Bản án 320/2018/KDTM-ST — Tranh chấp về cung ứng dịch vụ

[1] Về thủ tục tố tụng: Nguyên đơn khởi kiện tranh chấp hợp đồng vận chuyển với bị đơn là Công ty Cổ phần Nước giải khát C có trụ sở chính tại Đường H, Phường I, Quận K, Thành phố Hồ Chí Minh. Căn cứ khoản 1 Điều 30, điểm b khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. [2] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan nên Tòa án vẫn tiến hành xét xử vụ án theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự. [3] Theo quy định tại khoản 4 Điều 91 của Bộ luật Tố tụng dân sự, đương sự có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ để chứng minh mà không đưa ra được chứng cứ hoặc không đưa ra đủ chứng cứ thì Tòa án giải quyết vụ việc dân sự theo những chứng cứ đã thu thập được có trong hồ sơ vụ việc.

[4] Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án do các đương sự xuất trình như: Hợp đồng vận chuyển số 02/2008/HĐVC-CD và số 03/2008/HĐVC-CD ngày 01-9-2008; Phụ lục hợp đồng vận chuyển số 09/PL-HĐVC-CD ngày 01-3-2008, số 10/2009/PL-HĐVC-CD và số 11/2009/PL-HĐVC-CD ngày 01-9-2009, số 42/2009/PL-HĐVC-CD và số 42B/2009/PL-HĐCN-CD ngày 02-01-2010, số 12/2009/PL-HĐCN-CD và số 13/2009/PL-HĐVC-CD ngày 01-4-2010, số 14/2010/PL-HĐVC-CD và số 15/2010/PL-HĐCN-CD ngày 02-5-2010; Phiếu thu số 327 ngày 11-4-2007 và số 460 ngày 30-5-2007, các phiếu kiểm soát vận chuyển… có cơ sở xác định: Nguyên đơn và bị đơn có ký kết và thực hiện Hợp đồng vận chuyển số 02/2008/HĐVC-CD và số 03/2008/HĐVC-CD ngày 01-9-2008.

[5] Xét nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán 1.081.387.624 đồng tiền cước vận chuyển còn nợ theo Biên bản đối chiếu công nợ ngày 04-01-2012 và 300.000.000 đồng tiền ký quỹ:

[6] Theo Hóa đơn GTGT số 021561 ngày 24-5-2010, tiền cước vận chuyển là 636.315.636 đồng, bị đơn đã thanh toán 532.664.626 đồng, còn nợ lại 103.651.010 đồng và theo Hóa đơn GTGT số 023426 ngày 14-7-2010, Biên bản hủy hóa đơn ngày 26-7-2010, Hóa đơn GTGT số 024199 ngày 30-7-2010, bị đơn còn nợ nguyên đơn 977.736.614 đồng tiền cước vận chuyển. Theo Biên bản đối chiếu công nợ ngày 04-01-2012, bị đơn xác nhận đến hết ngày 31-12-2011 còn nợ nguyên đơn các khoản: 1.081.387.624 đồng tiền cước vận chuyển; 300.000.000 đồng tiền ký quỹ và 18.750.000 đồng tiền lãi của tiền ký quỹ, tổng cộng là 1.400.137.624 đồng.

[7] Trong đơn phản tố đề ngày 28-12-2012 và tại Tòa, bị đơn cũng thừa nhận còn nợ nguyên đơn 1.081.387.624 đồng tiền cước vận chuyển; 300.000.000 đồng tiền ký quỹ, tuy nhiên, bị đơn có yêu cầu nguyên đơn cấn trừ 35 hoá đơn vận chuyển sai địa chỉ, nguyên đơn đã đồng ý trừ cho bị đơn 20.210.700 đồng và đã loại một số hoá đơn ra khỏi bảng kê tính tiền vận chuyển của nguyên đơn nên số tiền cước phí vận chuyển bị đơn còn nợ là 1.081.387.624 – ((68.046.520 - 20.210.700) + (68.046.520 - 20.210.700) x 10%) = 1.028.768.222 đồng. Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị đơn cho rằng trong Công văn số 10-245/CV-HTX9 ngày 26-7-2010 về việc phản hồi công văn số 305 ngày 23-7-2010 và đề nghị thanh toán CVC tháng 4, 5-2010, nguyên đơn đồng ý trừ cho bị đơn 20.210.700 đồng, tuy nhiên phía nguyên đơn không thừa nhận. Xét thấy, theo nội dung Công văn số 10-245/CV-HTX9 ngày 26-7-2010, nguyên đơn đồng ý tạm hoãn thanh toán tổng số tiền là 20.210.700 đồng; nguyên đơn đồng ý cùng bị đơn lập biên bản hủy Hóa đơn GTGT số 023426 ngày 14-7-2010 giá trị 979.581.974 đồng thay bằng Hóa đơn GTGT số 024199 ngày 30-7-2010 sau khi trừ tổng số tiền là 20.210.700 đồng, giá trị thanh toán là 977.736.614 đồng. Theo Biên bản hủy hóa đơn ngày 26-7-2010 và Hóa đơn GTGT số 024199 ngày 30-7-2010 thể hiện nguyên đơn chỉ đồng ý cho bị đơn tạm hoãn thanh toán 20.210.700 đồng và số tiền cước vận chuyển của Hóa đơn GTGT số 024199 ngày 30-7-2010 không bao gồm số tiền 20.210.700 đồng nên yêu cầu của bị đơn về việc trừ 20.210.700 đồng này vào 1.081.387.624 đồng tiền cước vận chuyển không có cơ sở để chấp nhận. [8] Ngoài ra, bị đơn trình bày trong năm 2009 và 2010, nguyên đơn đã vận chuyển giao hàng không đúng địa chỉ (khách hàng không xác nhận có nhận hàng) theo thống kê của bị đơn tổng cộng là 108 hóa đơn tương đương với cước phí vận chuyển mà bị đơn phải trả là 74.851.172 đồng (đã bao gồm thuế giá trị gia tăng), nhưng với số tiền cước vận chuyển sai này, bị đơn đã phải thanh toán 42.287.410 đồng (đã bao gồm thuế giá trị gia tăng) nên nguyên đơn phải trả lại cho bị đơn số tiền này, tuy nhiên bị đơn không xuất trình được tài liệu, chứng cứ chứng minh cho yêu cầu này của mình là có căn cứ và hợp pháp nên Hội đồng xét xử không chấp nhận. [9] Mặt khác, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị đơn cho rằng theo Văn bản số 10/CV-CD ngày 22-9-2010 có ghi tổng số tiền thanh toán 1.081.387.624 đồng hồ sơ thanh toán chưa đầy đủ chứng từ nên bị đơn tạm thời chưa thanh toán cho đến khi có kết luận của cơ quan thẩm quyền và hai bên hoàn tất chứng từ thanh toán, do nguyên đơn chưa cung cấp đủ hồ sơ thanh toán mà cụ thể là lệnh điều xe thì không phát sinh nghĩa vụ thanh toán của bị đơn cũng như không phát sinh tiền lãi do chậm thanh toán. Nguyên đơn cho rằng theo Biên bản làm việc số 224/BB-CD ngày 05-01-2012, Văn bản số 79/CV-CD ngày 17-02-2012 của bị đơn và Biên bản thanh lý ngày 25-7-2018 giữa hai bên thì Tổng Giám đốc của bị đơn xác nhận tổng chi phí cước vận chuyển mà bị đơn chưa thanh toán cho nguyên đơn là 1.081.387.624 đồng và 300.000.000 đồng tiền ký quỹ và yêu cầu nguyên đơn chấp nhận chờ kết quả giải quyết của cơ quan điều tra bị đơn sẽ thanh toán tiền vận chuyển cho nguyên đơn, văn bản này sau ngày Văn bản số 10/CV-CD ngày 22-9-2010, nội dung văn bản không yêu cầu nguyên đơn bổ sung hồ sơ thanh toán. [10] Căn cứ quy định tại Điều 535, Điều 538 của Bộ luật Dân sự năm 2005, bên thuê vận chuyển phải thanh toán đủ cước phí vận chuyển sau khi tài sản được chuyển lên phương tiện vận chuyển, trừ trường hợp có thoả thuận khác. Do đó, nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán 1.081.387.624 đồng tiền cước vận chuyển còn nợ theo Biên bản đối chiếu công nợ ngày 04-01-2012 và 300.000.000 đồng tiền ký quỹ là phù hợp với thỏa thuận của hai bên và quy định của pháp luật nên có cơ sở chấp nhận. [11] Xét nguyên đơn yêu cầu bị đơn thanh toán 1.585.157.101 đồng tiền lãi tạm tính đến ngày 31-10-2018: [12] Tại phiên tòa, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị đơn cho rằng trong đơn khởi kiện, nguyên đơn yêu cầu tính lãi từ ngày 01-6-2010 đến ngày 15-3-2012, nay nguyên đơn yêu cầu tính lãi đến ngày 31-10-2018 là vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu. Hội đồng xét xử xét thấy, yêu cầu của nguyên đơn là yêu cầu tính tiền lãi tiếp tục phát sinh do chậm thanh toán tính đến ngày 31-10-2018, theo quy định tại Điều 306 của Luật Thương mại thì tiền lãi của số tiền chậm trả là nghĩa vụ của bị đơn khi chậm trả tiền nên không xem là vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện ban đầu. Căn cứ khoản 1 Điều 244 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử chấp nhận việc thay đổi, bổ sung yêu cầu của nguyên đơn.

[13] Theo Văn bản số 260/PĐ/TB/TĐ-KHKD ngày 17-4-2018 của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Thành Đô; Văn bản số 6460/CV.HCM-TH ngày 23-9-2018 của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh và Văn bản số 4151/CNPHCM-KHTH ngày 11-10-2018 của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam – Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh thì lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm xét xử là 13,15%/năm.

[14] Lãi suất tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam là 0,1%/năm; Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam là 0,1%/năm; Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam là 0,2%/năm, nên lãi suất tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn tại thời điểm thanh toán là 0,13%/năm.

[15] Xét thấy, nguyên đơn yêu cầu áp dụng mức lãi suất chậm thanh toán 13,5%/năm và lãi suất tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn 0,5%/năm cao hơn lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường theo quy định tại Điều 306 của Luật Thương mại và lãi suất tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn tại thời điểm thanh toán nên cần điều chỉnh lại lãi suất.

[16] Theo khoản 6 Điều 4 và điểm b khoản 1 Điều 6 của Hợp đồng vận chuyển số 02/2008/HĐVC-CD và số 03/2008/HĐVC-CD ngày 01-9-2008, hai bên thỏa thuận bị đơn thanh toán cước phí cho nguyên đơn trong thời hạn 10 ngày (tính từ ngày ghi trên hóa đơn GTGT của nguyên đơn) sau khi hai bên đã thực hiện xong việc kiểm tra hồ sơ thanh toán, trong trường hợp thanh toán chậm trễ so với quy định, bị đơn sẽ chịu phạt theo mức lãi suất tiền gửi không kỳ hạn cho số ngày chậm thanh toán, nhưng tối đa không quá 15 ngày. Tuy nhiên, nguyên đơn trình bày hai bên có thỏa thuận bị đơn sẽ thanh toán cho nguyên đơn trong thời hạn 01 tháng nên nguyên đơn bắt đầu tính lãi từ ngày 01-7-2010 đối với hóa đơn số 021561 và từ ngày 01-9-2010 đối với hóa đơn số 24199 là có lợi cho bị đơn nên Hội đồng xét xử ghi nhận sự tự nguyện này của nguyên đơn.

[17] Tiền lãi của số tiền cước vận chuyển còn nợ của Hóa đơn số 021561 ngày 24-5-2010 (từ ngày 01-7-2010 đến ngày 31-10-2018) là 103.651.010 đồng x 0,13%/năm : 360 ngày x 15 ngày + 103.651.010 đồng x 13,15%/năm : 360 ngày x 3.030 ngày = 114.725.689 đồng; Tiền lãi của số tiền cước vận chuyển còn nợ của Hóa đơn số 024199 ngày 30-7-2010 (từ ngày 01-9-2010 đến ngày 31-10-2018) là 977.736.614 đồng x 0,13%/năm : 360 ngày x 15 ngày + 977.736.614 đồng x 13,15%/năm : 360 ngày x 2.968 ngày = 1.060.060.679 đồng. Tổng cộng tiền lãi là 1.174.786.367 đồng.

[18] Theo điểm c khoản 1 Điều 6 của Hợp đồng vận chuyển số 02/2008/HĐVC-CD và số 03/2008/HĐVC-CD ngày 01-9-2008, hai bên thỏa thuận trả tiền lãi cho số tiền ký quỹ của nguyên đơn theo lãi suất tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn của ngân hàng (Kể từ ngày 01-3-2008, tiền lãi phát sinh từ tiền ký quỹ sẽ được chi trả làm 03 tháng một lần). [19] Tại Bản tự khai ngày 27-9-2012, bị đơn xác nhận 300.000.000 đồng là tiền ký quỹ, bị đơn sẽ phải trả lãi theo lãi suất không kỳ hạn tại thời điểm thanh toán và ngày tính lãi là ngày 01-01-2010, đợt trả lãi cuối đến ngày 31-12-2009, bị đơn đã thực hiện bằng UNC số 670 ngày 05-4-2010; đồng thời theo Biên bản đối chiếu công nợ ngày 04-01-2012, bị đơn xác nhận còn nợ nguyên đơn 18.750.000 đồng tiền lãi của số tiền ký quỹ. Do đó, tiền lãi của số tiền ký quỹ từ ngày 01-01-2012 đến ngày 31-10-2018 là 300.000.000 đồng x 0,13%/năm : 360 x 2.496 ngày = 2.704.000 đồng. Tổng cộng là 18.750.000 đồng + 2.704.000 đồng = 21.454.000 đồng. [20] Xét yêu cầu phản tố của bị đơn, yêu cầu nguyên đơn bồi thường 1.523.812.400 đồng, gồm: 1.444.394.600 đồng tiền hàng của 23 hoá đơn mà người nhận là hợp tác xã Coop Mart và 79.417.800 đồng tiền hàng của 02 hoá đơn mà người nhận là công ty A do nguyên đơn giao hàng không đúng địa chỉ và người nhận dẫn đến mất hàng hoá của bị đơn, Hội đồng xét xử nhận định: [21] Tại Tòa, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị đơn cũng thừa nhận đối với yêu cầu phản tố của bị đơn thì bị đơn hoàn toàn bất lợi nhưng vì rõ ràng đã có một lượng hàng hóa thất thoát nên bị đơn vẫn yêu cầu phản tố vì hàng không thể ra khỏi kho của bị đơn nếu chỉ bằng sai phạm của bà Mai, mà thực tế hàng ra khỏi kho của bị đơn bằng xe của nguyên đơn. Chính vì vậy, đến thời điểm này, bị đơn vẫn yêu cầu nguyên đơn bồi thường trước mà không yêu cầu bà Mai, bà Tuyền bồi thường. [22] Xét thấy, tại toà các bên đều thừa nhận quy trình bán hàng không thu tiền liền như sau: Căn cứ vào đơn đặt hàng, nhân viên bán hàng của bị đơn lập đơn đặt hàng chuyển cho phòng hành chính bán hàng đối chiếu công nợ và ra hóa đơn bán hàng (GTGT) rồi chuyển sang phòng kế toán để trình ký trả chậm; Phòng kế toán duyệt trả chậm xong, nhân viên bán hàng làm các thủ tục còn lại để chuyển xuống bộ phận điều vận; Bộ phận điều vận căn cứ vào đơn hàng, địa điểm giao hàng trên hóa đơn cử tài xế đi giao hàng; Tài xế sau khi nhận được bộ chứng từ sẽ đến phòng kho để ký nhận và đi giao hàng. [23] Xét thấy, theo Quyết định không khởi tố vụ án hình sự số 416-01 ngày 08-8-2011, Văn bản số 4020/CV-PC46(Đ8) ngày 08-8-2011 và số 1919/CV(PC46-Đ8) ngày 15-8-2018 của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh thì trong thời gian từ tháng 3-2010 đến tháng 5-2010, bà Lê Thụy Trúc M là nhân viên bán hàng được bị đơn giao phụ trách kênh siêu thị Coopmart Sài Gòn đã 28 lần làm các thủ tục để bị đơn ký 28 hóa đơn GTGT ghi xuất bán nước ngọt cho Coopmart Sài Gòn, giao hàng tại Khu Công nghiệp Sóng Thần, tỉnh Bình Dương nhưng các tài xế của nguyên đơn đã nhận hóa đơn rồi đến kho để nhận hàng, sau đó giao cho bà Nguyễn Thị Kim T tại Số 138B Đường 79, phường Tân Quy, Quận 7, Thành phố Hồ Chí Minh để hưởng phần tiền vận chuyển chênh lệch và làm theo chỉ đạo của bà Mai. Trong đó đã thu hồi được 309.207.000 đồng còn lại giá trị hàng bị thất thoát 1.444.394.600 đồng chưa thu hồi được. Theo Kết luận Kiểm tra vụ việc do Cơ quan điều tra không khởi tố vụ án hình sự số 44/VKS-P1 ngày 11-10-2011 của Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xác định tiền hàng thất thoát của bị đơn là 1.444.394.600 đồng, hiện tại Tuyền và Mai đã cam kết trả nợ mỗi người ½ số tiền cho bị đơn; Việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh ra Quyết định không khởi tố vụ án hình sự số 416-01 ngày 08-8-2011 là có căn cứ, đúng pháp luật.

[24] Đối với 02 hóa đơn mà người nhận là Công ty A thì bà Mai khai không quản lý kênh phân phối này.

[25] Từ những nhận định trên, việc xảy ra thất thoát hàng hóa không phải do lỗi của nguyên đơn nên căn cứ theo khoản 5 Điều 539 của Bộ luật Dân sự năm 2005 và thỏa thuận của các bên trong hợp đồng, yêu cầu này của bị đơn không có cơ sở chấp nhận.

[26] Về án phí sơ thẩm: Nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu về tiền lãi không được Tòa án chấp nhận (1.585.157.101 đồng - 1.174.786.367 đồng - 21.454.000 đồng = 388.916.734 đồng) là 19.445.837 đồng; Bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm là 83.552.560 đồng tương ứng với phần yêu cầu của nguyên đơn được Tòa án chấp nhận và 57.714.372 đồng đối với yêu cầu phản tố không được Tòa án chấp nhận theo quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 27 Pháp lệnh án phí, lệ phí Tòa án năm 2009, khoản 1 Điều 48 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[27] Về quyền kháng cáo: Đương sự có quyền kháng cáo theo quy định tại Điều 271 và khoản 1 Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự.