Quyết định 501/2023/QĐ-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

[1] Tại Đơn yêu cầu phản tố ngày 04/6/2020, bị đơn ông Phạm Công H, ông Phạm Công Th và ông Phạm Công L trình bày:

[1.1] Nguyên vào năm 1954, cụ Nguyễn Văn Kh và cụ Vương Thị H1 có mua thửa đất diện tích 600m2 của bà T1. Trong quá trình sử dụng, cụ Kh và cụ H1 có cơi nới, diện tích đất thực tế khoảng 800m2. Trên đất này, hai cụ xây cất hai căn nhà nhỏ: 152/3 (số mới 54/4) NT và 152/4 (số mới 45/6) NT. Căn nhà số 152/3 (số mới 54/4) NT giao cho ông Nguyễn Văn H2 quản lý, sử dụng nhưng quyền sử dụng đất vẫn thuộc sở hữu của cụ Kh và cụ H1 (Bản kê khai nhà cửa năm 1977, nhà đất 152/3 NT có diện tích nhà là 25m2, diện tích đất là 31m2). Nhà đất 152/4 (số mới 45/6) NT do bà M sinh sống và phụng dưỡng cha mẹ có diện tích nhà 64m2, diện tích đất là 600m2 cũng thuộc quyền sở hữu của cụ H1.

[1.2] Sau khi cụ Kh và cụ H1 mất, ông Nguyễn Văn B (là con ông Nguyễn Văn H2) có tranh chấp yêu cầu chia đất do ông, bà để lại nên bà M đã giao cho ông B một phần diện tích đất. Trên phần đất được chia, ông B đã xây dựng nhà ở, cho con cái và bán cho các hộ dân khác nay là các nhà đất số 49/1, 49/1A, 49/4, 45/4 NT với tổng diện tích hơn 350m2.

[1.3] Vì vậy, bị đơn ông H, ông Th và ông L có yêu cầu phản tố: Đề nghị Tòa án xác định di sản thừa kế do các cụ Kh và cụ H1 để lại là phần diện tích đất khoảng 800m2, bao gồm các căn nhà: số cũ 152/3 và 152/4 NT, nay là phần diện tích đất tại địa chỉ số 49/1, 49/1A, 49/2, 49/4, 45/4, 45/6, 45/6A, 45/6B NT và tiến hành phân chia di sản nêu trên theo pháp luật. Nhưng ông H, ông Th và ông L chỉ đề nghị Tòa án xem xét, công nhận cho được hưởng phần nhà đất tại địa chỉ 45/6 NT, diện tích 420m2 theo Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở số: 2719/2003 đã được Ủy ban nhân dân quận PN cấp ngày 07/11/2003.

[1.4] Tuy nhiên, sau khi Tòa án cấp sơ thẩm có Thông báo về việc thụ lý yêu cầu phản tố và Thông báo về việc yêu cầu bị đơn bổ sung tài liệu, chứng cứ cho việc thụ lý yêu cầu phản tố nêu trên, nhưng đã hết thời hạn quy định, bị đơn ông H, ông Th và ông L vẫn không cung cấp được những tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu nên chưa đủ điều kiện để giải quyết yêu cầu phản tố của bị đơn theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Mặt khác, tại Đơn yêu cầu phản tố ngày 04/6/2020, bị đơn ông Phạm Công H, ông Phạm Công Th và ông Phạm Công L trình bày có nội dung: Việc bà M giao cho ông B một phần diện tích đất nêu trên là do bà M không xác định được mối quan hệ giữa ông H2 với cụ Kh và cụ H1 cũng như tư cách thừa kế của ông B. Nay trong thành phần hồ sơ vụ án, ông Nguyễn Văn B cũng không cung cấp được bất kỳ chứng từ nào chứng minh cha của mình – ông Nguyễn Văn H2 là con của cụ Kh, đồng thời ông H2 cũng không có công trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng cụ Kh và cụ H1. Theo đó, bà M là con duy nhất của cụ Kh và cụ H1 nên đề nghị Tòa án công nhận bà M được hưởng toàn bộ di sản thừa kế của cụ Kh và cụ H1 nêu trên. Hội đồng phúc thẩm nhận thấy, đây không phải là yêu cầu phản tố mà là những yêu cầu mang tính chất phản bác của bị đơn đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, vì trong trường hợp có đủ tài liệu, chứng cứ chứng minh bà M là con duy nhất của cụ Kh và cụ H1 và có đủ căn cứ để Tòa án công nhận bà M được hưởng toàn bộ di sản thừa kế của cụ Kh và cụ H1, thì yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có cơ sở.

[3] Với các tài liệu, chứng cứ nêu trên nhận thấy, Tòa án cấp sơ thẩm ra quyết định đình chỉ giải quyết yêu cầu phản tố của bị đơn ông Phạm Công H, ông Phạm Công Th và ông Phạm Công L như trên là có căn cứ, đúng quy định pháp luật.

[4] Bị đơn ông Phạm Công L kháng cáo nhưng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ gì mới nên Hội đồng phúc thẩm chấp nhận quan điểm đề nghị của Kiểm sát viên tham gia phiên họp, không chấp nhận kháng cáo của ông Phạm Công L, giữ nguyên quyết định đình chỉ giải quyết yêu cầu phản tố của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

[5] Đương sự kháng cáo ông Phạm Công L được miễn nộp án phí dân sự phúc thẩm do là người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn nộp án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 và khoản 6 Điều 15 Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.