Bản án 40/2020/DS-PT — Tranh chấp đất đai

NHẬN ĐỊNH CỦA HỘI ĐỒNG XÉT XỬ:

Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa; căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa; trên cơ sở xem xét đầy đủ toàn diện chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên đại diện cho Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội tham gia phiên tòa và các bên đương sự về việc giải quyết vụ án, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định về vụ án như sau:

2.1. Thứ nhất: Trước hết xem xét về nguồn gốc đất: Nguồn gốc nhà đất đang có tranh chấp là của vợ cH anh Nguyễn Bá T, chị Lê Thị T. Theo hồ sơ địa chính quản lý xác định: Ngày 10/01/2008, anh Nguyễn Bá T và chị Lê Thị T được Ủy ban nhân dân huyện Q, tỉnh N cấp cho Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thửa số 85 tờ bản đồ 131-75 có diện tích 50m2. Nội dung này các đương sự đều đã thừa nhận, không có tranh chấp.

2.2. Thứ hai: Có việc mua bán nhà giữa vợ cH anh T, chị T với anh Nguyễn Hoàng L hay không?, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng:

Vợ cH anh T, chị T với chị Nguyễn Thị H và chị Lê Thị Q có quan hệ bạn bè thân thiết với nhau từ lâu, thường xuyên cho nhau vay mượn tiền…Khoảng tháng 6/2008, anh T, chị T vay 200 triệu của chị Lê Thị Q, 70 triệu của Nguyễn Thị H. Khi vay tiền của chị Q, anh T, chị T đồng ý thông qua Nguyễn Thị H thế chấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên cho chị Q. Do quan hệ quen biết, Nguyễn Thị H mượn lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của anh T, chị T từ chị Q. Trước đó, vợ cH anh T, chị T có nhờ Nguyễn Thị H tìm người mua nhà đất nói trên để lấy tiền trả nợ. Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Nguyễn Thị H đưa chị T ký khống vào giấy tờ do Nguyễn Thị H chuẩn bị sẵn, sau đó thảo hợp đồng với nội dung anh T, chị T chuyển nhượng nhà đất cho anh Nguyễn Hoàng L (cháu ruột của Nguyễn Thị H), về giá tiền thỏa thuận mua bán là 620.000.000 đồng nhưng Nguyễn Thị H chỉ ghi 300.000.000 đồng để nhằm mục đích sẽ được giảm thuế. Anh T, chị T đã có lúc nhất trí song chưa rõ ràng về việc nhờ H bán nhà đất để gạt nợ cho Nguyễn Thị H 270.000.000 đồng (trong đó có 200 triệu của chị Lê Thị Q) còn 350.000.000 đồng Nguyễn Thị H viết giấy cam kết có nội dung: “Tôi Nguyễn Thị H thay quyền anh L chịu trách nhiệm số tiền nhà còn nợ lại của anh T 350.000.000 đồng. Sau khi ông L trả tiền xong hợp đồng mới có giá trị”. Tuy nhiên, sau này Nguyễn Thị H lại không thừa nhận viết nội dung cam kết này và bỏ trốn, hiện Công an tỉnh N đang đề nghị các đương sự nếu thấy Nguyễn Thị H ở đâu thì báo ngay cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh N để xử lý.

Theo Kết luận giám định số 39/C54-P5 ngày 02/5/2018, Viện khoa học hình sự Bộ Công an kết luận nội dung chữ viết: “Tôi Nguyễn Thị H thay quyền anh L chịu trách nhiệm số tiền nhà còn nợ lại của anh T 350.000.000 đồng. Sau khi ông L trả tiền xong hợp đồng mới có giá trị”, so với chữ viết, chữ ký của chị Nguyễn Thị H là do một người viết ra.

Theo lời trình bày của chị Lê Thị Q, chị Văn Thị L và giấy xác nhận nợ tiền của Nguyễn Thị H cũng như lời trình bày của vợ cH anh T, chị T, có căn cứ xác định Nguyễn Thị H có dấu hiệu của hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt T sản.

Về phía anh Nguyễn Hoàng L, trước sau đều khẳng định đã thanh toán xong tiền chuyển nhượng T sản nhà đất cho anh T, chị T và chưa có nhu cầu sử dụng nên cho anh T, chị T mượn lại nhà đất để sử dụng vào mục đích kinh doanh, tuy nhiên nội dung này cả anh T và chị T đều không thừa nhận, đồng thời cũng khẳng định không quen biết và cũng không gặp mặt anh Nguyễn Hoàng L cũng như anh Nguyễn Bá D bao giờ. Mặt khác anh Nguyễn Hoàng L cũng không xuất trình được bất cứ T liệu, chứng cứ gì để chứng minh anh đã trả tiền cho anh T, chị T hoặc T liệu chứng minh đã cho vợ cH anh T, chị T thuê hoặc mượn lại nhà đất để ở và kinh doanh.

Tại phiên tòa phúc thẩm, vợ cH anh T, chị T cũng như chị Lê Thị Q đều khẳng định cho rằng Nguyễn Thị H có hành vi gian dối, tự tạo ra hợp đồng mua bán nhà giữa anh T, chị T với anh Nguyễn Hoàng L, sau đó tạo ra hợp đồng mua bán nhà giữa anh Nguyễn Hoàng L và anh Nguyễn Bá D nhằm chiếm đoạt T sản.

Sau khi hoàn tất thủ tục và tiếp tục gian dối làm thủ tục và được Ủy ban nhân dân huyện Q, tỉnh N cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên anh Nguyễn Bá D, Nguyễn Thị H có dấu hiệu bỏ trốn, không hợp tác với Tòa án trong quá trình giải quyết vụ án.

Với sự phân tích và đánh giá như trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng, về bản chất là không có việc anh T, chị T ký hợp đồng bán nhà đất cho anh Nguyễn Hoàng L, cho nên Tòa án cấp sơ thẩm không đặt ra vấn đề cần phải giải quyết hợp đồng vô hiệu là có căn cứ.

2.3. Về hợp đồng chuyển nhượng nhà đất giữa anh Nguyễn Hoàng L với anh Nguyễn Bá D:

Theo đơn khởi kiện của anh Nguyễn Bá D cũng như những người được anh Nguyễn Bá D ủy quyền tham gia tố tụng tại các phiên tòa cho rằng, sau khi nhận chuyển nhượng từ anh Nguyễn Hoàng L ngôi nhà 2 tầng và diện tích đất ở 50m2 thuộc thửa số 85, tờ bản đồ số 131-75, tại Khối 7, thị trấn H, huyện Q, tỉnh N, anh D đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2009 đứng tên anh Nguyễn Bá D chủ sử dụng đất nên anh D yêu cầu vợ cH anh Nguyễn Bá T, chị Lê Thị T phải trả lại T sản nhà đất nói trên cho anh D. Anh T, chị T thì cho rằng, nguồn gốc T sản trên là của vợ cH anh chị. Anh chị không liên quan và không có bất cứ giao dịch gì với anh D, cho nên anh chị còn yêu cầu Tòa án hủy quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên anh Nguyễn Bá D.

Căn cứ các T liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, Hội đồng xét xử phúc thẩm có căn cứ xác định: Việc quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên anh Nguyễn Bá D được phát sinh từ hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và T sản giữa anh Nguyễn Hoàng L với anh Nguyễn Bá D.

Theo Biên bản thẩm định ngày 08/9/2010 và biên bản thẩm định ngày 26/12/2011 của Tòa án nhân dân tỉnh N thì T sản trên đất tranh chấp có nhà 02 tầng, quán bán hàng, công trình phụ. Theo bản hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh L với anh T, chị T thì T sản chuyển nhượng trên đất là nhà cấp 4. Tuy nhiên, theo hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh L với anh T, chị T (do anh Nguyễn Bá D xuất trình) thì T sản chuyển nhượng trên đất lại là nhà 2 tầng. Thêm nữa, theo T liệu hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên anh Nguyễn Hoàng L đối với diện tích đất tranh chấp nói trên thì Tờ khai thuế chuyển quyền sử dụng đất ghi tên người chuyển nhượng là Nguyễn Bá T và ký tên Nguyễn Bá T do cơ quan Chi cục Thuế và Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện Q cung cấp, kết quả giám định số 39/C54-P5 ngày 02/5/2018 của Viện khoa học hình sự Bộ Công an kết luận chữ viết, chữ ký ở Tờ khai này không phải do anh Nguyễn Bá T viết ra.

Như vậy có căn cứ xác định hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên anh Nguyễn Hoàng L là có sự giả mạo giấy tờ, T liệu. Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa anh L với anh T, chị T bị gian dối, giả mạo, cho nên hợp đồng chuyển nhượng nhà đất giữa anh L với anh Nguyễn Bá D cũng là vi phạm pháp luật, rõ ràng là đã xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của anh T và chị T.

Liên quan đến nội dung này, Hội đồng xét xử phúc thẩm cũng đồng tình như đánh giá, nhận định của Tòa án cấp sơ thẩm khi cho rằng: Tại thời điểm anh Nguyễn Bá D làm hợp đồng nhận chuyển nhượng nhà đất với anh Nguyễn Hoàng L (tháng 5/2009) thì vợ cH anh T, chị T đang ở, đang quản lý sử dụng nhà đất này. Anh L và anh D chưa từng gặp hoặc trao đổi gì với vợ cH anh T, chị T. Anh T, chị T cũng không có giao dịch gì với anh D về nhà đất đang tranh chấp; anh T, chị T cũng không phải là người ở nhờ, ở thuê hoặc người chiếm hữu bất hợp pháp nhà đất đang tranh chấp do anh D đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Anh D cũng như anh L không xuất trình được bất cứ T liệu, chứng cứ gì để chứng minh việc các anh cho vợ cH anh T, chị T thuê hoặc mượn T sản của mình. Hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho anh L là hợp đồng nhận chuyển nhượng của anh T, chị T có nhà cấp 4 nhưng anh L lại làm hợp đồng chuyển nhượng cho anh D có T sản là nhà 02 tầng.

Với những căn cứ như phân tích nêu trên, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện đòi lại T sản nhà đất nói trên của anh Nguyễn Bá D là có căn cứ, cho nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của anh Nguyễn Bá D.

Theo hướng đó, có căn cứ xác định việc Ủy ban nhân dân huyện Q, tỉnh N ra quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích đất nói trên cho anh Nguyễn Bá D là không đúng quy định của pháp luật, cho nên Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu của anh T, chị T về việc hủy Quyết định cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 5232/QĐ-UBND và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AL976751 do Ủy ban nhân dân huyện Q, tỉnh N cấp ngày 09/6/2009 đứng tên anh Nguyễn Bá D cũng là có căn cứ.

Theo nội dung kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội cho rằng cần hủy án sơ thẩm, Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: Vụ án đã được thụ lý, giải quyết quá lâu, đã từng bị hủy đi hủy lại, song bản chất rất cơ bản là các đương sự đều thừa nhận nguồn gốc nhà đất là của vợ cH anh Nguyễn Bá T, chị Lê Thị T, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp. Quá trình giải quyết vụ án, các cấp Tòa án (kể từ khi Tòa án cấp huyện thụ lý giải quyết) đã cố gắng để điều tra, xác minh thu thập chứng cứ nhưng về phía đương sự, đặc biệt như Nguyễn Thị H, Phạm Thị B cương quyết không hợp tác, thậm chí có dấu hiệu bỏ trốn. Về phía anh L, anh D cũng thiếu thiện chí, liên tục vắng mặt tại các phiên tòa và đáng lưu ý nhất là nguyên đơn chỉ căn cứ duy nhất vào việc đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà không xuất trình được bất cứ T liệu, chứng cứ nào khác để chứng minh cho việc các hợp đồng mua bán nhà đất là hợp pháp, đúng quy định của pháp luật. Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm đã đánh giá chứng cứ và quyết định không chấp nhận yêu cầu khởi kiện đòi lại T sản nhà đất nói trên của anh Nguyễn Bá D là có căn cứ và do đó không cần thiết phải tiếp tục hủy bản án sơ thẩm.

Do kháng cáo của anh D không được Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận, cho nên anh D phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định của pháp luật.

Vì các lẽ trên;

Căn cứ vào khoản 1 Điều 308 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Bác kháng cáo; không chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Hà Nội; giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm;

2. Anh Nguyễn Bá D phải chịu 300.000 đồng án phí dân sự phúc thẩm, được trừ vào số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp theo Biên lai thu tiền số AA/2017/0000938 ngày 26/12/2018 của Cục thi hành án dân sự tỉnh N.

3. Các phần khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

4. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.