Quyết định 26/2022/KDTM-GĐT — Tranh chấp hợp đồng tín dụng

[1] Theo các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, thì Ngân hàng H1 cho Bà Ngô Hồng T1 vay số tiền 2 tỉ đồng; tài sản bảo đảm cho khoản vay là nhà đất số 19/13 đã được cấp Giấy chứng nhận cho bà Trần Thị Thu L1. Do bà T1 không thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn nên Ngân hàng H1 yêu cầu Tòa án buộc bà T1 trả số nợ gốc và lãi cho ngân hàng, nếu bà T1 không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ, thì xử lý tài sản thế chấp nêu trên để thi hành án.

[2] Bà T1 khai rằng, bà vay giúp số tiền nêu trên cho ông Trần Hoàng T3 – Giám đốc Công ty S1. Người nhận tiền vay là ông Thái Nghiêm T4 (Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty S1) và bà Lê Thị Thanh V1. Ông T2, bà V1 không trả được nợ nên bà T1 đồng ý phát mãi tài sản thế chấp để trả nợ cho ngân hàng. Còn bà Trần Thị Thu L1 khai, bà chỉ là người đứng tên sở hữu nhà đất số 19/13 dùm cho Công ty S1 do ông T2 (chồng cũ của bà L1) nhờ, do đó, bà L1 không đồng ý phát mãi tài sản thế chấp theo yêu cầu của Ngân hàng H1.

[3] Xét thấy, nguồn gốc nhà đất số 19/13 do vợ chồng ông Nguyễn T5, bà Vũ Thị M1 mua hóa giá của Công ty Quản lý nhà Quận G16. Theo ông T5 khai, ông đã bán căn nhà này cho Công ty S1, nhưng không nhớ ai là người đại diện đứng tên. Tại Biên bản họp Hội đồng Quản trị ngày 09/6/2008 của Công ty S1 thể hiện, Công ty S1 “gán” nhà đất số 19/13 cho bà L1 để trả nợ, và trong thực tế, vào ngày 05/12/2008, ông T5, bà M1 đã ký hợp đồng bán căn nhà này cho bà L1, hay nói cách khác, bà L1 là người đứng tên hộ Công ty S1 đối với nhà đất số 19/13.

[4] Tuy nhiên, các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và kết quả xác minh của Cơ quan Cảnh sát Điều tra – Công an Thành phố Hồ Chí Minh (Công văn số 2810/CV-PC45 (Đ8) ngày 19/11/2010) thể hiện, trước khi nhờ bà L1 đứng tên hộ nhà đất số 19/13, thì ngày 21/02/2008, Công ty S1 đã ký Hợp đồng tín dụng ngắn hạn số 00396/HĐTD-NH, vay Ngân hàng H2 số tiền 436.800.000.000 đồng, tài sản thế chấp là toàn bộ nhà đất tại Khu 19B G14 (theo 46 giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở), trong đó có nhà đất số 19/13. Do nhà đất này chưa hoàn tất thủ tục hóa giá nên Ngân hàng H2 giao lại giấy tờ nhà cho Công ty S1 cùng với vợ chồng ông T5, bà M1 hoàn tất thủ tục chuyển quyền sở hữu cho Công ty S1, nhưng Công ty S1 lại để cho bà L1 đứng tên hộ và bà L1 đã thực hiện thế chấp nhà đất số 19/13 cho Ngân hàng H1 vào ngày 24/4/2009 như viện dẫn ở phần trên.

[5] Hồ sơ vụ án còn thể hiện, trước thời điểm bà L1 được cấp Giấy chứng nhận và thế chấp nhà đất số 19/13 cho Ngân hàng H1, thì tại Biên bản thỏa thuận về việc chuyển giao quyền và nghĩa vụ của Công ty S1 tại Ngân hàng H2 HCM cho bên thứ ba ngày 30/12/2008, Công ty S1 và Ngân hàng H2 cùng với bà Đoàn Minh Hà – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Bất động sản S2 (nay là Công ty Cổ phần Bất động sản S2 – gọi tắt là Công ty S2) đã có thỏa thuận ba bên, với nội dung, Công ty S1 chuyển giao quyền và nghĩa vụ của mình cho Công ty S2, theo đó, bà Hà chịu trách nhiệm trả nợ thay cho Công ty S1 đối với khoản vay của Ngân hàng H2; đồng thời, Công ty S1 chuyển nhượng lại 25 căn nhà tại Khu 19B G14 cho Công ty S2, trong đó có nhà đất số 19/13 (theo Hợp đồng mua bán 25 căn nhà tại Khu 19B G14, phường G15, Quận G16, Thành phố Hồ Chí Minh ngày 12/3/2009). Như vậy, thời điểm bà L1 thế chấp nhà đất số 19/13 cho Ngân hàng H1 thì tài sản này đã được Công ty S1 thế chấp cho Ngân hàng H2 để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo hợp đồng tín dụng ngày 21/02/2008, rồi sau đó, Công ty S2 là người thay thế quyền và nghĩa vụ của Công ty S1 trả nợ cho Ngân hàng H2, đồng thời được sở hữu nhà đất số 19/13. Theo quy định tại Điều 128 của Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2005 thì giao dịch giữa bà L1 với Ngân hàng H1 bị vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật, và trong trường hợp này, Ngân hàng H1 không được bảo vệ quyền lợi của người thứ ba ngay tình theo quy định tại Điều 138 của BLDS năm 2005. Tòa án cấp sơ thẩm xét xử chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của Ngân hàng H1 đối với bà T1 (trong đó có nội dung xử lý tài sản thế chấp là nhà đất số 19/13 nếu bà T1 không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả nợ cho Ngân hàng H1) là không đúng, gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của Công ty S2.

[6] Mặt khác, về tố tụng, trong vụ án này, tài sản thế chấp để bảo đảm thực hiện hợp đồng vay tài sản có liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của Công ty S2, nhưng trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án không đưa Công ty S2 vào tham gia tố tụng là thiếu sót, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự. Vì vậy, khi giải quyết lại vụ án cần phải đưa Công ty S2 vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.