Điều 15. Quy trình bầu Trưởng thôn, Khu phố trưởng và Phó Trưởng thôn, Khu phố phó
1. Công tác chuẩn bị bầu cử
a) Chậm nhất 20 ngày trước ngày bầu cử, UBND cấp xã ra quyết định công bố ngày bầu cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó; chủ trì phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp xây dựng kế hoạch, hướng dẫn nghiệp vụ và tổ chức triển khai kế hoạch bầu cử.
b) Chậm nhất 18 ngày trước ngày bầu cử, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn, khu phố phối hợp với Trưởng thôn, Khu phố trưởng tổ chức hội nghị để dự kiến danh sách người ứng cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó; báo cáo với Chi ủy Chi bộ thôn, khu phố để thống nhất danh sách những người dự kiến giới thiệu ra ứng cử. Thành phần hội nghị gồm cấp ủy Chi bộ, Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Trưởng ban Công tác mặt trận thôn, khu phố, trưởng các tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội của thôn, khu phố.
c) Chậm nhất là 15 ngày trước ngày bầu cử, Trưởng thôn, Khu phố trưởng phối hợp với Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn, khu phố tổ chức hội nghị cử tri đại diện hộ gia đình trong thôn, khu phố. Tại hội nghị này, Trưởng thôn, Khu phố trưởng công bố quyết định của UBND cấp xã về ngày tổ chức bầu cử; phổ biến kế hoạch tổ chức bầu cử, các điều kiện đảm bảo cho công tác bầu cử; Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn, khu phố phổ biến điều kiện, tiêu chuẩn Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó theo quy định tại Điều 12 Quy chế này, báo cáo danh sách những người dự kiến giới thiệu ra ứng cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó (mỗi chức danh từ 01 đến 02 người) để hội nghị thảo luận.
Cử tri trong thôn, khu phố có đủ điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định có quyền tự ứng cử hoặc giới thiệu người có đủ điều kiện, tiêu chuẩn ứng cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó. Ban công tác mặt trận thôn, khu phố có trách nhiệm tiếp nhận đơn ứng cử hoặc ý kiến giới thiệu người ứng cử và tổng hợp, lập danh sách để hội nghị cử tri thảo luận thống nhất giới thiệu danh sách những người ứng cử. Những người được hội nghị cử tri giới thiệu ứng cử phải được trên 50% tổng số cử tri tham dự hội nghị biểu quyết tán thành.
d) Chậm nhất là 12 ngày trước ngày bầu cử, Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn, khu phố chủ trì tổ chức hội nghị để thảo luận và ấn định danh sách chính thức những người ứng cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó trong số danh sách những người ứng cử do hội nghị cử tri giới thiệu. Thành phần hội nghị gồm: Bí thư Chi bộ hoặc cấp ủy chi bộ, Trưởng thôn, Khu phố trưởng và các thành viên Ban Công tác Mặt trận ở thôn, khu phố.
đ) Chậm nhất 10 ngày trước ngày bầu cử, Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định thành lập ở mỗi thôn, khu phố một Tổ bầu cử từ 05 đến 07 người (gồm Tổ trưởng là Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn, khu phố; Thư ký và các thành viên khác là đại diện một số tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội và đại diện cử tri thôn, khu phố, những người có tên trong danh sách ứng cử không được tham gia vào Tổ bầu cử); quyết định thành phần cử tri (là toàn thể cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình) tham gia bầu cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó. Các quyết định này phải được thông báo đến nhân dân ở thôn, khu phố chậm nhất là 07 ngày trước ngày bầu cử.
Nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ bầu cử:
- Lập và niêm yết danh sách cử tri tham gia bầu cử, danh sách những người ứng cử;
- Lập thẻ cử tri để phát cho cử tri tham gia bầu cử. Thẻ cử tri do UBND cấp xã ký và đóng dấu (Mẫu thẻ cử tri áp dụng theo quy định về Mẫu thẻ cử tri trong các cuộc bầu cử đại biểu HĐND các cấp);
- Nhận tài liệu và phiếu bầu (có đóng dấu của UBND cấp xã ở góc trái phía trên của phiếu bầu) từ UBND cấp xã đề phát cho cử tri trong ngày bầu cử;
- Thường xuyên thông báo cho cử tri biết ngày bầu cử, nơi bỏ phiếu, danh sách những người ứng cử, thời gian bỏ phiếu trong thời hạn 5 ngày trước ngày bầu cử;
- Bố trí, trang trí phòng bỏ phiếu và chuẩn bị hòm phiếu;
- Tổ chức ngày bầu cử theo đúng quy định;
- Tổ chức việc kiểm phiếu và lập biên bản kết quả kiểm phiếu;
- Báo cáo kết quả bầu cử và gửi kèm biên bản kết quả kiểm phiếu đến UBND dân và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã; nộp các tài liệu bầu cử cho UBND cấp xã.
e) Danh sách cử tri tham gia bầu cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó, sau khi Tổ bầu cử lập xong trình UBND cấp xã phê duyệt.
g) Danh sách những người ứng cử và danh sách cử tri tham gia bầu cử được niêm yết tại địa điểm bỏ phiếu và những nơi công cộng trong thôn, khu phố chậm nhất là 05 ngày trước ngày bầu cử.
h) Việc bổ sung, sửa đổi những sai sót trong danh sách những người ứng cử và danh sách cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình được thực hiện chậm nhất 24 giờ trước ngày bầu cử và phải được Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt.
i) Việc bầu cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó được thực hiện bằng hình thức bỏ phiếu kín. Tổ bầu cử chịu trách nhiệm chuẩn bị đủ phiếu bầu theo mẫu quy định của UBND cấp xã trước khi khai mạc cuộc bỏ phiếu, từng chức danh bầu cử có phiếu bầu riêng. Tổ bầu cử phải niêm yết quy định về phiếu bầu hợp lệ, phiếu không hợp lệ tại khu vực bỏ phiếu và liên tục hướng dẫn để cử tri biết trong thời gian diễn ra bầu cử.
Những phiếu sau đây là phiếu không hợp lệ:
- Phiếu không phải là phiếu theo mẫu quy định do Tổ bầu cử phát;
- Phiếu không đóng dấu của UBND cấp xã;
- Phiếu bầu cho 02 người trở lên;
- Phiếu ghi thêm tên người khác ngoài danh sách ứng cử.
2. Tổ chức bầu cử
a) Cuộc bỏ phiếu bắt đầu vào lúc 07 giờ và kết thúc vào lúc 12 giờ trưa cùng ngày. Tùy tình hình địa phương, Tổ bầu cử có thể quyết định bắt đầu cuộc bỏ phiếu sớm hơn và kết thúc muộn hơn giờ quy định, nhưng không được bắt đầu trước 05 giờ và kết thúc quá 22 giờ cùng ngày. Trường hợp khi có 100% cử tri trong danh sách được niêm yết đi bỏ phiếu thì Tổ bầu cử có thể kết thúc cuộc bỏ phiếu sớm hơn.
b) Chủ tịch UBND cấp xã quyết định việc bỏ phiếu sớm hơn ngày quy định, hoãn ngày bỏ phiếu (trong trường hợp thật sự cần thiết).
c) Cuộc bỏ phiếu bầu cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó thực hiện theo trình tự sau đây:
- Tổ trưởng Tổ bầu cử công bố quyết định ngày tổ chức bầu cử; thông qua nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ bầu cử; quyết định thành phần cử tri tham gia bầu cử; tiêu chuẩn của Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó;
- Đại diện Ban Công tác Mặt trận thôn, khu phố giới thiệu danh sách những người ứng cử;
- Tổ bầu cử cử người đại diện kiểm tra thùng phiếu trước sự chứng kiến của cử tri;
- Tổ trưởng Tổ bầu cử tuyên bố bắt đầu việc bỏ phiếu;
- Việc bỏ phiếu phải được tiến hành liên tục. Trong trường hợp có sự kiện bất ngờ làm gián đoạn việc bỏ phiếu thì Tổ trưởng Tổ bầu cử phải lập tức niêm phong thùng phiếu và giấy tờ liên quan, kịp thời báo cáo UBND cấp xã biết, xử lý.
d) Việc kiểm phiếu, lập biên bản kiểm phiếu và báo cáo kết quả bầu cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó thực hiện như sau:
- Tổ bầu cử tiến hành kiểm phiếu tại nơi bỏ phiếu ngay sau khi kết thúc cuộc bỏ phiếu; mời đại diện cử tri (02 người) không phải là người ứng cử có mặt tại đó chứng kiến việc kiểm phiếu;
- Kiểm phiếu xong, Tổ bầu cử lập biên bản kiểm phiếu. Biên bản kiểm phiếu phải ghi rõ: Tổng số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình của thôn, khu phố; số cử tri tham gia bỏ phiếu; số phiếu phát ra; số phiếu thu vào; số phiếu hợp lệ; số phiếu không hợp lệ; số phiếu và tỷ lệ bầu cho mỗi người ứng cử so với tổng số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình toàn thôn, khu phố;
- Người trúng cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó là người đạt số phiếu bầu cao nhất và trên 50% số phiếu bầu hợp lệ so với tổng số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình trong danh sách cử tri niêm yết;
- Biên bản kiểm phiếu lập thành 03 bản, có chữ ký của các thành viên Tổ bầu cử;
- Tổ trưởng tổ bầu cử lập báo cáo kết quả bầu Trưởng thôn, Khu phố trưởng, Phó Trưởng thôn, Khu phố phó, kèm theo Biên bản kiểm phiếu gửi ngay đến UBND, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã.
3. Trường hợp cuộc bầu cử đầu tiên nếu số cử tri đi bỏ phiếu chưa được quá nữa số cử tri ghi trong danh sách hoặc kết quả bầu cử không có người nào đạt trên 50% số phiếu bầu hợp lệ so với tổng số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình trong danh sách cử tri được niêm yết thì tiến hành bầu cử lại. Ngày bầu cử lại do UBND cấp xã quyết định, nhưng chậm nhất không quá 15 ngày, kể từ ngày tổ chức bầu cử lần đầu.
Nếu tổ chức bầu lần thứ hai mà vẫn không bầu được Trưởng thôn, Khu phố trưởng thì Chủ tịch UBND cấp xã quyết định cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng lâm thời để điều hành hoạt động của thôn, khu phố cho đến khi bầu được Trưởng thôn, Khu phố trưởng mới.
Trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày Chủ tịch UBND cấp xã quyết định cử Trưởng thôn, Khu phố trưởng lâm thời, UBND cấp xã phải tổ chức bầu Trưởng thôn, Khu phố trưởng mới. Quy trình bầu Trưởng thôn, Khu phố trưởng mới thực hiện theo quy định tại Điều này.