Điều 4. Bồi thường đối với cây trồng lâu năm
1. Nguyên tắc xác định giá bồi thường:
a) Cây lâu năm trồng trên đất mà đất đó có đủ điều kiện được bồi thường, thì khi thu hồi đất được bồi thường theo từng loại cây trồng.
Khi xác định giá bồi thường thì cơ quan, tổ chức thực hiện bồi thường phải so sánh: mật độ cây trồng, giống cây, năng suất (vườn chuyên canh, vườn tạp), thời điểm cho trái để xác định giá bồi thường cho từng loại cây trong khung giá quy định tại khoản 3 Điều này cho phù hợp với giá trị hiện có của vườn cây (không bao hàm giá trị đất) theo thời giá tại thời điểm thu hồi đất. Trường hợp mật độ cây trồng vượt quá mật độ tối đa (đã quy định tại Bảng giá bồi thường cây lâu năm) thì chỉ bồi thường cho số lượng trong mật độ tối đa, số cây còn lại không tính bồi thường, tuỳ từng trường hợp cụ thể có thể hỗ trợ chi phí di dời hoặc bồi thường theo giá cây mới trồng (loại D).
Trong cùng một dự án nếu giá trị thực tế của từng loại giống cây trong cùng một cây có giá trị thực tế khác nhau, thì mức giá bồi thường phải khác nhau; đối với các vườn cây chuyên canh (cây đặc sản) thì giá trị bồi thường phải lớn hơn các vườn cây tạp, cây trồng phân tán.
b) Đối với cây trồng và lâm sản phụ trồng trên diện tích đất lâm nghiệp do Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân để trồng, khoanh nuôi, bảo vệ, tái sinh rừng, mà khi giao là đất trống, hộ gia đình, cá nhân tự bỏ vốn đầu tư trồng rừng, thì được bồi thường theo giá bán cây rừng chặt hạ tại cửa rừng cùng loại ở địa phương tại thời điểm có quyết định thu hồi đất theo Bảng giá bồi thường cho từng loại cây và trừ đi giá trị thu hồi (nếu có).
c) Cây lâu năm được trồng sau khi hành lang an toàn đã được hình thành thì khi thực hiện việc cải tạo, sửa chữa đối với xây dựng lưới điện cao áp và lộ giao thông, nạo vét đối với công trình thuỷ lợi thì không được bồi thường. Đối với cây lâu năm có trước khi hành lang an toàn, khi thu hồi đất xây dựng công trình có hành lang bảo vệ an toàn phải chặt hạ thì được bồi thường theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều này.
d) Đối với cây lâu năm nằm trong hành lang bảo vệ an toàn của công trình thủy lợi là các loại cây đặc sản tập trung, cây có giá trị kinh tế cao khi giải toả để thi công công trình nạo vét, mở rộng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của các hộ dân có cây trồng bị giải toả thì Tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tính hỗ trợ cho từng trường hợp cụ thể đưa vào phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trình cấp có thẩm quyền xem xét phê duyệt. Đối với cây trồng được bồi thường theo quy định tại điểm b, c khoản 1 Điều này nhưng chủ yếu là cây tạp, cây lấy gỗ mà khi giải phóng mặt bằng không ảnh hưởng đến đời sống của các hộ dân, thì vận động người dân chặt hạ, không bồi thường, nhưng phải được các hộ dân thống nhất theo biên bản họp dân của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi thực hiện dự án.
2. Phân loại cây để tính giá bồi thường
a) Loại cây ăn trái (thân cứng) được phân thành 04 loại như sau:
- Loại A: cây xanh tốt, tán lớn, đang trong thời kỳ cho nhiều trái, có thời gian trồng trên 05 năm.
- Loại B: cây xanh tốt, đã cho trái nhưng tán nhỏ, có thời gian trồng từ 03 năm đến 05 năm.
- Loại C: cây sắp cho trái hoặc mới cho trái, có thời gian trồng từ trên 01 năm đến dưới 03 năm.
- Loại D: cây mới trồng đến 01 năm tuổi.
Trường hợp trong vườn cây trồng có nhiều chủng loại cây, nhiều tầng và có mật độ dày thì những loại cây chưa cho trái được xác định là cây loại D; đối với cây già lão, năng suất thấp thì xác định là cây loại C, nhưng mức giá bồi thường không được thấp hơn mức giá bồi thường của cây lấy gỗ (loại cây lấy gỗ khác) có cùng kích thước.
b) Loại cây ăn trái (thân mềm), cây lấy gỗ: được phân loại cụ thể cho từng loại cây tại Bảng giá bồi thường cây trồng.
3. Giá bồi thường cây lâu năm được xác định theo bảng giá của Phụ lục Đơn giá bồi thường cây trồng ban hành kèm theo Quy định này. Riêng đối với các loại cây có giá trị kinh tế cao, mà không có hoặc có trong Phụ lục Đơn giá bồi thường cây trồng, nhưng chưa phản ánh giá trị thực của cây trồng (do không phân loại giống cây trổng cụ thể), thì Tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư xác định giá bồi thường cụ thể cho từng loại cây trồng (giống cây), bảo đảm việc xác định giá bồi thường phù hợp với quy định tại điểm a, khoản 1 Điều này.