Điều 2. Nhiệm vụ và quyền hạn
1. Trình Bộ trưởng các văn bản quy phạm pháp luật quản lý các hoạt động điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản; quản lý nhà nước về khoáng sản và bảo vệ tài nguyên khoáng sản; quy trình, quy phạm, định mức kinh tế- kỹ thuật trong điều tra địa chất và khoáng sản;
2. Trình Bộ trưởng chiến lược, quy hoạch phát triển, kế hoạch dài hạn, 5 năm, hàng năm về công tác điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản;
3. Thống kê, kiểm kê trữ lượng, chất lượng tài nguyên khoáng sản; khoanh định các khu vực có khoáng sản độc hại, khu vực có khoáng sản chưa khai thác cần bảo vệ, khu vực hạn chế hoạt động khoáng sản và khu vực đấu thầu hoạt động khoáng sản;
4. Tham gia, phối hợp với Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các Bộ, ngành có liên quan khoanh định khu vực cấm hoặc tạm thời cấm hoạt động khoáng sản; xây dựng chiến lược, quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến, sử dụng khoáng sản theo phân công của Bộ;
5. Trình Bộ trưởng quy định thẩm quyền, thủ tục cấp, gia hạn, thu hồi, cho phép trả lại giấy phép hoạt động khoáng sản, cho phép chuyển nhượng để thừa kế quyền hoạt động khoáng sản; quy định đấu thầu hoạt động khoáng sản;
6. Trình Bộ trưởng quyết định việc cấp, gia hạn, thu hồi, cho phép trả lại giấy phép hoạt động khoáng sản, cho phép chuyển nhượng quyền hoạt động khoáng sản, phê duyệt khu vực khai thác tận thu khoáng sản thuộc thẩm quyền của Bộ;
7. Trình Bộ trưởng phê duyệt các đề án, báo cáo kết quả điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản
8. Tổ chức, chỉ đạo các đơn vị trực thuộc Cục thực hiện nhiệm vụ, kế hoạch điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản bao gồm: đo vẽ bản đồ địa chất và điều tra khoáng sản, địa chất môi trường, địa chất thuỷ văn, địa chất công trình, địa chất đô thị, địa chất nông thôn, địa chất khoáng sản biển, địa chất tai biến, địa nhiệt và đánh giá tiềm năng khoáng sản, phát hiện mỏ. Thực hiện các chương trình, dự án, đề tài khoa học - công nghệ, áp dụng tiến bộ khoa học- công nghệ vào công tác điều tra về địa chất, khoáng sản và quản lý nhà nước về khoáng sản;
9. Ðăng ký, tổng hợp các số liệu, kết quả điều tra về địa chất, khoáng sản và hoạt động khoáng sản; lưu trữ, quản lý, bảo mật nhà nước các số liệu, thông tin về địa chất và khoáng sản theo quy định của pháp luật; cung cấp tài liệu, mẫu vật địa chất, khoáng sản theo quy định hiện hành; xác nhận tính hợp pháp của mẫu vật, tài liệu địa chất và khoáng sản, các khoáng sản không phải là hàng hóa được đưa ra nước ngoài theo quy định của pháp luật;
10. Tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và kiểm tra các cơ quan, các tổ chức và cá nhân thực hiện các quy định của pháp luật về khoáng sản; hướng dẫn chuyên môn, kỹ thuật, nghiệp vụ về địa chất, khoáng sản đối với Sở Tài nguyên và Môi trường các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các đơn vị trực thuộc Cục;
11. Chủ trì kiểm tra hoạt động điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản và hoạt động khoáng sản; phối hợp với thanh tra Bộ giải quyết hoặc giải quyết theo thẩm quyền các tranh chấp, khiếu nại, tố cáo trong hoạt động điều tra cơ bản địa chất, điều tra cơ bản địa chất về tài nguyên khoáng sản và hoạt động khoáng sản; trả lời tổ chức, cá nhân về lĩnh vực địa chất, khoáng sản theo phân công của Bộ;
12. Thực hiện các chương trình, dự án về hợp tác quốc tế và đại diện cho ngành địa chất và khoáng sản Việt Nam tham gia các hoạt động quốc tế trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản theo phân công của Bộ;
13. Giữ mối liên hệ với các hội, tổ chức phi chính phủ; theo dõi, báo cáo Bộ trưởng về hoạt động của các hội, tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản;
14. Tổ chức hội nghị, hội thảo khoa học; biên tập, xuất bản các ấn phẩm về địa chất và khoáng sản được phép công bố theo quy định của pháp luật;
15. Quản lý các hoạt động dịch vụ địa chất, khoáng sản và các dịch vụ khác theo quy định của pháp luật do các đơn vị trực thuộc Cục thực hiện;
16. Quản lý và sử dụng có hiệu quả nguồn tài chính, tài sản Nhà nước giao; quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản theo quy định pháp luật và phân công của Bộ;
17. Quản lý về tổ chức, biên chế và tổ chức việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ, công chức, viên chức thuộc Cục theo phân cấp của Bộ;
18. Thống kê, báo cáo định kỳ và đột xuất tình hình thực hiện nhiệm vụ được giao;
19. Thực hiện các nhiệm vụ khác do Bộ trưởng giao.