Quyết định 39/2022/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Tại Đơn khởi kiện đề ngày 23/12/2016 và quá trình tố tụng, nguyên đơn ông Trần Quốc T và bà Nguyễn Thị Bích Th trình bày: diện tích đất tranh chấp qua đo đạc thực tế là 200,7m2 (trong đó có 2,7m2 nằm trong hành lang an toàn giao thông) thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn được cấp năm 2000, ngay khi các bị đơn lấn chiếm thì hai bên đã tranh chấp và yêu cầu Tòa án giải quyết; các bị đơn xây dựng tài sản trên đất tranh chấp trong thời điểm việc tranh chấp chưa được giải quyết xong. Do đó, nguyên đơn khởi kiện, đề nghị Tòa án buộc các bị đơn tháo dỡ tài sản trên đất tranh chấp, trả lại cho nguyên đơn 200,7m2 đất đã lấn chiếm thuộc thửa đất số 150, tờ bản đồ số 15, có tổng diện tích là 522m2, tại tổ dân phố L, thị trấn A, huyện S, đất đã được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Trần Quốc T năm 2000.

- Bị đơn bà Nguyễn Thị H và ông Nguyễn Hữu H trình bày: diện tích đất tranh chấp được các bị đơn sử dụng từ trước năm 1975, nguyên đơn mới đến sử dụng đất từ năm 1993; đất tranh chấp thuộc bìa vàng mà bị đơn được cấp theo Chỉ thị 299/TTg; do năm 1997 bà Nguyễn Thị H lập thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này nên nhà nước đã thu hồi bìa vàng, đồng thời bà chỉ kê khai để được cấp bìa đỏ đối với diện tích đất có nhà ở là 159m2; năm 2004, bà H xây dựng nhà ở và sử dụng đất ổn định, có ranh giới với nhà nguyên đơn. Năm 2014, bà Hiền tặng cho nhà và đất thuộc thửa 149, tờ bản đồ số 15, diện tích 159m2 cho ông Nguyễn Hữu H; năm 2015, cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Hữu H đối với thửa đất số 149 nói trên. Các bị đơn cho rằng đất tranh chấp tuy không thuộc thửa đất mà các bị đơn được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng hiện do các bị đơn sử dụng ổn định từ năm 1975 đến nay và nộp thuế cho nhà nước nên không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn.

- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: ông Trần Đình B, ông Trần Như V cùng có quan điểm như các nguyên đơn, bà Vũ Thị Thanh H giao cho bị đơn bà H toàn quyền quyết định quyền lợi của mình.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 46/2020/DS-ST ngày 29/10/2020 của Tòa án nhân dân huyện S, tỉnh Quảng Nam quyết định:

Áp dụng khoản 1 Điều 26, khoản 1 Điều 12, Điều 166, Điều 203 Luật Đất đai năm 2013; các điều 164, 166, 170, 175, 176 và 579 Bộ luật Dân sự 2015; khoản 9 Điều 26, Điều 35, Điều 39, khoản 2 Điều 272, khoản 2 Điều 229 Bộ luật Tố tụng dân sự; điểm d khoản 1 Điều 12, khoản 6 Điều 15, khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án,

Xử: Chấp nhận yên cầu khởi kiện của ông Trần Quốc T và bà Nguyễn Thị Bích Th về “Tranh chấp quyền sử dụng đất và tháo dỡ tài sản gắn liền với đất”; buộc bà Nguyễn Thị H và ông Nguyễn Hữu H có nghĩa vụ trả cho ông Trần Quốc T và bà Nguyễn Thị Bích Th 167,7 m2 đất đã lấn chiếm, có tứ cận: phía Đông giáp nhà ông Nguyễn Hữu Hân (cạnh 2,25m), phía Tây giáp đất nghĩa địa, phía Nam giáp đất ông Nguyễn Trọng K, phía Bắc giáp đất ông Nguyễn Quang C; bà H và ông H phải tháo dỡ toàn bộ tài sản trên đất tranh chấp gồm: 01 chuồng heo diện tích 18,3m2, 01 chuồng heo và bếp diện tích 11,6m2, mái che sau nhà diện tích 0,2m2, tường rào sau nhà cao 2m, dài 18,46m (vị trí: Nam giáp đất ông Nguyễn Trọng K có cạnh 7,09m, Tây giáp đất nghĩa địa có cạnh 4,51m, Bắc giáp đất ông Nguyễn Quang C có cạnh 6,68m) và cây cối gồm: 01 cây cốc đã có quả, 01 cây chanh đã có quả, 01 cây mận chưa có quả, 01 cây mãng cầu gai đã có quả, 01 cây vú sữa chưa có quả, 02 cây khế chưa có quả; ông Nguyễn Hữu Hđược tiếp tục sử dụng 33m2 đất tranh chấp có tứ cận: phía Đông giáp đất hộ ông Trần Quốc T (tường rào có cạnh kích thước là 0,26m), phía Tây giáp với 167,7m2 đất tranh chấp còn lại, phía Nam giáp phần nhà ở còn lại của ông Nguyễn Hữu H (có các cạnh kích thước lần lượt là 19,33m, 1,59m, 3,94m), phía Bắc giáp đất hộ ông Trần Quốc T (các cạnh với kích thước lần lược là 5,64m, 11,94m, 0,19m, 6,27m); ông Hân có nghĩa vụ thối trả cho ông T và bà Thsố tiền 38.775.000 (ba mươi tám triệu bảy trăm bảy mươi lăm nghìn) đồng.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn quyết định về trách nhiệm đăng ký chỉnh lý biến động quyền sử dụng đất, án phí, chi phí tố tụng khác và quyền kháng cáo.

Ngày 01/11/2020, bị đơn bà Nguyễn Thị H và ông Nguyễn Hữu H kháng cáo toàn bộ án sơ thẩm.

Ngày 09/11/2020, bà Nguyễn Thị Bích Th kháng cáo một phần bản án sơ thẩm, không đồng ý với nội dung của bản án sơ thẩm về phần đất tranh chấp đã giao cho ông H tiếp tục sử dụng.

* Tại bản án dân sự phúc thẩm số 73/2021/DS-PT ngày 30/12/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam quyết đinh:

Căn cứ vào khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự; các điều 1, 73 Luật Đất đai năm 1993; các khoản 7, 9, 15, 16 Điều 3, các điều 5, 17, 95, 100, 101, 166, 203 Luật Đất đai năm 2013; các điều 164, 166, 170, 175, 176 và 579 Bộ luật Dân sự 2015; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án, xử:

1. Chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn Nguyễn Thị Bích Th và các bị đơn Nguyễn Thị H, Nguyễn Hữu H, sửa một phần Bản án sơ thẩm số 46/2020/DS-ST ngày 29 tháng 10 năm 2020 của Tòa án nhân dân huyện S, tỉnh Quảng Nam.

1.1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Trần Quốc T và bà Nguyễn Thị Bích Th về “tranh chấp quyền sử dụng đất” với các bị đơn Nguyễn Thị H, Nguyễn Hữu H, đối với 176,8m2 đất tranh chấp. Không chấp nhận phần yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn về việc buộc bị đơn trả 23,9m2 đất trong tổng số 200,7m2 đất tranh chấp;

1.2. Buộc bà Nguyễn Thị H và ông Nguyễn Hữu H có nghĩa vụ trả cho ông Trần Quốc T và bà Nguyễn Thị Bích Th 167,7m2 (một trăm sáu mươi bảy phẩy bảy mét vuông) đất thuộc thửa đất số 150, tờ bản đồ số 5, tại tổ dân phố L, thị trấn A, huyện S, tỉnh Quảng Nam (tứ cận, vị trí diện tích đất 167,7m2 được thể hiện trong bản vẽ kèm theo bản án);

1.3. Bà Nguyễn Thị H và ông Nguyễn Hữu H phải tháo dỡ toàn bộ tài sản trên 167,7m2 đất tranh chấp gồm: 01 chuồng heo diện tích 18,3m2, 01 chuồng heo và bếp diện tích 11,6m2, mái che sau nhà diện tích 0,2m2, tường rào sau nhà cao 2m, dài 18,46m và cây cối gồm: 01 cây cốc đã có quả, 01 cây chanh đã có quả, 01 cây mận chưa có quả, 01 cây mãng cầu gai đã có quả, 01 cây vú sữa chưa có quả, 02 cây khế chưa có quả.

1.4. Ông Nguyễn Hữu H được tiếp tục sử dụng 9,1m2 (chín phẩy một mét vuông) đất tranh chấp (vị trí, tứ cận diện tích đất được thể hiện trong bản vẽ kèm theo bản án), trên đất có một phần tài sản là nhà và mái che gắn liền với toàn bộ nhà ở của ông Nguyễn Hữu H.

1.5. Ông Nguyễn Hữu H\ có nghĩa vụ thối trả cho ông Trần Quốc T\ và bà Nguyễn Thị Bích Th\ số tiền 30.212.000 (ba mươi triệu hai trăm mười hai nghìn) đồng.

1.6. Các đương sự có trách nhiệm thực hiện việc chỉnh lý biến động diện tích đất tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo pháp luật quy định.

Ngoài ra, bản án phúc thẩm còn quyết định về án phí, chi phí tố tụng, lãi suất chậm thi hành án, quyền, nghĩa vụ thi hành án.

Ngày 03/3/2022, Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng nhận được đơn của ông Nguyễn Hữu H đề nghị kháng nghị giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 73/2021/DS-PT ngày 30/12/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam theo hướng hủy bản án phúc thẩm và bản án sơ thẩm nêu trên để giải quyết lại.

Tại Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 46/QĐ-VKS-DS ngày 08/6/2022, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng xét xử giám đốc thẩm, sửa Bản án dân sự phúc thẩm số 73/2021/DS-PT ngày 30/12/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam theo hướng không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Trần Quốc T, bà Nguyễn Thị Bích Th.

Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị Hội đồng xét xử giám đốc thẩm chấp nhận Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Bị đơn cung cấp các biên lai thu thuế nhà đất từ năm 1996 đến 2008 (BL 48-50) và ở giai đoạn phúc thẩm bị đơn cung cấp “Đơn xin đất xây dựng nhà ở” ngày 15/4/1984 thể hiện nội dung: Bà Nguyễn Thị H làm đơn xin 01 khu đất có diện tích khoảng 750m2 tại Đội 1 HTXNN 1 C để làm nhà ở. Trong đơn thể hiện sơ đồ thửa đất bà H xin nằm ở phía sau Cơ quan Đội 1 và cách đường Quốc lộ 50m. Đơn của bà H có xác nhận đồng ý của HTXNN 1 ngày 25/10/1984 và UBND xã C ngày 26/10/1984 (BL 554).

Người làm chứng: Bà Nguyễn Thị Y (con ông Ba B) khai: Bà Hiền ở từ sau năm 1975. Giếng nước hiện nằm trên đất tranh chấp là của cha Bà (ông Ba B) đào để làm giá từ năm 1994 đến năm 2006 thì nghỉ (vị trí giếng nước theo sơ đồ thẩm định nằm cuối thửa đất tranh chấp). Phần đất từ giếng nước trở vào nhà bà H là của bà H sử dụng và bà H có làm hàng rào có cửa mở ra vào lượm giá, phần đất từ giếng nước trở ra phía sau là của gia đình Bà làm giá.

Ông Nguyễn Duy D (có làm giá từ năm 1989 đến 2015) cũng khai: Phần đất từ giếng nước trở vào nhà bà H rào lại sử dụng, phần đất từ giếng nước trở ra chúng tôi tận dụng đất nghĩa địa để trồng giá (BL 263-265).

Ông Tô Văn D (nguyên Chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp Quế C từ năm 1988 - 2000) xác định: Thời điểm Ông làm Chủ nhiệm HTX thì toàn bộ khu đất hiện bà Th và bà H đang sử dụng là đất của HTX quản lý. Năm 1989, Nhà Đội sản xuất Số 1 nằm trên diện tích đất mà sau này cấp cho bà V bị bão làm hư nên chuyển đi nơi khác. Diện tích đất của Nhà đội Số 1 và của HTX quản lý được cấp cho các hộ Nguyễn Quang C, Nguyễn Thị H và Trần Thị V mỗi người 200m2. Đất bà H lúc đó giáp đất bà V bên phải bọc lại phía sau và giáp với đất ông C. Phía sau đất bà V lúc đó bà H sử dụng để trồng hoa màu. Còn sau này cấp đất theo NĐ 64/CP thì ông không biết (BL 235).

Ông Nguyễn Văn Đ (nguyên Chủ tịch và Bí thư xã C, xã A từ năm 1990 - 2014) khai: Khu đất trước đây không có ai ở chỉ có bà H làm nhà cạnh nhà Đội sản xuất số 1 (bà H sử dụng đất sau năm 1975). Sau khi Đội sản xuất Số 1 chuyển đi thì cấp cho bà V 200m2, hộ ông C và bà H cũng được xét cấp 200m2 cho mỗi hộ. Đất bà V lúc đó phía sau và phía phải giáp đất bà Hiền sử dụng. Diện tích đất tranh chấp với ông T là đất của bà H sử dụng từ sau năm 1975 đến nay. Sau này cấp đất theo NĐ 64/CP thì ông không biết (BL 233).

Như vậy, lời khai của bị đơn về việc sử dụng đất từ sau năm 1975 là có căn cứ và có cơ sở để xác định nguồn gốc đất tranh chấp là của hộ bà H xin cấp đất vào năm 1984, bà H đã sử dụng liên tục từ đó dến nay, có vật kiến trúc và cây lâu năm trên đất, phù hợp với chứng cứ bị đơn cung cấp, phù hợp với lời khai của những người làm chứng. Bị đơn sử dụng đất có xin phép trước khi nguyên đơn được UBND huyện S cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào điểm a khoản 1 Điều 337; khoản 5 Điều 343, Điều 347 và Điều 349 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

1. Chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 46/QĐ-VKS-DS ngày 08/6/2022 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng.

2. Sửa toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 73/2021/DS-PT ngày 30/12/2021 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Nam về vụ án: “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là ông Trần Quốc Tuấn và bà Nguyễn Thị Bích Th với bị đơn là bà Nguyễn Thị H và ông Nguyễn Hữu H; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là ông Trần Đình B, ông Trần Như V, bà Vũ Thị Thanh H, cụ thể:

Căn cứ Điều 34, Điều 147, khoản 2 Điều 148, Điều 157 và Điều 165 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 5, Điều 100, Điều 166 Luật đất đai năm 2013; Áp dụng Điều 26 và khoản 2 Điều 29 Nghị Quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án,

Tuyên xử: không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Trần Quốc T, bà Nguyễn Thị Bích Th.

Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (vào sổ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 01067...QSDĐ/...) do UBND huyện S cấp ngày 19/6/2000 cho hộ ông Trần Quốc T. Ông T, bà Th được quyền liên hệ với cơ quan có thẩm quyền về đất đai để được cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật.

3. Về án phí:

- Về án phí dân sự sơ thẩm: ông Trần Quốc T phải chịu 200.000đồng án phí dân sự sơ thẩm, được trừ vào số tiền tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm bà Nguyễn Thị Bích Th đã nộp theo biên lai thu số 0006898 ngày 23/12/2016 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện S. Bà Nguyễn Thị Bích Th được miễn án phí dân sự sơ thẩm.

- Về án phí dân sự phúc thẩm: ông Nguyễn Hữu H không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm nên được hoàn trả số tiền 300.000 đồng tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp theo biên lai thu số 0001674 ngày 2/11/2020 của Chi cục thi hành án dân sự huyện S.

4. Chi phí tố tụng khác: ông Trần Quốc T, bà Nguyễn Thị Bích Th phải chịu chi phí định giá là 10.000.000đồng (bà Th đã nộp xong).

5. Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày Hội đồng giám đốc thẩm ra quyết định.

CÁC THẨM PHÁN

THẨM PHÁN - CHỦ TỌA PHIÊN TÒA Phạm Việt Cường

Lê Phước Thanh

Nguyễn Cường