Bản án 12/2025/HS-ST — Hình sự

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, nội dung vụ án được tóm tắt như sau:

Sùng A Chiu và Sùng A K cùng sinh sống tại bản NB 2, xã NB, huyện NP, tỉnh Điện Biên (Nay là bản NB 2, xã NB, tỉnh Điện Biên). Trong quá trình sinh sống giữa Sùng A Chiu và Sùng A K có xảy ra mâu thuẫn do tranh chấp đất đai. Đến ngày 20/02/2024 do bực tức về tranh chấp đất đai nên bị cáo Sùng A K đã làm đơn gửi các cơ quan chức năng huyện NP và tỉnh Điện Biên tố cáo Sùng A Chiu có hành vi nhổ phá cây sa nhân do Sùng A K trồng và có hành vi chặt phá rừng, chặt phá cây to tại khu vực rừng có tọa độ X: 466107 – Y: 2204761 thuộc Tiểu khu 521 khoảnh 5 Lô 149 quy hoạch rừng sản xuất thuộc bản NB 2, xã NB, huyện NP, tỉnh Điện, mục đích để các cơ quan chức năng xử lý Sùng A Chiu trước pháp luật.

Quá trình giải quyết đơn tố cáo của Sùng A K, Hạt kiểm lâm huyện NP đã tiến hành đo đạc hiện trường tại vị trí đất nương có tranh chấp giữa Sùng A K và Sùng A Chiu. Xác định tại vị trí trên là khu đất trống không có dấu hiệu chặt phá, diện tích 1.018,36 m2 đã bị phát dọn, đốt, không có cây gỗ, không có cây sa nhân nên không có cơ sở để khẳng định Sùng A Chiu đã nhổ cây sa nhân, phá rừng, chặt phá cây to như đơn tố cáo của Sùng A K. Sau khi biết được sự việc ngày 15/4/2024 ông Sùng A Chiu đã làm đơn yêu cầu khởi tố vụ án hình sự đối với Sùng A K về hành vi vu khống, yêu cầu Sùng A K phải xin lỗi các Cơ quan mà Sùng A K đã làm đơn tố cáo, K phải công khai xin lỗi và bồi thường tổn thất về tinh thần, danh dự, nhân phẩm cho Sùng A Chiu.

Tại biên bản xác định hiện trường ngày 26/9/2024 có mặt bị cáo K, bị hại Chiu, Cơ quan điều tra đã tiến hành đo đạc lại hiện trường, xác định diện tích là 608,46m2, trong đó diện tích Sùng A Chiu trồng lúa là 560,26m2, ghi nhận 8 gốc cây bị chặt vết cũ, cây gỗ to nhất bị chặt có đường kính 24cm, từ mặt đất đến vị trí chặt 8cm, cây nhỏ nhất đường kính 3,5cm, từ mặt đất đến vị trí chặt 20cm, không phát hiện đào hố và trồng cây sa nhân; diện tích đất trống là 48,20m2 có cỏ dại, dây leo có 6 gốc cây bị chặt có dấu vết cũ, cây to nhất có đường kính tại gốc 22cm từ mặt đất đến vị trí chặt 20cm, cây nhỏ nhất có đường kính 5cm, từ mặt đất đến vị trí chặt 9cm, không phát hiện đào hố trồng cây sa nhân.

Tại bản kết luận giám định số 1111/KL-KTHS ngày 24/6/2024 của Phòng kỹ thuật Hình sự Công an tỉnh Điện Biên, kết luận: Chữ viết phần nội dung và chữ viết, chữ ký đứng tên Sùng A K trên tài liệu cần giám định, ký hiệu A với chữ viết, chữ ký tại mục về những tài liệu, đồ vật, tài liệu bị tạm giữ, ông/bà Sùng A K trình bày, trên tài liệu mẫu so sánh, ký hiệu M là do cùng một người viết, ký ra.

Ngày 15/8/2024 Cơ quan cảnh sát điều tra Công an huyện NP đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự; Ngày 11/9/2024 ra quyết định khởi tố bị can đối với Sùng A K.

Cáo trạng số: 09/CT-VKSNP ngày 10/01/2025 của Viện kiểm sát nhân dân huyện NP, tỉnh Điện Biên (Nay là Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên) truy tố bị can Sùng A K về tội: Vu khống theo điểm b khoản 1 Điều 156 Bộ luật hình sự.

Tại phiên tòa, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên giữ nguyên quan điểm truy tố đối với bị cáo Sùng A K về tội: “Vu khống”. Sau khi phân tích và đánh giá tính chất, mức độ hành vi phạm tội của bị cáo và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên đề nghị Hội đồng xét xử: Tuyên bố bị cáo Sùng A K phạm tội: Vu khống. Áp dụng điểm b khoản 1 Điều 156; điểm i, s khoản 1 Điều 51 và Điều 38 Bộ luật Hình sự, xử phạt bị cáo Sùng A K mức án từ 06 tháng đến 09 tháng tù.

Về trách nhiệm dân sự: Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 46, khoản 2 Điều 48 Bộ luật hình sự; Điều 584, 585, 586 và khoản 1 Điều 592 Bộ luật dân sự, buộc bị cáo phải bồi thường một khoản tiền tổn thất về tinh thần do danh dự bị xâm phạm cho bị hại Sùng A Chiu tương đương với mức từ 06 tháng đến 08 tháng lương cơ sở tại thời điểm xét xử (Nghị định 73/2024/NĐ-CP ngày 30/6/2024 của Chính phủ).

Luật sư Trần Ngọc Tuyên và bà Nguyễn Thị Lan là người bào chữa vắng mặt tại phiên tòa đã gửi bản luận cứ bào chữa cho bị cáo Sùng A K, chủ tọa phiên tòa công bố bản luận cứ.

Bà Nguyễn Thị Lan bào chữa cho bị cáo Sùng A K nhất trí với bản cáo trạng của Viện kiểm sát về tội danh, Điều luật áp dụng và án phí. Bị cáo Sùng A K phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng, tại Cơ quan điều tra bị cáo đã thành khẩn khai báo hành vi phạm tội của mình, bản thân nhận thức hạn chế và thiếu ý thức chấp hành pháp luật. Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, nhất trí với đề nghị của đại diện Viện kiểm sát về các tình tiết giảm nhẹ theo điểm i, s khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự. Về hình phạt đề nghị Hội đồng xét xử cân nhắc xem xét có phán quyết phù hợp, nhân đạo, xử phạt bị cáo mức án thấp nhất theo đề nghị của Viện kiểm sát. Không áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền theo qui định tại khoản 4 Điều 156 Bộ luật Hình sự và miễn án phí hình sự sơ thẩm cho bị cáo.

Người bào chữa Trần Ngọc Tuyên cho rằng hành vi của bị cáo Sùng A K không đủ yếu tố cấu thành tội phạm Vu khống theo điểm b khoản 1 Điều 156 Bộ luật Hình sự và đề nghị Hội đồng xét xử tuyên bố bị cáo Sùng A K không phạm tội. Ông Tuyên cung cấp văn bản xác định về việc phát nương của ông: Giàng A Súa - sinh năm 1970; Địa chỉ: Bản Nậm Tắt 1, xã NB, tỉnh Điện Biên; Văn bản xác nhận thửa đất thuộc quyền sử dụng của cộng đồng của ông: Giàng A Vừ - sinh năm 1964; Địa chỉ: Bản Nậm Tắt 1, xã NB, tỉnh Điện Biên; Văn bản xác nhận quá trình mua, bán đất ruộng của ông: Sùng A Páo - sinh năm 1971; Địa chỉ: Bản Nậm Tắt 2, xã NB và 3 bản phô tô ảnh chụp gốc cây bị chặt.

Ông Phùng Viêt Hoa luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị hại Sùng A Chiu đề nghị Hội đồng xét xử xem xét buộc bị cáo phải có trách nhiệm bồi thường tổn thất về danh dự theo yêu cầu của bị hại và xử lý bị cáo K theo quy định của pháp luật.

Quá trình điều tra và tại phiên tòa bị hại Sùng A Chiu yêu cầu bị cáo Sùng A K phải bồi thường một khoản tiền là 35.000.000 đồng tổn thất về tinh thần, danh dự và buộc công khai xin lỗi ông Chiu và gia đình.

Tại phiên toà bị cáo Sùng A K vắng mặt (truy nã không có kết quả), quá trình điều tra, truy tố bị cáo K thừa nhận do bực tức trong việc tranh chấp đất nương với bị hại Sùng A Chiu nên đã có hành vi viết đơn và gửi đơn vu khống bị hại để hạ uy tín, danh dự của bị hại.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra, xét hỏi tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận thấy như sau:

Ngày 05/3/2025, do bị cáo Sùng A K không có mặt tại phiên tòa xét xử sơ thẩm, Tòa án nhân dân huyện NP, tỉnh Điện Biên đã tiến hành xác minh. Tại biên bản xác minh ngày 05/3/2025 tại bản NB 2, xã NB, huyện NP, tỉnh Điện Biên xác định bị cáo Sùng A K bỏ trốn khỏi nơi cư trú, không rõ bị cáo đi đâu làm gì gia đình và chính quyền địa phương không nắm được, do đó Hội đồng xét xử đã ra quyết định tạm đình chỉ vụ án số 01/2025/HSST-QĐ và yêu cầu Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên truy nã bị cáo Sùng A K theo quy định của pháp luật. Ngày 13/3/2025 Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên ra quyết định truy nã số 579 đối với bị cáo Sùng A K. Ngày 21/7/2025 Tòa án nhân dân huyện NP, tỉnh Điện Biên (Nay là Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên) nhận được văn bản số 873/CV-CSHS-Đ2 ngày 17/7/2025 của Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên cung cấp thông tin: Hiện Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Điện Biên chưa bắt được bị cáo Sùng A K theo quyết định truy nã. Xét thấy bị cáo Sùng A K trốn và việc truy nã không có kết quả, căn cứ khoản 2 Điều 290 của Bộ luật Tố tụng hình sự, Tòa án nhân dân khu vực 5, tỉnh Điện Biên quyết định mở phiên tòa xét xử vắng mặt bị cáo Sùng A K.

Tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự: Không.

Về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự: Bị cáo Sùng A K có nhân thân tốt, chưa có tiền án tiền sự, phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng; quá trình điều tra bị cáo đã thành khẩn khai nhận hành vi phạm tội nên được xem xét giảm nhẹ một phần trách nhiệm hình sự quy định tại điểm i, s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Vì vậy, Hội đồng xét xử thấy cần phải áp dụng một hình phạt nghiêm minh đối với bị cáo và cách ly bị cáo ra khỏi đời sống xã hội một thời gian để bị cáo sửa chữa lỗi lầm của mình, nhằm sau này trở thành công dân có ích cho xã hội. Ngoài hình phạt chính, qua xác minh, xét thấy bị cáo Sùng A K có hoàn cảnh gia đình khó khăn, không có điều kiện thi hành hình phạt bổ sung bằng tiền nên không áp dụng hình phạt bổ sung theo khoản 4 Điều 156 Bộ luật hình sự.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

[1] Tuyên bố bị cáo Sùng A K phạm tội: Vu khống.

[2] Áp dụng điểm b khoản 1 Điều 156; điểm i, s khoản 1 Điều 51 và Điều 38 Bộ luật Hình sự: Xử phạt bị cáo Sùng A K 06 (sáu) tháng tù, thời hạn tù tính từ ngày vào trại thi hành án.

[3] Trách nhiệm bồi thường dân sự: Áp dụng điểm b khoản 1 Điều 46 Bộ luật Hình sự; Các Điều 584, 585, 586 và khoản 1 Điều 592 Bộ luật dân sự: Buộc bị cáo Sùng A K phải bồi thường một khoản tiền tổn thất về danh dự do hành vi phạm tội gây ra cho bị hại Sùng A Chiu tương đương với mức 08 tháng lương cơ sở tại thời điểm xét xử (Nghị định 73/2024/NĐ-CP ngày 30/6/2024 của Chính phủ) là 2.340.000đ x 8 tháng = 18.720.000đ (Mười tám triệu bảy trăm hai mươi nghìn đồng).

Khi bản án có hiệu lực pháp luật, ông Sùng A Chiu có đơn yêu cầu thi hành án, nếu bị cáo Sùng A K chậm trả tiền thì phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả theo quy định tại Điều 357, Điều 468 của Bộ luật dân sự.

[4] Án phí Hình sự sơ thẩm: Áp dụng khoản 2 Điều 136 của Bộ luật Tố tụng hình sự và điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 về án phí, lệ phí Toà án ngày 30/12/2016: Bị cáo Sùng A K được miễn án phí Hình sự sơ thẩm và án phí dân sự có giá ngạch.

[5] Quyền kháng cáo: Áp dụng Điều 331, khoản 1 Điều 333 của Bộ luật Tố tụng hình sự: Báo cho bị cáo biết được quyền kháng cáo bản án sơ thẩm trong hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết công khai theo quy định của pháp luật.

Báo cho bị hại biết được quyền kháng cáo bản án sơ thẩm trong hạn 15 ngày, kể từ ngày tuyên án: 21/8/2025.

Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các điều 6, 7, 7a và 9 Luật Thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

HỘI ĐỒNG XÉT XỬ SƠ THẨM

Các Hội thẩm nhân dân