Quyết định 03/2018/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại Đơn khởi kiện ngày 31/3/2008 và trong quá trình tham gia tố tụng, nguyên đơn là bà Trần Thị Đ (do bà Bùi Thị N và ông Lê Văn T đại diện theo ủy quyền) trình bày:

Cụ Trần C (không rõ năm chết), cụ Bùi Thị C1 (chết ngày 07/3/2006), có 02 người con là bà Trần Thị Đ và ông Trần Ngọc B.

Ngày 16/01/1951, cụ C1 được hưởng di sản thừa kế do gia tộc họ Bùi để lại là 7 khoảnh ruộng trong đó có “Khoảnh số hiệu 49, diện tích 1 mẫu 2 sào, hai thước, giới cận 46-50-51-52, Đệ đức 48, bản đồ 3, xứ Bàu Sen, địa bộ thôn Thiết Đính trị giá bạc 12.000 đồng”, nay là thửa đất số 84, tờ bản đồ 18 tại T, thị trấn B, huyện H, tỉnh Bình Định diện tích là 6.054,6m2.

Năm 1975, cụ C1 cùng hai con là bà Đ và ông B sống tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhờ ông Bùi Đ trông nom hộ đất (trên đất có 15 cây dừa và một số ngôi mộ của gia đình bà Đ).

Năm 1977, vợ chồng bà Nguyễn Thị Mỹ L và ông Bùi M (chết năm 2003) xin cụ C1 cho ở nhờ; cụ C1 đồng ý. Vợ chồng bà L xây nhà, trồng cây trên đất. Năm 1996, bà Đ cho chị Nguyễn Thị Yến N1 (là con bà N) xây quán trên đất để bán hàng (phần đất này bà không tranh chấp). Ông M, bà L đã kê khai và được Ủy ban nhân dân huyện H cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 21/02/1997. Đại diện của nguyên đơn yêu cầu huỷ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đứng tên bà L và ông M, để trả lại đất cho bà Đ.

Bị đơn bà Nguyễn Thị Mỹ L trình bày:

Diện tích đất bà Đ đang tranh chấp thì năm 1977, cụ C1 và ông Đ đồng ý cho vợ chồng bà xây nhà trên đất. Ông M là chồng bà đã kê khai và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 21/02/1997 với diện tích là 6.874m2, trong đó đất của cụ C1 là 5.794m2, còn lại 1.080m2 là của người khác. Năm 1996, chị N xin bà cho làm nhờ quán bán hàng, bà đồng ý (phần đất này hiện nay bà chưa đòi chị N). Bà không đồng ý trả đất vì bà đã sử dụng trên 30 năm và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Năm 1998, ông Bùi Đ có mượn bà 01 lượng vàng. Năm 2003, ông Đ viết giấy thế chấp phần diện tích đất của cụ C1 cho, có lời khai khác bà cho rằng ông Đ đã chuyển nhượng đất cho bà.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Ủy ban nhân dân huyện H, tỉnh Bình Định (do ông Hồ H đại diện theo ủy quyền) trình bày: Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông M là đúng trình tự, thủ tục nên không đồng ý hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

- Ông Trần Ngọc B (do bà Bùi Thị N đại diện theo ủy quyền) thống nhất như yêu cầu của bà Đ.

- Ông Bùi Đ thống nhất như lời trình bày của bà Đ. Hiện ông vẫn nợ vàng của bà L. Ông không bán đất của cụ C1 cho bà L.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2009/DSST ngày 23/4/2009 và Thông báo sửa chữa, bổ sung bản án số 2749/2009/TB-TA ngày 10/7/2009, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định quyết định:

Xác định diện tích đất 6.054,6m2 thuộc thửa 84, tờ bản đồ số 18 T, thị trấn B, huyện H, tỉnh Bình Định thuộc quyền sử dụng của vợ chồng cụ Bùi Thị C1, cụ Trần C (đều đã chết). Ông Trần Ngọc B và bà Trần Thị Đ được thừa kế.

Giao bà Nguyễn Thị Mỹ L được quyền sở hữu sử dụng diện tích 1.749,3m2 gắn liền với nhà ở, cây ăn trái lâu năm. Có tứ cận: Đông giáp đường đi liên xóm; Tây giáp nhà, đất giao cho bà Đ; Bắc giáp đất ông Trần Th; Nam giáp đường đi liên xóm (đã được xác định 2 phần C và B, có sơ đồ bản vẽ kèm theo).

Giao cho bà Trần Thị Đ sở hữu, sử dụng diện tích 4.305,3m2 gắn liền với nhà ở, cây ăn trái lâu năm và mồ mả gia đình bà Đ. Có tứ cận: Đông giáp phần đất đã giao cho bà L; Tây giáp đất ông Võ Hay; Bắc giáp đất ông Trần Th; Nam giáp đường đi liên xóm (đã được xác định 2 phần A và D, có sơ đồ bản vẽ kèm theo).

Bà Trần Thị Đ có nghĩa vụ thối lại giá trị cây lâu năm cho bà Nguyễn Thị Mỹ L sau khi đã bù trừ là: 9.661.000 đồng.

Kiến nghị Ủy ban nhân dân huyện H điều chỉnh lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp chứng nhận cho hộ gia đình ông Bùi M số sổ 00856 ngày 21/02/1997 cho phù hợp với thực tế.

Tách nghĩa vụ của ông Bùi Đ đối với bà Trần Thị Đ về giá trị sử dụng đất diện tích 1.749,3m2 đã giao cho bà Nguyễn Thị Mỹ L để giải quyết thành một vụ kiện dân sự khác khi bà Đ có đơn yêu cầu.

Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí, chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản và quyền kháng cáo.

Sau khi xét xử sơ thẩm, bà Nguyễn Thị Mỹ L và bà Bùi Thị N đại diện cho nguyên đơn có đơn kháng cáo.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 73/2009/DSPT ngày 25/9/2009, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng quyết định:

Hủy Bản án số 03/2009/DSST ngày 23/4/2009 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định. Chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định giải quyết lại vụ án theo đúng quy định của pháp luật.

Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2014/DSST ngày 20/5/2014, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định quyết định:

Bác đơn khởi kiện của bà Trần Thị Đ yêu cầu bà Nguyễn Thị Mỹ L phải trả lại 6.054,6m2 đất mà bà L đang quản lý, sử dụng cho bà Trần Thị Đ, ông Trần Ngọc B và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00856/QSDĐ/A15 ngày 21/02/1997 của Ủy ban nhân dân huyện H cấp cho hộ ông Bùi M.

Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí, chi phí định giá, quyền kháng cáo và trách nhiệm do chậm thi hành án.

Sau khi xét xử sơ thẩm, bà Bùi Thị N đại diện cho nguyên đơn có đơn kháng cáo.

Tại Quyết định kháng nghị số 45/QĐ-KNPT-VPT2 ngày 19/6/2014, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã kháng nghị Bản án dân sự sơ thẩm nêu trên.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 57/2014/DS-PT ngày 29/8/2014, Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng quyết định:

Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Đ.

Giao cho bà Nguyễn Thị Mỹ L được quyền quản lý sử dụng 276m2 đất (trong đó có 200m2 đất ở và 76m2 đất vườn) nằm trong tổng diện tích 5.794m2 thuộc thửa 818, tờ bản đồ số 23 T, thị trấn B, huyện H, tỉnh Bình Định (có sơ đồ kèm theo).

Buộc bà Nguyễn Thị Mỹ L phải giao trả cho bà Trần Thị Đ diện tích đất vườn còn lại là 5.518m2 tại thửa 818, tờ bản đồ số 23 T, thị trấn B, huyện H, tỉnh Bình Định.

Bà Trần Thị Đ được quyền quản lý và sử dụng diện tích 5.518m2 đất vườn tọa lạc tại địa chỉ trên do bà L giao.

Bà Trần Thị Đ được sở hữu toàn bộ số cây của bà Nguyễn Thị Mỹ L đã trồng trên diện tích đất bà Đ quản lý, sử dụng.

Đối trừ khoản tiền giá trị đất bà L phải trả cho bà Đ với khoản tiền giá trị cây trồng trên đất bà Đ phải trả cho bà L; số còn lại bà Nguyễn Thị Mỹ L phải trả cho bà Trần Thị Đ với số tiền là 1.984.750 đồng.

Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí, chi phí định giá và trách nhiệm do chậm thi hành án.

Ngày 17/3/2016, bà Nguyễn Thị Mỹ L có đơn đề nghị xem xét Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên theo thủ tục giám đốc thẩm.

Tại Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 62/2017/KN-DS ngày 22/8/2017, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao đã kháng nghị Bản án dân sự phúc thẩm số 57/2014/DS-PT ngày 29/8/2014 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm theo hướng hủy Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên và Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2014/DSST ngày 20/5/2014 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định để xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào khoản 3 Điều 343, Điều 345 Bộ luật Tố tụng Dân sự.

1. Chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 62/2017/KN-DS ngày 22/8/2017 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

2. Huỷ Bản án dân sự phúc thẩm số 57/2014/DS-PT ngày 29/8/2014 của Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Đà Nẵng và hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2014/DSST ngày 20/5/2014 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định về vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là bà Trần Thị Đ với bị đơn là bà Nguyễn Thị Mỹ L và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác.

3. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bình Định xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.