Điều 6. Định hướng kiến trúc, không gian cảnh quan
- Định hướng chung
- Định hướng chung về kiến trúc cho toàn thị trấn:
Hiện nay, tuyến 3 tháng 2 và tuyến 30 tháng 4 (QL.50 cũ) vẫn là trục chính đi xuyên qua thị trấn, thường tạo mật độ xe tương đối cao. Tuyến đường tránh QL.50 (đường Nguyễn Hữu Huân) đã được xây dựng nằm về hướng Bắc khu trung tâm thị trấn, chia sẻ lưu lượng giao thông với tuyến QL.50. Ngoài ra, dự án khu nhà ở tại khu vực chợ, bến tàu, khu thương mại được quan tâm kết hợp. Dự án mở rộng kênh Chợ Gạo về phía Đông được lưu ý xác định địa điểm mới cho các khu chức năng công cộng, dân cư bị ảnh hưởng khi dự án tiến hành.
Từ quan điểm trên, định hướng phát triển không gian quy hoạch chung thị trấn Chợ Gạo theo Đồ án quy hoạch chung xây dựng thị trấn Chợ Gạo đã đề xuất như sau:
- Về dân cư: các khu nhà ở hiện hữu đa số được chỉnh trang và mở rộng, sẽ xây dựng mới tại khu vực đất còn trống, có mật độ thấp. Đặc biệt khu dân cư Long Thạnh Hưng tại ngõ vào đường Nguyễn Hữu Huân, phía Tây thị trấn đã và đang được đầu tư xây dựng đồng bộ.
- Các công trình công cộng: vị trí các khu CTCC hiện hữu, hợp lý được giữ lại phát triển thêm mặt bằng nếu có nhu cầu. Đặc biệt, vị trí khu hành chính tập trung huyện, do việc mở rộng kênh Chợ Gạo sẽ làm mất nhiều diện tích khu vực hiện nay, do đó vị trí được đề xuất đến khu vực mới tại Tây Bắc thị trấn, cách cửa ngõ phía Tây khoảng 01 km (theo hướng đến từ Mỹ Tho). Đây là khu đất trống hạn chế di dời giải tỏa, tiếp cận dễ dàng từ trục đường tránh QL.50, là công trình bộ mặt của huyện, là điểm nhấn khi đến trung tâm huyện (ngoài việc di dời khu hành chính tập trung đến vị trí mới, các khu chức năng công cộng khác đa phần vẫn nằm ở vị trí cũ).
- Về giáo dục: không xây dựng thêm trường học tại trung tâm, việc phát triển thêm các trường học sẽ được xây dựng bên ngoài thị trấn, vừa giải tỏa áp lực đi lại trong khu trung tâm vừa hỗ trợ thêm cho các xã lân cận.
- Bến xe khách được lưu ý bố trí không sâu vào khu trung tâm để tránh ồn ào và dễ gây ách tắc giao thông. Dự kiến xây dựng tại ngõ vào phía Tây thị trấn, giáp đường Nguyễn Hữu Huân về phía Nam.
- Các khu công viên cây xanh tập trung được bố trí trong khu dân cư nhằm đáp ứng yêu cầu sử dụng.
- Giữ nguyên các kênh mương có chức năng thoát nước bảo đảm môi trường cho khu vực.
- Về vệ sinh môi trường: rác thải được thu gom và vận chuyển về bãi rác Tân Lập 1, huyện Tân Phước (xác định theo quy hoạch tỉnh Tiền Giang).
- Các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng được trùng tu, tôn tạo tại vị trí cũ.
- Các tuyến đường hiện hữu được mở rộng nâng cấp theo lộ giới được duyệt, các tuyến giao thông khác có lộ giới chưa phù hợp được điều chỉnh. Bố trí thêm cầu qua kênh rạch trên các tuyến đường mở mới trong khu vực thị trấn để bảo đảm lưu thông thuận lợi. Mở rộng, cải tạo các tuyến hẻm nhằm chỉnh trang đô thị.
- Các tuyến mương chuyển thành các tuyến giao thông trong khu vực phải có các tuyến cống thay thế.
- Định hướng chung kiến trúc khu trung tâm
Tổng diện tích đất xây dựng công trình công cộng là 17,65 ha trong đó:
- Công trình công cộng phục vụ không thường xuyên cho dân cư, bố trí tại khu trung tâm và trục lộ giao thông chính. Công trình công cộng phục vụ định kỳ cho dân cư, bố trí tại trung tâm khu ở.
- Công trình công cộng phục vụ hàng ngày như giáo dục, chợ được bố trí gắn liền với trung tâm các đơn vị ở, bán kính phục vụ khoảng 500 m, đảm bảo người dân có thể đi bộ để sử dụng công trình công cộng này.
Các công trình công cộng chính gồm có:
- Khu hành chính:
- Các công trình hành chính huyện, thị trấn và các Ban ngành hiện hữu có tầng cao (3 - 4) tầng, mật độ xây dựng ≤ 40%.
- Định hướng dời trung tâm hành chính huyện về phía Tây (thuộc thị trấn Chợ Gạo mở rộng – xã Long Bình Điền hiện hữu). Định hướng diện tích phát triển mới với quy mô là 2,43 ha.
- Khu thương mại dịch vụ: vị trí khu chợ hiện nay rất thuận lợi về thủy bộ và nằm ở khu vực trung tâm dân cư. Đây là khu dịch vụ thương mại phục vụ đầy đủ các nhu cầu. Khu thương mại có quy mô là 1,27 ha, tầng cao xây dựng hiện hữu (4 - 5) tầng, mật độ xây dựng ≤ 40%.
- Khu văn hóa: trung tâm văn hóa gồm có quảng trường, nhà văn hóa, câu lạc bộ thiếu nhi, nhà bảo tàng, nhà truyền thống, thư viện phát triển tại khu vực hiện có, có diện tích 2,54 ha. Được kết hợp với khu công viên cây xanh trung tâm tạo thành quần thể công viên văn hóa cho khu vực, ngoài việc phục vụ các nhu cầu văn hóa giải trí với không gian mở cửa công viên bên cạnh sẽ đáp ứng các nhu cầu tập trung, mít-tinh cho việc phát động các phong trào vận động quần chúng.
- Khu giáo dục: có tổng diện tích là 4,92 ha.
- Cơ sở hiện hữu: 4,69 ha.
- Dự kiến phát triển thêm khoảng 0,23 ha để đáp ứng yêu cầu quy định gồm: nhà trẻ – mẫu giáo, tiểu học, trung học.
- Mật độ xây dựng ≤ 40 %, tầng cao trung bình (3 – 4) tầng.
- Riêng học sinh trung học phổ thông hỗ trợ cho toàn huyện dự kiến gia tăng 30% – 50% so với học sinh thị trấn, sẽ có số lượng học sinh khoảng (1.300 – 1.500) học sinh. Tổng số học sinh các cấp tại thị trấn dự kiến từ (6.500 – 6.700) học sinh. Diện tích đất xây dựng trung học dự kiến từ 10 m²/học sinh, quỹ đất cần có từ 6,50 ha ÷ 6,70 ha. Đất giáo dục dự kiến quy hoạch tại thị trấn là 5,52 ha. Phần đất cần bổ sung từ 0,98 ha ÷ 1,18 ha sẽ được bố trí ngoài khu vực thị trấn (khu vực xã Tân Thuận Bình) tập trung cho tiểu học và trung học.
- Định hướng kiến trúc khu vực nông nghiệp thuộc đô thị: khuyến khích kiến trúc sử dụng vật liệu tự nhiên, hài hòa với địa hình tự nhiên, các hình thức kiến trúc dân gian, phục vụ đa chức năng gắn kết với các hoạt động du lịch sinh thái.
- Định hướng chung kiến trúc khu vực đô thị hiện hữu: phát triển khu vực đô thị cũ hiện hữu theo hướng, từng bước bổ sung cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội, nhất là bổ sung giao thông công cộng; cải tạo chỉnh trang để có được sự đồng bộ về kiến trúc, cảnh quan đô thị cho từng khu vực. Khuyến khích các dự án cải tạo chỉnh trang đô thị, ô phố, tạo thêm các không gian mở, các công trình dịch vụ đô thị, tăng thêm chỗ đậu xe. Đẩy mạnh bảo tồn công trình kiến trúc có giá trị. Khuyến khích hình thành các không gian công cộng, tiện ích công cộng, dịch vụ đô thị. Các công trình công cộng xây dựng trong khu hiện hữu có thể xem xét gia tăng tầng cao, giảm mật độ xây dựng để đáp ứng nhu cầu sử dụng. Hạ tầng và tiện ích đô thị cần có các giải pháp để góp phần giảm ngập, nâng cao chất lượng môi trường đô thị.
đ) Định hướng chung kiến trúc khu vực phát triển mới
- Định hướng kiến trúc hiện đại, tận dụng điều kiện địa hình, tự nhiên của từng khu vực.
- Theo nguyên tắc tập trung đầu tư xây dựng các khu vực đô thị mới, có quy mô lớn, hiện đại, đồng bộ về hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật đô thị. Các công trình kiến trúc mới, hiện đại, sinh động, tạo nhịp điệu có chất lượng thiết kế tốt và thân thiện môi trường; cảnh quan hài hòa với điều kiện tự nhiên từng khu vực, tạo lập được môi trường sống tốt và đặc trưng riêng của từng khu đô thị mới. Kiến tạo các không gian công cộng đô thị, bán công cộng có chất lượng, có giá trị về mặt cảnh quan.
e) Định hướng kiến trúc không gian công cộng của các cơ sở sản xuất - tiểu thủ công nghiệp:
- Các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường sẽ di chuyển xa khu dân cư và di dời đến các cụm công nghiệp tập trung để có điều kiện xử lý ô nhiễm và phát triển cơ sở.
- Tạo được nét đặc trưng cho từng cơ sở sản xuất - tiểu thủ công nghiệp.
- Tổ chức không gian công cộng, nâng cao chất lượng môi trường sinh hoạt, làm việc cho công nhân và người lao động.
- Đảm bảo khoảng cách ly an toàn môi trường đối với các khu dân cư và các công trình xung quanh.
- Định hướng cụ thể
- Về không gian cảnh quan đô thị
- Xây dựng mới các công viên quy mô lớn với tính chất đa dạng, phát triển theo nhiều mô hình khác nhau nhằm tạo cảnh quan, môi trường, hình thành các khu du lịch, khu văn hóa phục vụ nhu cầu vui chơi, giải trí của người dân và thu hút khách tham quan, du lịch, kết nối thành hệ thống bằng các dải cây xanh dọc sông rạch và các trục giao thông chính, các trục cảnh quan.
- Phát triển và hoàn thiện hệ thống công viên, cây xanh trên các trục đường, các quảng trường, không gian mở, kết hợp bổ sung và chỉnh trang các tượng đài, vườn hoa, vòi phun nước. Khuyến khích các dự án tăng cường các khoảng lùi và tạo các quảng trường, hoa viên và không gian cho cộng đồng.
- Bảo vệ và cải tạo hệ thống sông rạch, xây dựng hành lang cây xanh và công trình bảo vệ chống xói lở sông rạch để phát triển bền vững. Các công viên cần góp phần chống ngập thông qua kết hợp chức năng thu nước, thấm nước, giảm ngập nước. Các công viên quy mô lớn cần có thêm chức năng hồ điều tiết.
- Xây dựng, duy trì và nâng cấp mảng xanh, công viên cảnh quan dọc các hành lang sông, kênh, rạch trên địa bàn thị trấn Chợ Gạo, tạo thành một hệ thống mảng xanh liên hoàn các công viên quy mô nhỏ để kết hợp hài hòa với hệ sinh thái, cảnh quan sông nước điểm vui chơi giải trí, không gian sinh hoạt chung của cộng đồng dân cư.
- Khuyến khích chăm sóc, bảo vệ, trồng mới cây xanh trong các khu công viên, đặc biệt là cây xanh tán lớn, cây xanh có giá trị môi trường, bảo tồn cảnh quan, cây xanh đặc trưng của khu vực.
- Khuyến khích tháo bỏ hàng rào hiện hữu, những trường hợp đặc biệt thì bố trí hàng rào thấp và thưa thoáng đối với các công viên công cộng, tạo không gian thân thiện cho người dân, đóng góp tích cực vào việc cải thiện cảnh quan đô thị.
- Tăng cường chiếu sáng các khu công viên để bảo đảm an ninh và mỹ quan đô thị.
- Tổ chức khai thác các khu cây xanh cảnh quan phục vụ vui chơi giải trí của người dân theo dự án và có quy hoạch chi tiết được duyệt.
- Khuyến khích chăm sóc, bảo vệ, trồng mới cây xanh, đặc biệt là cây xanh tán lớn, cây xanh có giá trị môi trường, cảnh quan, cây xanh đặc trưng của khu vực.
- Trồng mới, duy trì và nâng cấp cây xanh trên các trục đường, các mảng xanh tại các nút giao, đảo giao thông, tăng cường cảnh quan đô thị tại các đầu mối giao thông.
- Thiết kế cây xanh cách ly kết hợp che chắn các hạng mục công trình hạ tầng kỹ thuật đô thị, tạo cảnh quan đô thị đẹp, thân thiện.
- Hệ thống cây xanh, mặt nước cần tuân thủ theo quy hoạch được duyệt, hạn chế điều chỉnh quy hoạch đất cây xanh, mặt nước sang đất khác.
- Về kiến trúc
- Trên các tuyến đường chính, liên khu vực, đường chính khu vực:
- Sử dụng hình thức kiến trúc công trình phù hợp công năng sử dụng, hài hòa với không gian xung quanh; khuyến khích tạo không gian mở hoặc tạo khoảng lùi tầng trệt để làm không gian xanh, bố trí chỗ để xe và không gian cho người đi bộ. Công trình xây dựng tại góc đường phố phải đảm bảo tầm nhìn, an toàn, thuận lợi cho người tham gia giao thông.
- Không gian kiến trúc cần có một số nguyên tắc thống nhất (về màu sắc, tầng cao, vật liệu,…) để tạo nên tính đặc trưng và liên tục của dãy phố.
- Sử dụng màu sắc, vật liệu hoàn thiện, không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân trong khu vực và ảnh hưởng đến lưu thông trên tuyến đường tiếp giáp. Khuyến khích sử dụng vật liệu xây dựng sẵn có tại địa phương và các vật liệu thân thiện với môi trường.
- Cải tạo chỉnh trang hệ thống vỉa hè, giảm bê tông hóa kết hợp bổ sung các tiện ích đô thị như cây xanh đô thị, bồn hoa, ghế ngồi, thùng rác công cộng, bảng thông tin, nhà vệ sinh công cộng phục vụ cho người dân và du khách, trong đó đặc biệt là người già, trẻ em, người khuyết tật.
- Khu vực hiện hữu
Tổ chức kiến trúc đô thị hài hòa về phong cách kiến trúc, chiều cao, khoảng lùi, chi tiết, màu sắc, chất liệu của các công trình và nhà ở riêng lẻ trên các tuyến phố. Khuyến khích việc nhập các thửa đất nhỏ thành các lô đất lớn hơn và hợp khối các công trình kiến trúc có quy mô nhỏ để tổ chức bộ mặt kiến trúc chung của đô thị khang trang hơn.
Nhà ở riêng lẻ khi xây dựng phải phù hợp quy hoạch, tuân thủ chỉ giới xây dựng, khoảng lùi, mật độ xây dựng; độ cao nền, chiều cao các tầng, chiều cao ban công, chiều cao và độ vươn của ô-văng, của nhà xây trước đó đã được cấp phép để tạo sự hài hòa, thống nhất toàn tuyến.
Việc xây dựng mới, cải tạo sửa chữa công trình kiến trúc phải hài hòa với tổng thể chung, phải có tính tương đồng về hình khối, màu sắc, phân vị công trình với các công trình kế cận, trừ một số trường hợp tuân thủ theo TKĐT riêng hoặc đối với một số công trình đặc thù. Tổ chức các không gian mở trong các khu hiện hữu, khi cấp phép xây dựng cần xem xét tạo khoảng lùi, hình thành các không gian cho hoạt động cộng đồng.
- Khu đô thị mới
Các công trình được thiết kế văn minh, hiện đại, có kiến trúc hài hòa với môi trường cảnh quan thiên nhiên, thân thiện môi trường. Cảnh quan hài hòa với điều kiện tự nhiên từng khu vực, tạo lập được môi trường sống tốt và đặc trưng riêng của từng khu đô thị mới.
Dự kiến phát triển trung tâm hành chính huyện ở khu đô thị mới phía Tây, hình thành các tuyến phố mới văn minh.
Khuyến khích các công trình kiến trúc đa chức năng, cao tầng, mật độ cao dọc theo các trục đường chính đô thị, khuyến khích kết nối với các bến, trạm giao thông công cộng.
Tạo lập cảnh quan các khu vực cửa ngõ đô thị, các trục đường lớn, trục đường chính đô thị, khu vực đô thị mới khang trang, đồng bộ, hiện đại và hài hòa với môi trường, cảnh quan của từng khu vực.
Xây dựng hệ thống các tượng đài, biểu tượng cửa ngõ đô thị, vườn hoa, vòi phun nước để tạo lập các không gian công cộng, đặc trưng của từng dự án, từng khu vực đô thị mới.
Xây dựng hệ thống chiếu sáng, trang trí nghệ thuật cho cây xanh, tiểu cảnh, tượng đài, kết hợp với hồ phun nước và các công trình kiến trúc đẹp tạo ra điểm nhấn tại các khu trung tâm. Khuyến khích sử dụng hệ thống chiếu sáng theo công nghệ tiên tiến, các hình thức quảng cáo hiện đại, tiết kiệm năng lượng, chống ô nhiễm ánh sáng.
- Khu vực bảo tồn
Khu vực cần bảo tồn di sản kiến trúc, lịch sử, cảnh quan, cần rà soát, giữ nguyên các công trình có kiến trúc đặc thù có giá trị. Việc cải tạo, sửa chữa thực hiện trên nguyên tắc giữ gìn, duy trì, phát huy giá trị đặc trưng của không gian, kiến trúc cảnh quan vốn có của khu vực (chiều cao, mặt đứng các hướng, hình thức, vật liệu, màu sắc tường, mái, cổng, tường rào). Việc phá dỡ công trình (kể cả phần cổng, tường bao) phải có ý kiến bằng văn bản của cơ quan quản lý chuyên ngành. Công trình xây dựng mới hoặc cải tạo hài hòa với kiến trúc, không gian đặc thù trong phạm vi ảnh hưởng của công trình.
- Khu vực dự trữ phát triển: cần tuân thủ các quy định về xây dựng trong các khu vực này. Khuyến khích các dạng công trình tiền chế, lắp ghép, có khả năng di động.
- Kiến trúc cao tầng tập trung tại các khu vực trung tâm, quảng trường
Các công trình kiến trúc phải nghiên cứu, đề xuất các giải pháp kiến trúc, TKĐT phù hợp, có khả năng đóng góp, nâng cao giá trị kiến trúc cảnh quan của không gian quảng trường, khu vực trung tâm. Mặt đứng công trình tiếp giáp quảng trường cần thiết kế thân thiện với người đi bộ. Cần có giải pháp kiến trúc đảm bảo các khu vực kỹ thuật, bãi xe, nhà xe không nhìn thấy được từ quảng trường hay khu vực trung tâm.
Đối với các công trình hiện có: Khuyến khích cải tạo khuôn viên, mặt đứng, màu sắc, tường rào công trình góp phần xây dựng hình ảnh đô thị đẹp, hiện đại. Cải tạo công trình theo hướng công trình xanh, tiết kiệm năng lượng.
Đối với công trình xây mới cần hợp khối công trình, hình thức kiến trúc hiện đại, thanh thoát, màu sắc nhẹ, sử dụng vật xanh, tiết kiệm năng lượng; dành nhiều diện tích đất cho việc tổ chức cây xanh, đường nội bộ, chỗ đỗ xe phục vụ hoạt động của công trình.