Điều 14. Trách nhiệm của người hưởng
1. Trường hợp người hưởng mới hoặc tỉnh khác chuyển đến có những tháng chưa nhận lương hưu, trợ cấp BHXH, nếu có nhu cầu nhận trước tiền thì lập 01 bản Giấy đề nghị truy lĩnh số tiền chưa nhận (mẫu số 17-CBH) nộp cho BHXH tỉnh nơi chuyển đến đối với người hưởng di chuyển nơi nhận chế độ BHXH; hoặc BHXH tỉnh nơi giải quyết chế độ đối với người hưởng mới hoặc BHXH huyện nơi đăng ký nhận chế độ BHXH hàng tháng. Căn cứ vào giấy hẹn, người hưởng đến Phòng KHTC (BHXH tỉnh) hoặc BHXH huyện để nhận số tiền truy lĩnh.
2. Trường hợp truy lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng của người đã hết hạn hưởng, không còn tên trên Danh sách chi trả tháng này nhưng còn số tiền của các tháng trước chưa nhận, người hưởng lập 01 bản Giấy đề nghị (mẫu 17-CBH) nộp tại BHXH huyện.
3. Trường hợp người hưởng lĩnh chế độ BHXH hàng tháng bằng tiền mặt chuyển sang lĩnh bằng thẻ ATM và ngược lại, thay đổi nơi lĩnh chế độ BHXH hàng tháng qua tài khoản thẻ ATM trong địa bàn tỉnh: Lập 01 bản Giấy đề nghị thay đổi nơi lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH (mẫu số 20-CBH) nộp ĐDCT hoặc BHXH huyện.
4. Trường hợp thay đổi nơi nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng của người di chuyển trong địa bàn huyện: Người hưởng lập 01 bản Giấy đề nghị (mẫu số 20-CBH) gửi ĐDCT hoặc BHXH huyện. Trường hợp người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng có hưởng phụ cấp khu vực chuyển sang nơi cư trú mới thuộc địa bàn có phụ cấp khu vực thì ngoài Giấy đề nghị (mẫu số 20-CBH) phải gửi kèm theo 01 bản phôtô đồng thời xuất trình bản chính sổ hộ khẩu để đối chiếu, xác nhận.
5. Trường hợp thay đổi nơi nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng của người di chuyển từ huyện này sang huyện khác trong địa bàn tỉnh: Người hưởng lập 01 bản Giấy đề nghị (mẫu số 20-CBH) có xác nhận của ĐDCT gửi BHXH huyện. Trường hợp người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng có hưởng phụ cấp khu vực chuyển sang nơi cư trú mới thuộc địa bàn có phụ cấp khu vực thì ngoài Giấy đề nghị (mẫu số 20-CBH) phải gửi kèm theo 01 bản phôtô đồng thời xuất trình bản chính sổ hộ khẩu để đối chiếu, xác nhận.
6. Trường hợp người hưởng trợ cấp tuất hàng tháng đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi còn đi học, để được hưởng tiếp người hưởng lập 01 bản Giấy xác nhận đang đi học có xác nhận của nhà trường (mẫu số 22-CBH) nộp cho ĐDCT hoặc BHXH huyện trong tháng 9 hàng năm. Giấy xác nhận có giá trị 01 năm trong trường hợp bình thường, nếu người hưởng không tiếp tục đi học thì bị dừng hưởng trợ cấp.
7. Trường hợp đổi người đứng tên sổ, tách sổ, thay đổi người nhận trợ cấp (người giám hộ) đối với người hưởng trợ cấp tuất hàng tháng dưới 15 tuổi hoặc người hưởng bị mất, hạn chế năng lực hành vi dân sự: Người đứng tên sổ hoặc người đang nhận trợ cấp thay lập 01 bản Giấy đề nghị thay đổi người nhận chế độ BHXH hàng tháng (mẫu số 3-CBH) có xác nhận của UBND xã, phường nộp BHXH huyện hoặc ĐDCT, riêng trường hợp người giám hộ không phải là đương nhiên phải kèm theo giấy được giám hộ theo quy định của Luật Dân sự.
8. Trường hợp người hưởng chế độ BHXH bằng tiền mặt hoặc người lĩnh thay 6 tháng liên tục không nhận tiền và người hưởng chế độ BHXH qua tài khoản thẻ ATM không ký xác nhận định kỳ theo quy định thì cơ quan BHXH tạm dừng in danh sách chi trả. Để tiếp tục nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, người hưởng lập 01 bản Giấy đề nghị tiếp tục nhận chế độ BHXH hàng tháng (mẫu số 19-CBH) có xác nhận của chính quyền địa phương nơi cư trú (đối với người hưởng đang cư trú ở trong nước), xác nhận của Đại sứ quán Việt Nam hoặc Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước người hưởng đang cư trú (đối với người hưởng đang định cư hợp pháp ở nước ngoài) về việc không bị phạt tù giam hoặc xuất cảnh trái phép hoặc bị tòa án tuyên bố mất tích trong thời gian không lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, nộp BHXH huyện (đối với trường hợp người hưởng có dưới 12 tháng chưa nhận tiền hoặc chưa đến ký xác nhận chữ ký), nộp BHXH tỉnh hoặc BHXH huyện để chuyển BHXH tỉnh giải quyết (đối với trường hợp người hưởng có từ 12 tháng trở lên chưa nhận tiền hoặc sau hai lần chưa đến ký xác nhận chữ ký), những tháng chưa lĩnh nếu có nhu cầu nhận tiền mặt được nhận trực tiếp tại BHXH huyện.
9. Trường hợp người hưởng bị mất tích trở về hoặc hết hạn tù đã có quyết định hưởng tiếp, nếu có nhu cầu truy lĩnh số tiền chưa nhận theo quy định thì lập mẫu số 17-CBH gửi BHXH huyện.
10. Trường hợp người hưởng chết nhưng còn những tháng chưa nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng thì thân nhân người hưởng lập 01 bản mẫu số 16-CBH có xác nhận của Ủy ban nhân dân xã, phường nơi cư trú, gửi BHXH huyện để giải quyết.
11. Người hưởng nhận chế độ BHXH hàng tháng bằng tiền mặt.
a) Hàng tháng, đến nhận lương hưu, trợ cấp BHXH tại điểm chi trả do ĐDCT hoặc cơ quan BHXH thông báo.
b) Khi đến nhận chế độ BHXH xuất trình Chứng minh nhân dân hoặc Giấy tờ tùy thân có ảnh, trường hợp mất Chứng minh nhân dân thì người hưởng làm giấy xác nhận mất Chứng minh nhân dân có xác nhận của Công an xã, phường nơi cư trú, ký nhận vào Danh sách chi trả. Đối với người hưởng chế độ tuất hàng tháng dưới 15 tuổi thì người đứng sổ ký nhận trợ cấp.
c) Trường hợp người hưởng chế độ BHXH hàng tháng đang cư trú tại Việt Nam không trực tiếp nhận tiền: Người hưởng lập 01 bản Giấy lĩnh thay (mẫu số 18-CBH) có xác nhận của chính quyền địa phương nơi cư trú để ủy quyền cho người khác lĩnh thay, thời hạn của Giấy lĩnh thay tối đa là 6 tháng.
Đối với trường hợp người hưởng chế độ BHXH hàng tháng đang bị tạm giam thì Giấy lĩnh thay có xác nhận của chính quyền địa phương nơi cư trú hoặc xác nhận của Giám đốc trại giam nơi người hưởng đang bị tạm giam.
d) Trường hợp người hưởng chế độ BHXH hàng tháng đang cư trú tại nước ngoài không trực tiếp nhận tiền, muốn nhận tiền chế độ BHXH lập 01 bản Giấy lĩnh thay (mẫu số 18-CBH) cho thân nhân tại Việt Nam do Đại sứ quán Việt Nam hoặc Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước người hưởng đang cư trú xác nhận đang cư trú hợp pháp ở nước sở tại, thời hạn của Giấy lĩnh thay tối đa là một năm.
đ) Đối với người hưởng bị mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự thì người lĩnh thay là người giám hộ theo quy định của pháp luật Dân sự.
e) Trách nhiệm của người lĩnh thay: Phải trực tiếp đến nhận tiền chế độ BHXH hàng tháng tại ĐDCT, khi đến nhận tiền nộp Giấy lĩnh thay hoặc giấy tờ chứng minh là người giám hộ hợp pháp (đối với người giám hộ), xuất trình Chứng minh nhân dân hoặc Giấy tờ tùy thân có ảnh; báo giảm kịp thời khi người hưởng từ trần hoặc bị tạm dừng hưởng các chế độ BHXH hàng tháng theo quy định, nếu thực hiện sai phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi hoàn cho quỹ BHXH.
Trường hợp người hưởng bị mất năng lực hành vi dân sự, bị hạn chế năng lực hành vi dân sự bỏ đi khỏi nơi cư trú người giám hộ phải yêu cầu Tòa án thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự. Khi Tòa án tuyên bố người mất tích, người giám hộ có trách nhiệm thông báo cho ĐDCT, trường hợp không thông báo kịp thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và bồi hoàn cho quỹ BHXH.
g) Trường hợp người hưởng chưa nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng tại ĐDCT, nếu có nhu cầu nhận tiền trước khi BHXH huyện báo cáo số tiền chưa nhận về BHXH tỉnh thì lập 01 bản Giấy đề nghị (mẫu số 17-CBH) gửi BHXH huyện để xác nhận giải quyết và chi trả bằng tiền mặt tại BHXH huyện.
12. Trường hợp người hưởng chế độ BHXH hàng tháng qua tài khoản thẻ ATM thực hiện các nội dung sau:
a) Người hưởng chế độ BHXH mới được giải quyết hoặc từ tỉnh khác chuyển đến có nhu cầu lĩnh tiền qua tài khoản thẻ ATM hoặc chuyển từ lĩnh bằng tiền mặt sang lĩnh tiền bằng thẻ ATM được tự lựa chọn Ngân hàng của Việt Nam thuận lợi nhất trong địa bàn cơ quan BHXH quản lý, đủ điều kiện cung cấp dịch vụ để tự mở tài khoản thẻ ATM và đăng ký số hiệu tài khoản, tên Ngân hàng mở tài khoản ATM với cơ quan BHXH. Nếu người hưởng đã có tài khoản thẻ ATM của Ngân hàng thì ghi rõ số tài khoản thẻ ATM, Ngân hàng nơi mở tài khoản vào mẫu số 20-CBH. Trường hợp người hưởng cùng hộ gia đình có nguyện vọng chuyển tiền vào cùng một tài khoản mở tại Ngân hàng thì mỗi người hưởng phải tự nguyện đăng ký ghi rõ tên, số hiệu tài khoản theo quy định (mẫu số 20-CBH).
Chi phí phát hành thẻ ATM lần đầu, lệ phí chuyển tiền vào tài khoản thẻ ATM của người hưởng do cơ quan BHXH thanh toán; chi phí duy trì tài khoản hàng năm theo quy định của Ngân hàng Thương mại do người hưởng tự thanh toán.
Người hưởng nộp chứng từ thu phí phát hành thẻ ATM lần đầu của Ngân hàng nơi người hưởng mở tài khoản thẻ ATM cho BHXH tỉnh hoặc BHXH huyện để thanh toán.
b) Tháng 5 và tháng 11 trực tiếp ký xác nhận vào Danh sách mẫu số 24-CBH.
Trường hợp người hưởng ốm nặng, già yếu không đi lại được đang có mặt tại địa phương nơi quản lý chi trả, thì người hưởng hưu và trợ cấp BHXH hoặc thân nhân của người hưởng phải thông báo cho ĐDCT biết để ĐDCT đến gặp trực tiếp để lấy chữ ký hoặc điểm chỉ của người hưởng.
c) Trường hợp tháng 5 và tháng 11 người hưởng không có mặt tại địa phương nơi đăng ký hưởng chế độ BHXH để trực tiếp ký xác nhận vào Danh sách (mẫu số 24-CBH), người hưởng phải lập 01 bản Giấy đề nghị xác định chữ ký (theo mẫu số 21-CBH), trực tiếp đến BHXH huyện nơi đang tạm trú để lấy xác nhận, khi đến nơi lấy xác nhận xuất trình Giấy chứng nhận hưu trí hoặc trợ cấp BHXH, Chứng minh nhân dân, thẻ ATM. Sau khi lấy xác nhận, người hưởng gửi Giấy xác nhận cho BHXH huyện nơi đang quản lý chi trả trước ngày 25 của tháng 5 và tháng 11 để quản lý và tiếp tục chi trả. Trường hợp người hưởng không ở trong nước, đang cư trú tại nước ngoài thì lập 01 bản mẫu 21-CBH đến Đại sứ quán Việt Nam hoặc Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước người hưởng đang cư trú xác nhận đang cư trú hợp pháp ở nước sở tại.
Trường hợp người hưởng ốm nặng, già yếu không đi lại được không có mặt tại địa phương nơi đang quản lý chi trả, thì thân nhân người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH phải liên hệ với BHXH huyện nơi đang tạm trú để BHXH huyện trực tiếp đến lấy chữ ký hoặc điểm chỉ của người hưởng, người hưởng phải xuất trình giấy tờ, hồ sơ theo quy định. Thân nhân người hưởng có trách nhiệm gửi Giấy đề nghị xác định chữ ký đến BHXH huyện nơi đang quản lý chi trả.
13. Trường hợp người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng thuộc một trong các trường hợp sau: Chấp hành hình phạt tù nhưng không được hưởng án treo hoặc xuất cảnh trái phép hoặc bị tòa án tuyên bố là mất tích thì bị tạm dừng hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng theo Điều 62 Luật BHXH.
14. Người hưởng đến ĐDCT hoặc BHXH huyện hoặc BHXH tỉnh để được hướng dẫn và cung cấp miễn phí các mẫu biểu theo quy định tại Khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 Điều này.
15. Giấy chứng nhận hưu trí hoặc trợ cấp BHXH do cơ quan BHXH cấp cho người hưởng không có giá trị để cầm cố, thế chấp.