Bản án 58/2022/DS-PT — Tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo nội dung Bản án sơ thẩm số 16/2022/DS – ST ngày 22 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân thị xã Ba Đồn, thì nội dung vụ án được tóm tắt như sau: Cụ Trần Văn Ch, sinh năm 1918 (chết năm 2006); cụ Trần Thị S1 (tức Trần Thị S), sinh năm 1928 (chết năm 2015). Hai cụ không có con chung, con riêng nên đã nhận một mình ông Trần Văn N (viết tắt là nguyên đơn) làm con nuôi từ tháng 2 năm 1952; năm 1993 nguyên đơn được Uỷ ban nhân dân (viết tắt UBND) xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình cấp giấy chứng nhận con nuôi số 01/GCN-UB ngày 15/7/1993. Năm 2015 giấy chứng nhận con nuôi bị thất lạc nên nguyên đơn được UBND phường Q cấp lại giấy chứng nhận con nuôi, vào sổ đăng ký con nuôi ngày 02/01/2015. Qúa trình chung sống cụ Ch, cụ S tạo lập được 1450m2 đất tại thửa đất số 01, tờ bản đồ số 08 xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình đã được UBND huyện Q cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (viết tắt GCNQSDĐ) số B998149 vào sổ số 02302QSDD/1502-QĐ/UB- QT ngày 12/12/1992 mang tên Trần Văn Ch và nhà ở cấp 4 do nguyên đơn xây dựng cho hai cụ ở (có xác nhận của hai cụ). Ngày 20 tháng 10 năm 2004 cụ Ch, cụ S lập văn bản giao cho nguyên đơn toàn bộ thửa đất và tài sản trên đất; theo văn bản này thì nguyên đơn được toàn quyền quyết định các tài sản này (văn bản do hai cụ ký, có chứng thực của Uỷ ban nhân dân xã Q). Sau khi cụ Ch chết nguyên đơn vẫn ở chung với cụ Trần Thị S, các giấy tờ nhà đất nguyên đơn vẫn giao cho cụ S giữ, khi cụ S lâm bệnh năm 2014 nguyên đơn mới biết GCNQSDĐ mang tên cụ Ch (thửa đất gia đình nguyên đơn đang sinh sống cùng cụ S) bị thất lạc nên nguyên đơn đã trình báo mất GCNQSDĐ mang tên cụ Ch đến Công an, Ủy ban phường Quảng Th và tiến hành làm thủ tục sang tên thửa đất thì các ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H, ông Trần Tấn D và ông Trần Thanh L (viết tắt là bị đơn) là cháu của cụ Ch, cụ S tranh chấp với nguyên đơn và xuất trình bản di chúc cụ S lập năm 2009 về việc để lại toàn bộ di sản thừa kế cho các bị đơn và GCNQSDĐ mang tên cụ Ch. Nguyên đơn thấy việc bị đơn xuất trình di chúc của cụ S lập là không đúng vì nguyên đơn sống với cụ Ch, cụ S từ năm 1952 cho đến nay là người trực tiếp nuôi dưởng, chăm sóc, lo hậu sự, xây lăng mộ và thờ cúng hai cụ; nguyên đơn cũng chưa từng nghe cụ S thông báo việc để lại di chúc cho người khác. Vì vậy nguyên đơn đề nghị Tòa án xem xét chấp nhận nguyên đơn là người được hưởng thừa kế theo pháp luật di sản của cụ Ch, cụ S và tuyên bố di chúc cụ S lập năm 2009 không hợp pháp.

Các bị đơn ông Trần Tấn D, ông Trần Tấn H, ông Trần Tấn Đ và ông Trần Thanh L đều thống nhất trình bày: Thửa đất số 01 tờ bản đồ số 08 xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình, có diện tích 1450m2 được UBND huyện Q cấp GCNQSDĐ số B998149 vào sổ số 02302QSDD/1502-QĐ/UB-QT ngày 12/12/1992 mang tên Trần Văn Ch và tài sản trên đất đều do tổ tiên để lại, gầy dựng nên. Di chúc cụ S lập năm 2009, được UBND xã Q chứng thực vào ngày 12/10/2009 do ông Nguyễn Tiến Ph Phó chủ tịch ký và được vào số 01/quyển số 01/2009 TP/CC-SCC/HĐGD là hợp pháp. Tài sản để lại trong di chúc là toàn bộ đất đai và tài sản trên đất. Thửa đất trên để làm Từ đường, hương hỏa cho con cháu sau này để ghi nhớ nguồn cội của tổ tiên. Ông Trần Văn N không có quan hệ dòng tộc, máu mủ gì nên các bị đơn không chấp nhận khởi kiện của nguyên đơn.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 16/2022/DS – ST ngày 22 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân thị xã Ba Đồn đã quyết định. Căn cứ Điều 653, 655, 656, 670, 673, 679, 681 Bộ luật dân sự 1995; các Điều 645, 652, 658, 663, 665, 670, 672, 674, 675, 676, 678 Bộ luật dân sự 2005; khoản 1 Điều 611, Điều 612, khoản 1 Điều 623, Điều 650, Điều 651 của Bộ luật dân sự 2015; khoản 5 Điều 26; điểm a khoản 1 Điều 35; điểm c khoản 1 Điều 39; khoản 1 Điều 147 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 34, 35, 36, 37, 38 Luật Hôn nhân gia đình năm 1986; điểm a Mục 3 Nghị quyết số 35/2000/QH10 ngày 09 tháng 6 năm 2000 về việc thi hành luật Hôn nhân và gia đình; Điều 95, Điều 166 Luật Đất Đai; điểm đ khoản 1 Điều 12;Điều 26, 27 Nghị quyết số 326/2016/NQ-UBTVQH 14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Toà án; xử: Chấp nhận yêu cầu khởi kiện về việc “Tranh chấp về thừa kế tài sản” của nguyên đơn ông Trần Văn N đối với bị đơn ông Trần Thanh L, ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H và ông Trần Tấn D.

Xác định hàng thừa kế thứ nhất theo pháp luật của cụ Trần Văn Ch, cụ Trần Thị S là con nuôi ông Trần Văn N.

Xác định di sản thừa kế của cụ Trần Văn Ch, cụ Trần Thị S để lại để chia di sản thừa kế theo pháp luật là thửa đất số 01 tờ bản đồ số 08, diện tích 1450m2 tại xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình do Uỷ ban nhân dân huyện Q, tỉnh Quảng Bình cấp ngày 12/12/1992 cho cụ Trần Văn Ch và tài sản trên đất.

Tuyên bố Di chúc của cụ Trần Thị S lập ngày 12/10/2009 cho ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H, ông Trần Tấn D và ông Trần Thanh L không hợp pháp và bị vô hiệu.

Di sản thừa kế của cụ Trần Văn Ch, cụ Trần Thị S để lại được phân chia theo pháp luật. Giao cho nguyên đơn ông Trần Văn N được quản lý và sử dụng quyền sử dụng đất là thửa đất số 01, tờ bản đồ số 08, xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình, diện tích 1450m2 do Uỷ ban nhân dân huyện Q cấp ngày 12/12/1992 cho cụ Trần Văn Ch và sở hữu tài sản trên có trên đất (có ranh giới theo Biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 27/4/2021 và sơ đồ bản vẽ hiện trạng sử dụng đất kèm theo có trong hồ sơ vụ án).

Tạm giao cho ông Trần Văn N được quyền sử dụng phần diện tích đất 990,8m2 (đây là phần diện tích đất thực tế mà trước đây cụ Ch, cụ S sử dụng và hiện nay không có tranh chấp) liền kề với thửa đất số 01 tờ bản đồ số 08, xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình, diện tích 1450m2 do Uỷ ban nhân dân huyện Q cấp ngày 12/12/1992 cho cụ Trần Văn Ch. Ông Trần Văn N có trách nhiệm liên hệ với cơ quan chức năng để xin đăng ký biến động.

Buộc ông Trần Tấn H trả lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B998149 vào sổ số 02302QSDD/1502-QĐ/UB-QT ngày 12/12/1992 của UBND huyện Q, tỉnh Quảng Bình cấp cho cụ Trần Văn Ch để ông Trần Văn N quản lý theo quy định pháp luật.

Ngoài ra bản án sơ thẩm còn tuyên nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng, án phí vụ kiện và quyền kháng cáo cho các đương sự

Ngày 22 tháng 7 năm 2022 các bị đơn Trần Tấn H, Trần Tấn D, Trần Tấn Đ và Trần Thanh L kháng cáo với nội dung: Tòa án cấp sơ thẩm xét xử không công bằng, đánh giá chứng cứ không khách quan; đề nghị cấp phúc thẩm xét xử đưa lại công bằng cho các bị đơn.

Tại phiên tòa phúc thẩm nguyên đơn vẫn giữ nguyên đơn khởi kiện, các bi đơn giữ nguyên đơn kháng cáo. Các đương sự không thỏa thuận được với nhau về giải quyết vụ án

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Bình tham gia phiên tòa phúc thẩm phát biểu quan điểm:

- Về tố tụng: Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm các đương sự và người tiến hành tố tụng đã thực hiện đúng quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

- Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận đơn kháng cáo của các bị đơn, giữ nguyên bản án sơ thẩm.

Sau khi xem xét nội dung kháng cáo; căn cứ vào các chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên tòa phúc thẩm; kết quả tranh luận, ý kiến của kiểm sát viên, nguyên đơn, bị đơn.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

[2] Tại phiên tòa vắng mặt đại diện UBND phường Q, thị xã B, tỉnh Quảng Bình nhưng phường Q đã có đơn đề nghị xử vắng mặt (bút lục số 300), căn cứ khoản 2 Điều 296 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án tiến hành xét xử theo quy định.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Áp dụng khoản 1 Điều 272, Điều 273, khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 165, khoản 1 Điều 161, khoản 3 Điều 296 và khoản 1 Điều 308 của Bô ̣ luâ ̣t tố tụng dân sự năm 2015; Điều 35 và Điều 37 Luật hôn nhân & gia đình năm 1986; khoản 1 Điều 68 Luật hôn nhân & gia đình năm 2000; khoản 1 Điều 658 và khoản 2 Điều 664 của Bộ luật dân sự năm 2005; điểm a khoản 1 Điều 651, khoản 1 Điều 636 và khoản 4 Điều 643 của Bộ luật dân sự năm 2015; khoản 2 Điều 26, khoản 1 Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm án phí, lệ phí Tòa án; xử:

1. Không chấp nhận kháng cáo của các ông Trần Thanh L, ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H và ông Trần Tấn D đối với Bản án số 16/2022/DS – ST ngày 22 tháng 7 năm 2022 của Tòa án nhân dân thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình.

2. Chấp nhận Đơn khởi kiện của ông Trần Văn N về tranh chấp di sản thừa kế của cụ Trần Văn Ch, cụ Trần Thị S đối các ông Trần Thanh L, ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H và ông Trần Tấn D.

3. Di chúc cụ Trần Thị S lập ngày12 tháng 10 năm 2009 để lại cho các ông Trần Thanh L, ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H và ông Trần Tấn D di sản thừa kế gồm: 1.450m2 đất tại thửa đất số 01, tờ bản đồ số 8 xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình đã được Uỷ ban nhân dân huyện Q (nay là thị xã B), tỉnh Quảng Bình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B 998149 ngày 12/12/1992 mang tên cụ Trần Văn Ch và 01 nhà cấp 4 là không hợp pháp nên không có hiệu lực thi hành.

4. Ông Trần Văn N được hưởng di sản thừa kế của cụ Trần Văn Ch, cụ Trần Thị S, gồm: 1.450m2 đất (200m2 đất ở, 100m2 đất kinh tế gia đình và 1.150m2 đất vườn) tại thửa đất số 01, tờ bản đồ số 8 xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình đã được Uỷ ban nhân dân huyện Q (nay là thị xã B), tỉnh Quảng Bình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số B 998149 ngày 12/12/1992 mang tên cụ Trần Văn Ch; 01 nhà cấp 4 và toàn bộ tài sản trên đất.

5. Ông Trần Văn N có nghĩa vụ đến cơ quan quản lý đất đai có thẩm quyền để đăng ký quyền sử dụng đất và biến động tăng 990,8m2 tại thửa đất số 01, tờ bản đồ số 8 xã Q, huyện Q (nay là phường Q, thị xã B), tỉnh Quảng Bình theo đúng quy định.

6. Ông Trần Văn N thỏa thuận chịu 1.800.000 đồng chi phí tố tụng (ông N đã nộp đủ). Các ông Trần Thanh L, ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H và ông Trần Tấn D phải chịu 4.060.000 đồng chi phí tố tụng (ông L, ông Đ, ông D và ông H đã nộp đủ).

7. Ông Trần Văn N không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm được nhận lại 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp tại Biên lai số 0003282 ngày 15/11/2021 của Chi cục thi hành án dân sự thi xã Ba Đồn. Các ông Trần Thanh L, ông Trần Tấn Đ, ông Trần Tấn H và ông Trần Tấn D phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm và 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm được trừ 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp tại Biên lai số 0003414 ngày 26/7/2022 của Chi cục thi hành án dân sự thi xã Ba Đồn; ông L, ông H, ông Đ và ông D còn phải nộp 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm; theo phần mỗi người phảo nộp 75.000 đồng.

Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và 9 Luật thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật thi hành án dân sự.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án 27/9/2022.