Điều 5. Quy định an toàn phòng cháy và chữa cháy nhà ở kết hợp kinh doanh, sản xuất
1. Đối với nhà ở kết hợp kinh doanh sản xuất có quy mô về số tầng, diện tích và khối tích không thuộc phụ lục V (danh mục các công trình thuộc diện phải thẩm duyệt thiết kế về PCCC), Nghị định số 136/2020/NĐ-CP ngày 24 tháng 11 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy và chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy, Chủ hộ gia đình, chủ hộ kinh doanh, cơ quan tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh trong nhà ở riêng lẻ kết hợp sản xuất, kinh doanh phải bảo đảm và duy trì các điều kiện về an toàn PCCC đối với phần nhà để ở theo các nội dung tại Điều 4 của Quy định này. Khu vực sản xuất, kinh doanh trong nhà ở riêng lẻ phải đảm bảo các yêu cầu về PCCC (cơ quan, tổ chức khác sử dụng để sản xuất, kinh doanh phải thực hiện các quy định về PCCC chung của ngôi nhà và duy trì các điều kiện an toàn về PCCC thuộc phạm vi quản lý) cụ thể:
a) Lập, quản lý, cập nhật, bổ sung hồ sơ quản lý, theo dõi hoạt động PCCC của cơ sở bảo đảm thành phần theo quy định tại Khoản 2, Điều 4, Thông tư số 149/2020/TT-BCA ngày 31/12/2020 của Bộ Công an Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật phòng cháy và chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng cháy và chữa cháy và Nghị định số 136/2020/NĐ-CP ngày 24 tháng 11 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật phòng cháy và chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật phòng cháy và chữa cháy.
b) Bố trí mặt bằng, công năng sử dụng
- Gian phòng sản xuất, kho chứa không bố trí quá 01 tầng hầm; không bố trí gian phòng sử dụng hoặc lưu trữ các chất khí, chất lỏng cháy, vật liệu dễ bắt cháy, gian phòng để ở trong tầng hầm.
- Biển quảng cáo lắp đặt bên ngoài nhà phải thực hiện theo đúng quy định pháp luật về quảng cáo, tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về xây dựng và lắp đặt phương tiện quảng cáo ngoài trời QCVN 17:2018/BXD.
c) Đường, lối ra thoát nạn
- Chiều rộng thông thủy của lối ra thoát nạn chính của ngôi nhà tối thiểu 1m, chiều cao thông thủy tối thiểu 1,9 m.
- Đối với nhà chỉ có 01 lối ra thoát nạn, phải bố trí lối thoát nạn thứ 2 bằng cầu thang ngoài nhà hoặc lối ra khẩn cấp như: lối thoát qua ban công, lôgia, lối lên sân thượng hoặc lên mái để có khả năng thoát nạn sang các nhà liền kề hoặc khu vực an toàn.
- Nhà có tầng sân thượng phải bổ trí thông thoáng, có lối lên từ tầng dưới qua các thang cố định; tại vị trí cửa lên tầng mái nếu có bố trí khóa cửa thì phải thiết kế để có thế dễ dàng thao tác mở cửa từ bên trong.
- Không xây bít ô thông tầng để không ảnh hưởng đến thoát khói tự nhiên. Đối với nhà không có các ô thông tầng hoặc đã lắp kính cần thiết kế, lắp đặt các lỗ cửa thoát khói tự nhiên trong nhà thông qua mái nhà hoặc thoát khói trực tiếp ra không gian bên ngoài tại các tầng.
- Cửa chính của nhà thoát nạn ra ngoài phải sử dụng cửa có bản lề. Trường hợp chủ cơ sở, chủ hộ kinh doanh vẫn muốn trang bị cửa cuốn, cửa trượt, lưới sắt...để bảo vệ tài sản phải cam kết chịu trách nhiệm về PCCC, đồng thời cửa cuốn cần sử dụng loại cửa có cơ cấu tự thu, mở nhanh, cửa mở bằng mô tơ điện phải có bộ lưu điện và mở nhanh bằng cơ khi mất điện hoặc mô tơ bị hỏng.
- Các gian phòng chứa hàng hóa, vật liệu dễ cháy hoặc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt phải được ngăn cách với lối ra thoát nạn tại các tầng bằng vật liệu không cháy hoặc khó cháy. Trường hợp tầng 1 (tầng trệt) được sử dụng để sản xuất, kinh doanh thì lối thoát nạn từ các tầng phía trên xuống thông qua cầu thang bộ tại tầng 1 phải có lối đi an toàn ngăn cách với khu vực sản xuất, kinh doanh bằng tường ngăn cháy, vách ngăn cháy, chiều rộng lối đi không nhỏ hơn 0,7 m.
- Dây chuyền công nghệ bố trí trong khu vực sản xuất, bảo quản, sắp xếp vật tư hàng hoá, mặt bằng kinh doanh trong gian phòng sản xuất, kinh doanh phải đảm bảo duy trì về chiều rộng của đường thoát nạn và khoảng cách từ vị trí xa nhất của gian phòng đến cửa thoát nạn.
d) Quy định an toàn trong sắp xếp hàng hóa
- Sắp xếp, bảo quản hàng hóa theo từng loại, có cùng tính chất, cùng đặc điểm, hàng hóa sắp xếp phải để trên bục kệ, giá vững chắc, gọn gàng, ngăn nắp, không cản trở lối đi, lối thoát nạn, đặc biệt là sảnh, lối ra tại tầng 1.
- Hàng hóa dễ cháy phải bố trí cách các thiết bị điện có khả năng sinh nhiệt như bóng đèn, ổ cắm, cầu dao..., khu vực phát sinh nguồn lửa, nguồn nhiệt ít nhất 0,5m.
- Hàng hóa dễ cháy hoặc dễ bắt cháy cần bố trí trong các khu vực, gian phòng riêng, không để lẫn với các hàng hóa khác và đảm bảo yêu cầu ngăn cháy lan, không bố trí dưới gầm cầu thang bộ.
- Có biện pháp loại trừ những điều kiện có thể dẫn đến tự cháy do phát sinh nhiệt, do tác dụng phản ứng hóa học giữa các chất với nhau.
- Không tập kết, bố trí hàng hóa, vật liệu kinh doanh trên các tuyến đường gây cản trở giao thông và có thể làm ảnh hưởng đến việc triến khai lực lượng, phương tiện, thiết bị chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn đến từng nhà.
đ) Quy định an toàn trong quản lý, sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt
- Không bố trí nơi đun nấu, thờ cúng tại khu vực sản xuất, kinh doanh có chứa chất, hàng dễ cháy.
- Khu vực thắp hương thờ cúng phải đảm bảo: vách, trần nhà phải bằng vật liệu không cháy, khó cháy; đèn dầu, hương, nến khi thắp phải đặt chắc chắn trên các vật liệu không cháy hoặc khó cháy.
- Khu vực bếp nấu phải để xa các vật liệu dễ cháy ít nhất 0,5m. Trường hợp trong nhà có sử dụng thiết bị tiêu thụ LPG (bếp gas): tất cả các thiết bị điện trong nhà phải lắp đặt cách chai LPG tối thiểu l,5m; lắp đặt thiết bị cảnh báo rò rỉ gas tại khu vực đặt bình gas, bếp gas.
- Khi điều kiện kinh doanh, sản xuất có sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị sinh lửa, sinh nhiệt phải bố trí cách các vật liệu dễ cháy, các phương tiện, dụng cụ có xăng dầu, chất lỏng dễ cháy (ô tô, xe máy...) ít nhất 1,5m; Trường hợp phải dự trữ xăng, dầu và các chất lỏng cháy phục vụ quá trình kinh doanh, sản xuất thì phải bảo quản tại nơi thông thoáng, tránh xa nguồn lửa, nguồn nhiệt, tránh ánh nắng trực tiếp và không để trên lối ra thoát nạn.
e) Quy định an toàn trong lắp đặt, sử dụng điện
- Công tác thiết kế, xây dựng mới hoặc cải tạo và sửa chữa hệ thống điện trong nhà ở phải tuân thủ quy định QCVN 12:2014/BXD - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về hệ thống điện của nhà ở và nhà công cộng.
- Hệ thống điện phải được thiết kế lắp đặt riêng biệt cho khu vực sản xuất, kinh doanh và khu vực để ở của nhà. Phải bảo đảm đủ công suất tiêu thụ của các thiết bị điện, có thiết bị bảo vệ chống quá tải (cầu chì, aptomat...), đóng ngắt chung cho hệ thống, từng tầng, nhánh và thiết bị tiêu thụ điện có công suất tiêu thụ lớn. Khi lắp thêm các thiết bị tiêu thụ điện phải tính toán để không gây quá tải cho hệ thống điện.
- Khi bên trong nhà có bảo quản, kinh doanh, sản xuất hàng hóa dễ cháy phải sử dụng loại dụng cụ điện, thiết bị điện là loại an toàn cháy, nổ; thiết bị tiêu thụ điện lắp đặt trong kho phải được khống chế chung bằng thiết bị đóng ngắt tự động và đặt bên ngoài kho.
- Không lắp đặt đường dây dẫn điện và thiết bị tiêu thụ điện trên tường, vách, trần, sàn nhà có cấu tạo bằng vật liệu dễ cháy; lắp đặt các bóng điện chiếu sáng phải gắn vào các móc treo chuyên dùng, không treo trực tiếp bằng dây dẫn.
- Thiết bị tiêu thụ điện có phát sinh nhiệt (bóng đèn, bàn là, bếp điện…) phải đảm bảo khoảng cách tối thiểu 0,5m đến các vật tư, hàng hoá cháy được; không dùng vật liệu dễ cháy như giấy, vải, nilon... để bao che bóng điện; không cắm dây dẫn điện trực tiếp vào ổ cắm; khi nối dây phải nối so le và quấn băng keo cách điện, không để hở các mối nối dây điện, không dùng nilon để bọc các mối nối.
- Kịp thời tổ chức kiểm tra, sửa chữa, thay thế các thiết bị điện hư hỏng, không đảm bảo an toàn. Đường dây và thiết bị điện hư hỏng phải được sửa chữa, khắc phục ngay hoặc ngắt nguồn điện đến đường điện hoặc thiết bị không an toàn.
- Trường hợp có sử dụng quá trình hàn, cắt khi sửa chữa, cải tạo nhà ở phải sử dụng thợ hàn đã được cấp chứng chỉ về hàn cắt và giấy chứng nhận huấn luyện nghiệp vụ về PCCC; quá trình thi công phải đảm bảo giải pháp ngăn cháy, có biện pháp che chắn không để vảy hàn tiếp xúc với các chất dễ cháy; chuẩn bị dụng cụ, phương tiện chữa cháy và phải có người giám sát, sẵn sàng chữa cháy trong suốt quá trình hàn cắt và sau khi hàn cắt.
g) Quy định trang bị phương tiện phòng cháy và chữa cháy
- Đối với khu vực kinh doanh, sản xuất phải trang bị số lượng bình chữa cháy đảm bảo diện tích bảo vệ theo quy định của mục 5 Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 3890:2009 Phương tiện phòng cháy và chữa cháy cho nhà và công trình - trang bị, bố trí, kiểm tra, bảo dưỡng. Khoảng cách di chuyển lớn nhất đến bình chữa cháy không quá 20 m.
- Trang bị, lắp đặt thiết bị báo cháy cục bộ, phương tiện cứu nạn, cứu hộ (mặt nạ lọc độc, dây tự cứu, thang dây, dụng cụ phá dỡ thông thường, chăn chiên, dụng cụ chứa nước vừa phục vụ sinh hoạt, vừa phục vụ chữa cháy...) phù hợp với quy mô, tính chất, đặc điếm, mục đích sử dụng.
- Các phương tiện PCCC phải được dán tem kiếm định và được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ theo quy định.
2. Đối với nhà ở kết hợp kinh doanh sản xuất có quy mô về số tầng, diện tích và khối tích thuộc phụ lục V (danh mục các công trình thuộc diện phải thẩm duyệt thiết kế về PCCC), Nghị định số 136/2020/NĐ-CP ngày 24 tháng 11 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy và chữa cháy và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy và chữa cháy, Chủ hộ gia đình, hộ kinh doanh, cơ quan tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh trong nhà ở riêng lẻ kết hợp sản xuất kinh doanh phải chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về PCCC trong lĩnh vực đầu tư xây dựng tại Điều 13, Điều 14 và Điều 15 của Nghị định số 136/2020/NĐ-CP. Đồng thời duy trì, thực hiện đầy đủ các điều kiện an toàn về PCCC đối với cơ sở theo quy định tại Điều 5, Nghị định số 136/2020/NĐ-CP.
3. Đối với các công trình nhà ở kết hợp kinh doanh một số ngành nghề có điều kiện về an ninh trật tự được quy định tại Điều 3 Nghị định số 96/2016/NĐ-CP, ngày 01 tháng 7 năm 2016 của Chính phủ quy định về điều kiện an ninh trật tự đối với một số ngành, nghề, đầu tư kinh doanh có điều kiện, Chủ hộ gia đình, hộ kinh doanh, cơ quan tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh trong nhà ở riêng lẻ kết hợp sản xuất kinh doanh phải tuân thủ các quy định về PCCC tại các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn PCCC chuyên ngành (nếu có); đồng thời chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về lĩnh vực PCCC, an ninh trật tự tại Nghị định số 136/2020/NĐ-CP và Nghị định số 96/2016/NĐ-CP của Chính phủ.