trên tạp chí của mình.

Tạp chí đã và đang lạm dụng quyền tự do ngôn luận của mình để đưa những thông tin cắt ghép, xuyên tạc, xúc phạm đến danh sự, nhân phẩm của một người tu hành. Chính hành vi này của Tạp chí đã gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của Giáo hội, đồng thời cũng thể hiện sự vi phạm đạo đức nghề nghiệp của Tạp chí, thiếu trách nhiệm với cộng đồng, gây tác động lớn để tư duy cộng đồng bị sai lệch. Bà đề nghị Tòa án xem xét giải quyết buộc:

- Tạp chí Điện tử ngày ngày Online phải đăng lời cải chính, xin lỗi bà trên tạp chí và thông báo cho bà bằng văn bản.

- Buộc gỡ bài báo đã đăng sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự nhân phẩm của bà sau khi xin lỗi công khai và công bố rộng rãi trên mạng xã hội.

- Bồi thường thiệt hại cho bà để bù đắp tổn thất về tinh thần theo quy định của pháp luật hiện hành là 14.900.000 đồng.

Đại diện theo ủy quyền của bị đơn trình bày:

Ngày 08/9/2020, căn cứ theo thông tin lan truyền trên mạng xã hội Facebook tại tài khoản có tên “Phan Minh Thanh” đăng tải nội dung và hình ảnh về việc một ni cô tại chùa Tây Thiên bị đánh đập dẫn tới chấn thương nặng. Nhà báo Nguyễn Thùy Chi và Nguyễn Ngọc Cương (Phóng viên Tạp chí điện tử Ngày nay Online) đã liên hệ với văn phòng của ông Phan Minh Thanh tại quận Cầu Giấy để gặp gỡ, xác minh và thu thập thông tin. Tuy nhiên, buổi gặp đó ông Thanh bận nên không tiếp xúc được.

Sau đó hai nhà báo đã được Ban biên tập phê duyệt, giao nhiệm vụ triển khai đề tài, tìm hiểu và xác minh vụ việc. Nhóm phóng viên gồm nhà báo Nguyễn Ngọc Cương, nhà báo Nguyễn Thùy Chi và nhà báo Ngô Hồng Ngọc. Sau khi nhận được sự chỉ đạo của Ban biên tập, nhóm phóng viên đã liên hệ với Ban trị sự Giáo hội Phật giáo huyện Tam Đảo – đơn vị chịu trách nhiệm quản lý Chùa Tây Thiên cùng các tăng ni đang tu tập tại đây, đồng thời liên hệ với trụ trì chùa Tây Thiên để tìm hiểu các vấn đề liên quan.

Ngày 04/9/2020, nhóm phóng viên đã có cuộc trao đổi với Đại đức Thích Thanh Phương – Trưởng ban trị sự Giáo hội phật giáo huyện Tam Đảo. Nội dung cuộc trao đổi được trích dẫn cụ thể trong nội dung bài báo. Ngày 08/9/2020, Đại đức Thích Thanh Phương thông báo có cuộc họp tại chùa Tây Thiên và mời nhóm phóng viên về tham dự cùng cuộc họp ở chùa Thượng (quần thể chùa Tây Thiên), nhóm phóng viên đã được tiếp xúc với trụ trì chùa Tây Thiên, các ni cô đang tu tập tại chùa Tây Thiên. Trong cuộc họp này cũng có sự có mặt của đại diện Ban tôn giáo tỉnh ủy Vĩnh Phúc. Tại cuộc họp, nội dung thông tin đã được phản ánh trong bài báo.

Sau khi nhận được giải trình của phóng viên, nghiên cứu các hồ sơ gồm văn bản, ghi âm cuộc phỏng vấn, Ban biên tập Tạp chí Ngày nay khẳng định tạp chí đã đăng tải thông tin được trích dẫn cụ thể và chính xác. Nội dung bài báo phản ánh tính chất khách quan từ ý kiến của nhiều bên gồm Đại diện chùa Tây Thiên, đại diện Giáo hội Phật giáo huyện Tam Đảo đã có văn bản phúc đáp về nội dung của bài báo phản ánh đúng sự thật, khách quan và đóng góp lớn cho việc ổn định tình hình hoạt động tại chùa Tây Thiên và Giáo hội phật giáo huyện Tam Đảo.

Nhà báo Nguyễn Thùy Chi, nhà báo Nguyễn Ngọc Cương khẳng định toàn bộ quá trình tác nghiệp, thu thập thông tin và đăng tải bài viết đều đảm bảo tính khách quan, trung thực và theo đúng quy trình Luật báo chí quy định, đề nghị Tòa án không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại bản án dân sự sơ thẩm số 67/2021/KDTM-ST ngày 21/7/2021 của Tòa án nhân dân quận Ba Đình, thành phố Hà Nội đã quyết định:

Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị Eng Nhàn “Yêu cầu đính chính thông tin, gỡ bài viết và xin lỗi” đối với tạp chí điện tử Ngày nay Online.

Không chấp nhận yêu cầu đòi bồi thường tổng số 14.900.000 đồng tiền tổn thất tinh thần của bà Nguyễn Thị Eng Nhàn đối với Tạp chí Ngày nay Online.

Ngoài ra bản án còn quyết định về án phí và quyền kháng cáo của các bên đương sự.

Không đồng ý với bản án sơ thẩm, nguyên đơn là bà Nguyễn Thị Eng Nhàn kháng cáo toàn bộ bản án đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm:

- Nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, yêu cầu kháng cáo đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án dân sự sơ thẩm xét xử lại theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Luật sư bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày quan điểm tranh luận và đề nghị HĐXX phúc thẩm chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị Eng Nhàn, buộc tạp chí điện tử Ngày nay Online cải chính, xin lỗi công khai nguyên đơn, gỡ bài viết và bồi thường thiệt hại cho bà Eng Nhàn số tiền là 14.900.000 đồng.

- Đại diện theo ủy quyền của bị đơn đề nghị HĐXX giữa nguyên bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân quận Ba Đình.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội tham gia phiên tòa có ý kiến:

- Về tố tụng: Thẩm phán và Hội đồng xét xử đã tuân thủ đúng các quy định của pháp luật tố tụng; các đương sự đã thực hiện đúng và đầy đủ các quyền và nghĩa vụ tố tụng của mình theo quy định của pháp luật;

- Đơn kháng cáo của các đương sự trong thời hạn và đã nộp tạm ứng án phí phúc thẩm nên hợp lệ.

- Về nội dung kháng cáo: Sau khi phân tích nội dung vụ án, Kiểm sát viên tham gia phiên tòa đề nghị Hội đồng xét xử giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân quận Ba Đình.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

Ngày 21/7/2021 Tòa án nhân dân quận Ba Đình xét xử và tuyên án, ngày 30/7/2021 bà Nguyễn Thị Eng Nhàn nộp đơn kháng cáo qua đường bưu điện, bà Nhàn đã nộp tạm ứng án phí kháng cáo theo quy định nên yêu cầu kháng cáo của bà Nhàn là hợp lệ, vụ án được xem xét lại theo thủ tục phúc thẩm.

Về việc triệu tập người tham gia tố tụng: Tại cấp sơ thẩm, bà Eng Nhàn đề nghị triệu tập sư cô Thích Diệu Giác (thế danh Nguyễn Thị Vân), sư cô Diệu Thanh (thế danh Nguyễn Thị Hồng), sư cô Minh Bảo (thế danh Nguyễn Minh Châu), đại đức Thích Thanh Phương tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án. Căn cứ quy định tại khoản 4, điều 68 Bộ luật tố tụng dân sự “Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án dân sự là người tuy không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án dân sự có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ được tự mình đề nghị hoặc các đương sự khác đề nghị và được Tòa án chấp nhận đưa họ vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan”. Việc bà Eng Nhàn khởi kiện Tạp chí điện tử Ngày nay Online không liên quan đến quyền nghĩa vụ của sư cô Thích Diệu Giác, sư cô Diệu Thanh, sư cô Minh Bảo, đại đức Thích Thanh Phương nên Tòa án cấp sơ thẩm không đưa vào tham gia tố tụng là phù hợp với quy định của pháp luật.

Bà Nguyễn Thị Eng Nhàn kháng cáo toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm, vì vậy HĐXX phúc thẩm xem xét toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Nhàn:

Bà Nhàn khởi kiện yêu cầu Tạp chí điện tử Ngày nay Online sau đây gọi là Tạp chí) đính chính thông tin, gỡ bài viết và xin lỗi công khai sau khi Tạp chí đăng tải bài viết “Sự thật về vụ ni cô bi hành hung tại Chùa Tây Thiên” của tác giả Thùy Chi – Ngô Ngọc vì cho rằng bài viết có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, vụ khống, xúc phạm danh dự, uy tín và nhân phẩm của bà. Bài viết có đăng tải nội dung bà Eng Nhàn không có giấy tờ nào chứng nhận xuất gia, không có việc các sư cô của chùa Tây Thiên hành hung người tự xưng là ni cô An Đức, bà Nhàn đã vu khống, làm mất uy tín, danh sự của các sư cô chùa Tây Thiên….

- Thứ nhất, bà Nhàn cho rằng bà có đầy đủ hồ sơ xuất gia, trong đó có đơn xin phát nguyện xuất gia có sự đồng ý của sư cô Thích Đàm Phú – Trụ trì chùa Tây Thiên và được Giáo hội phật giáo Việt Nam huyện Tam Đảo mà đại diện là Đại đức Thích Thanh Phương – Trưởng ban trị sự Giáo hội phật giáo huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc chấp nhận. Căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, HĐXX thấy, bà Nhàn đã có hồ sơ xuất gia trong đó có đơn xin phát nguyện xuất gia có sự đồng ý của em trai là Nguyễn Văn Xuân, ý kiến của UBND xã nơi thường trú, ý kiến của Trụ trì chùa Tây Thiên, Ban trị sự Giáo hội phật giáo huyện Tam Đảo - Đại đức Thích Thanh Phương, tuy nhiên chưa có xác nhận của UBND xã (phường, thị trấn) nơi đến xuất gia là UBND xã Đại Đình. Tuy nhiên hồ sơ này bà Nhàn làm và tự lưu giữ chưa được nộp tại nơi có thẩm quyền xem xét và cấp Giấy chứng nhận xuất gia. Theo quy định, một người được coi là ni cô khi có đủ hồ sơ xuất gia và được giáo hội phật giáo huyện trình Giáo hội phật giáo tỉnh xem xét và cấp Giấy chứng nhận xuất gia. Khi có chứng nhận xuất gia thì người đi tu tập tại chùa đăng ký và được sư trụ trì Chùa xuống tóc, đặt pháp danh. Sau đó trải qua quá trình tu tập theo quy định thì mới được công nhận là tu sĩ trong Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Quá trình giải quyết vụ án, bà Nhàn cũng thừa nhận bà tự lưu giữ hồ sơ xin xuất gia, chưa nộp cho chùa Tây Thiên hay giáo hội phật giáo huyện Tam Đảo và chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận xuất gia. Như vậy, thực tế bà Nhàn chưa phải là người xuất gia, chưa phải là tu sĩ trong giáo hội phật giáo Việt Nam.

- Thứ hai, bà Nhàn cho rằng hoàn toàn không có việc mưu mô chụp ảnh, quay phim, xúc phạm và vu khống, bôi nhọ danh dự các nhà sư trong chùa Tây Thiên.

Tại biên bản xác minh ngày 17/6/2021 (BL98), Công an thị trấn Đại Đình, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc cung cấp có nội dung: Bà Nhàn là phật tử giúp việc cho ni cô Đàm Phú, không phải là người xuất gia. Quá trình giúp việc cho ni cô Đàm Phú, bà Nhàn có ăn ở tại Chùa Tây Thiên không đăng ký tạm trú tại Công an thị trấn Đại Đình. Giữa bà Nhàn và ni cô chùa Tây Thiên có mâu thuẫn nội bộ nên ngày 09/8/2020 có xảy ra xô xát, công an thị trấn có tiếp nhận thông tin ban đầu sau đó chuyển hồ sơ đến công an huyện Tam Đảo để giải quyết. Tại biên bản xác minh ngày 17/6/2021 (BL97), công an huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc cung cấp: Ngày 19/8/2020, công an huyện Tam Đảo có nhận được đơn tố giác tội phạm của bà Nhàn, trong đó có nêu bà Nhàn bị 03 ni cô chùa Tây Thiên hành hung gây thương tích cho bà Nhàn. Công an huyện Tam Đảo đã xác minh: Vào đêm 09/8/2020 tại khu vực động Quan Âm, nhà thờ Tổ, chùa Tây Thiên, bà Nguyễn Thị Eng Nhàn và sư cô Thích Đàm Phú có hành vi ngồi thiền nên 03 sư cô đang tu tập tại chùa đã mời bà Nhàn rời khỏi khuôn viên vì bà Nhàn không phải là người xuất gia đang tu tập tại Chùa. Tuy nhiên bà Nhàn không chấp hành quy định nên đã có lời qua tiếng lại giữa hai bên. Bà Nhàn có cung cấp cho cơ quan điều tra 1 băng video về việc các bên đôi co và bà Nhàn bị hành hung. Kết quả giám định bang video cho thấy không có hình ảnh về việc bà Nhàn bị các ni cô hành hung do đó cơ quan điều tra đã ra quyết định không khởi tố vụ án.

Như vậy, bài viết của Tạp chí điện tử Ngày nay Online đã đăng tải những nội dung phản ánh đúng thực tế khách quan: Người tự xưng là sư cô An Đức tên thật là Nguyễn Thị Eng Nhàn ….Người đàn bà này không phải là nhà sư đang tu tập tại Chùa Tây Thiên mà chỉ là phật tử ở địa phương khác nhưng đi theo làm đồ đệ cho một vị sư có tên là Thích Đàm Phú, dù không có giấy tờ nào chứng minh việc xuất gia….. Vì vậy HĐXX sơ thẩm nhận định không có cơ sở xác định Tạp chí điện tử Ngày nay Online đã thông tin sai sự thật, không có cơ sở để buộc Tạp chí phải gỡ bài viết và cải chính, xin lỗi công khai là có căn cứ.

Đối với yêu cầu bồi thường thiệt hại do tổn thất tinh thần: Do không có căn cứ xác định Tạp chí điện tử Ngày nay Online đăng bài viết sai sự thật làm ảnh hưởng đến uy tín, danh sự của bà Nhàn nên HĐXX sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này của nguyên đơn là đúng quy định của pháp luật.

Quá trình tố tụng tại cấp phúc thẩm, bà Eng Nhàn không cung cấp được tài liệu chứng cứ nào khác, Tòa án cấp sơ thẩm đã giải quyết vụ án đúng trình tự thủ tục, đúng quy định của pháp luật nên HĐXX phúc thẩm không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Eng Nhàn đề nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm.

Bản án sơ thẩm xét xử là đúng quy định của pháp luật tuy nhiên về án phí chưa đối trừ với phần tạm ứng án phí bà Eng Nhàn đã nộp nên HĐXX phúc thẩm sửa một phần quyết định của bản án sơ thẩm cho phù hợp.

Do yêu cầu khởi kiện không được chấp nhận nên bà Nguyễn Thị Eng Nhàn phải chịu án phí đối với yêu cầu cải chính thông tin, gỡ bài viết và xin lỗi công khai.

Do sửa bản án sơ thẩm nên bà Nguyễn Thị Eng Nhàn không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử, nên được chấp nhận.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

* Căn cứ vào:

- Điều 148, Khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

- Điều 584, 592 Bộ luật Dân sự 2015;

- Luật báo chí năm 2016;

- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Xử: Sửa bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân quận Ba Đình, Thành phố Hà Nội về cách tuyên án như sau:

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị Eng Nhàn đối với Tạp chí điện tử Ngày nay Online về việc yêu cầu cải chính thông tin, gỡ bài viết, xin lỗi công khai và bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm hại.

2. Về án phí:

Bà Nguyễn Thị Eng Nhàn phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm, đối trừ với số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí bà Nhàn đã nộp theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0067114 ngày 25/4/2021 tại Chi cục thi hành án dân sự quận Ba Đình.

Bà Eng Nhàn không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, hoàn trả bà Eng Nhàn 300.000 đồng tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0067362 ngày 29/9/2021 tại Chi cục thi hành án dân sự quận Ba Đình.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.