Quyết định 72/2020/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn là Nguyễn Thị R trình bày: Phần diện tích 120m2 thuộc thửa 194 tờ bản đồ số 05 tọa lạc tại xã A, huyện B, tỉnh T có nguồn gốc là của cha mẹ bà là cụ Nguyễn Văn C và cụ Lê Thị S nhận cầm cố từ cụ Nguyễn Thị M từ năm 1954, để lại cho bà và đã được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 28/9/2009. Vào thời chiến tranh (bà không nhớ cụ thể năm nào), cha của bà cho phép cụ Lê Thị T (em dâu của cụ C) về ở phần đất này một thời gian với diện tích khoảng 100m2 (chỉ nói miệng, không làm giấy tờ). Sau khi tiếp quản đất, cụ T đăng ký quyền sử dụng đất tại địa phương nhưng không yêu cầu cụ C ký giáp ranh. Sau khi chiến tranh kết thúc, cụ T không trả đất mặc dù cha của bà có đòi lại. Năm 2004, cha của bà qua đời, từ đó đến nay cụ T vẫn không trả đất cho gia đình bà, mặc dù bà đã yêu cầu cụ T trả đất. Năm 1972, bà lập gia đình và sinh sống tại xã A nên không thường xuyên ở trên đất. Đất tranh chấp là phần đất trũng nước, bà cắm trụ xi măng vào năm 2011 không bị ai ngăn cản, cho đến nay trụ xi măng vẫn nguyên vị trí, không dịch chuyển. Bà cho rằng bà cắm trụ này chưa bao hết đất vì gia đình bà có công việc nên bà không cắm trụ nữa. Tháng 5/2013, bà phát hiện phần đất của gia đình bà bị hộ cụ T lấn chiếm với diện tích khoảng 29m2. Khi phát hiện đất bị lấn chiếm, bà yêu cầu địa chính đo đạc lại thì bị cụ T ngăn cản nên xảy ra tranh chấp. Khi bà có ý kiến, cụ T hứa sẽ trả đất lấn chiếm nhưng không thực hiện. Bà đã yêu cầu chính quyền địa phương hòa giải nhưng không thành. Ngày 17/7/2015, bà có đơn khởi kiện bổ sung yêu cầu đòi lại 37m2. Tại Biên bản hòa giải ngày 21/10/2016, bà yêu cầu Tòa án giải quyết buộc cụ T và những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ T hoàn trả phần đất lấn chiếm có diện tích 52,7m2 tại vị trí số 5 theo bản vẽ ngày 14/9/2016 cho bà sử dụng.

Bị đơn là cụ Lê Thị T (chết năm 2016) có những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng là bà Phạm Thị S, bà Phạm Thị I, bà Phạm Thị Tr do bà Trong đại diện trình bày: Bà không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của bà R đối với phần đất tranh chấp tại vị trí số 5 theo bản vẽ ngày 14/9/2016 vì phần đất này cụ T đã được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào ngày 29/8/1997 trong tổng diện tích 587m2 đất thuộc thửa 193 tờ bản đồ số 05, đất tranh chấp là phần trũng. Khi bà R cắm trụ xi măng vào năm 2011, bà đã ngăn cản. Sau đó, bà R còn kéo dây chì gai khiến cho gia đình bà không có lối đi ra đường công cộng, nên bà yêu cầu Ủy ban nhân dân xã A can thiệp. Năm 2009, bà R mời địa chính xã lên đo đạc và bà không đồng ý. Đến năm 2013, bà R lại tiếp tục mời địa chính lên đo đạc đất của bà lần nữa và bà không cho đo và đã báo cáo với Ủy ban nhân dân xã A, không có việc cha của bà R là cụ C lúc còn sống đến nhà bà đòi đất. Theo bà phần đất bà R bị thiếu có thể là do làm đường xi măng phía Tây lấn vào vì trước đây là đường đất, sau này đổ thành đường xi măng lớn như hiện nay nên có một đầu lấn đất cụ T và một đầu lấn đất bà R, đường xi măng lấn vào bao nhiêu bà không biết. Phần đất của bà R trước đây sử dụng chỉ nằm trong phạm vi phần số (04) và thực tế bà R chỉ cắm trụ xi măng trong phạm vi đất ở vị trí này chứ không sử dụng con mương phía trước và phần giáp đường xi măng phần số (05). Trước đây, gia đình bà sử dụng con mương này trồng rau muống và phần giáp đường xi măng thì chồng của bà (ông Lâm) trồng cây còng, sau này gia đình bà chặt cây còng để làm đồ trong nhà như bàn, ghế, giường, kệ tivi. Khi vợ chồng bà chặt cây còng và cây keo, bà R không có ý kiến gì mà còn đưa cho bà 50.000 đồng nhờ bà trả cho người chặt cây duối của bà R. Ngoài ra, phần đất số 3 là đất nghĩa địa, không thuộc chủ quyền của gia đình. Do đó, bà không đồng theo yêu cầu khởi kiện của bà R.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Trần Văn H trình bày: Ông là chồng của bà R, ông kết hôn với bà R vào năm 1972. Khi đó ông thường ra chỗ phần đất tranh chấp hiện tại thấy cha vợ là cụ C có trồng mấy cây còng, trên đoạn tranh chấp còn có con mương, lúc đó thì ông Cựu cấy lúa, sau này trồng rau muống.

Ông Lê Hoàng L trình bày: Ông là chồng của bà S, khi ông kết hôn với bà S vào năm 1986 thì trên đất phần đất tranh chấp chưa có cây gì, sau đó ông trồng 04 cây còng, còn con mương thì gia đình bên vợ ông sử dụng từ trước tới giờ để trồng rau muống bán, suốt thời gian đó ông không thấy bà R có ý kiến gì.

Các ông, bà Lê Hoàng M, Lê Thị Diễm Th, Phạm Thị N, Cao Văn V trình bày: Thống nhất với ý kiến của bà S.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 11/2017/DS-ST ngày 28/02/2017, Tòa án nhân dân huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre quyết định:

Bác yêu cầu khởi kiện tranh chấp quyền sử dụng đất của bà Nguyễn Thị R tại các đơn đề ngày 08/02/2014, 17/7/2015 và 01/4/2016 về việc tranh chấp phần vị trí số (5) trong bản vẽ ngày 14/9/2016 có diện tích 52,7m2 (có họa đồ kèm theo).

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về chi phí đo đạc, định giá, án phí và quyền kháng cáo.

Ngày 13/3/2017, bà Nguyễn Thị R có kháng cáo.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 148/2017/DS-PT ngày 27/6/2017, Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre quyết định:

Chấp nhận kháng cáo của bà Nguyễn Thị R.

Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 11/2017/DS-ST ngày 28/02/2017 của Tòa án nhân dân huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị R, buộc những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà T phải trả lại cho bà phần đất có diện tích 52,7m2 (ví trí số 5 tại bản vẽ ngày 14/9/2016) thuộc một phần thửa 194 tờ bản đồ số 05 tọa lạc tại xã A, huyện B, tỉnh T (có họa đồ kèm theo).

Ngoài ra, Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về phần án phí.

Ngày 13/3/2017, bà Nguyễn Thị R có đơn đề nghị xem xét bản án dân sự phúc thẩm nêu trên theo thủ tục giám đốc thẩm.

Tại Quyết định số 43/2019/KN-DS ngày 18/7/2019, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kháng nghị toàn bộ bản án dân sự phúc thẩm nêu trên theo thủ tục giám đốc thẩm. Đề nghị Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử giám đốc thẩm hủy bản án dân sự sơ thẩm và phúc thẩm nêu trên; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa hôm nay, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Hội đồng xét xử giám đốc thẩm chấp nhận nội dung kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Bà S cho rằng đất tranh chấp thuộc chủ quyền của gia đình bà (thuộc thửa 193 tờ bản đồ số 05 do cụ T đứng tên trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất); bà không lấn chiếm đất của bà R, đất bà R thiếu là do địa phương làm lộ đan xi măng mở rộng lấn vào; bà sử dụng đất từ trước đến nay và mẹ của bà (cụ T) là người đại diện hộ gia đình đóng thuế cho Nhà nước. Quá trình tố tụng, bà R thừa nhận: Cha của bà là cụ Nguyễn Văn C cho cụ T ở trên đất tranh chấp từ thời chiến tranh (bà không nhớ năm); năm 1972, bà lấy chồng và sống ở nơi khác nên không thường xuyên ở trên đất, bà phát hiện diện tích đất bị thiếu vào tháng 5/2013 và đến năm 2014 bà mới sử dụng diện tích đất tranh chấp. Như vậy, đến thời điểm bà R khởi kiện yêu cầu đòi đất vào ngày 08/02/2014 thì gia đình cụ T là người trực tiếp sử dụng đất ổn định trên 40 năm, không ai tranh chấp và được Nhà nước thừa nhận. Ngày 29/8/1997, cụ T được Ủy ban nhân dân huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do đó, Tòa án cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà R là không có cơ sở theo quy định tại Điều 247 Bộ luật Dân sự năm 2005 (tương ứng Điều 236 Bộ luật Dân sự năm 2015)

Như vậy, Tòa án cấp phúc thẩm cho rằng đất của cụ T đang sử dụng thực tế có diện tích 599,1m2, nhiều hơn so với diện tích 587m2 ghi trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để buộc những người thừa kế quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ T phải trả phần đất tranh chấp có diện tích 52,7m2 cho bà R là không phù hợp với thực tế và chưa đủ căn cứ.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 1 Điều 337, khoản 3 Điều 343, Điều 345 và Điều 349 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

1. Chấp nhận Kháng nghị số 43/2019/KN-DS ngày 18/7/2019 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

2. Hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 148/2017/DS-PT ngày 27/6/2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Bến Tre và Bản án dân sự sơ thẩm số 11/2017/DS-ST ngày 28/02/2017 của Tòa án nhân dân huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre về vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là bà Nguyễn Thị R với bị đơn là những kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ Lê Thị T (chết năm 2016) là bà Phạm Thị S, bà Phạm Thị I và bà Phạm Thị Tr; và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan khác nêu tại trang 1, 2 của quyết định này; Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

3. Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày ra quyết định./.