Quyết định 24/2023/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Tại đơn khởi kiện đề ngày 14/9/2016 và trong quá trình tố tụng, nguyên đơn là cụ Lê Văn T do ông Lê Văn D là người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Nguồn gốc diện tích khoảng 70.000m2, thửa đất số 51, tờ bản đồ số 02 tại Ấp 4, thị trấn Gành H, huyện Đông H, tỉnh Bạc Liêu là của cụ T nhận chuyển nhượng của cụ Quách Văn H1 trước năm 1989 (có làm giấy tay, có xác nhận của chính quyền địa phương). Năm 1993, khi Nhà nước múc kênh làm đường có thu hồi đất của cụ T khoảng trên 8.000m2; phần đất múc kênh thì Nhà nước chưa bồi thường, còn phần lộ Nhà nước xin không bồi thường. Đến năm 2007, khi quy hoạch khu hành chính huyện Đông H, Nhà nước thu hồi diện tích trên 59.800m2 đất của cụ T và đã bồi thường giá trị đất là 6.595.522.345 đồng. Trong diện tích 59.800m2 đất có 2.571m2 đất cụ T đã cho ông Lê Văn T3 (con thứ 8) được bồi thường 447.310.621 đồng nhưng ông Lê Văn Đ chỉ mới trả cho ông T3 300.000.000 đồng, còn lại 147.310.621 đồng ông Đ không trả cho ông T3, ông Đ đưa cho cụ L2 (vợ của cụ T) 330.000.000 đồng. Hiện tại, diện tích đất còn lại là 6.560m2 do ông Đ quản lý và đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ông Đ đã giao cho gia đình một phần tiền là 1.390.508.0000 đồng. Nay cụ T yêu cầu Tòa án chia đôi số tiền bồi thường đất là 5.205.014.0000 đồng cho cụ T và ông Đ mỗi người một nửa.

Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 29/5/2018, ông Lê Văn D (là người đại diện theo ủy quyền của cụ T) yêu cầu ông Đ, bà N trả cho cụ T số tiền 5.205.014.000 đồng, trả lại diện tích 6.560m2 đất, thửa số 51, tờ bản đồ số 02 tại Ấp 4, thị trấn Gành H, huyện Đông H, tỉnh Bạc Liêu cho cụ T; riêng diện tích 324,2m2 đất trong diện tích 6.560m2 đất hiện ông Đ đang tranh chấp với ông H2 thì không yêu cầu giải quyết trong vụ án này. Đồng thời, yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Lê Văn Đ ngày 14/9/1998 đối với diện tích 6.560m2 đất nêu trên.

2. Bị đơn là ông Lê Văn Đ, bà Trịnh Thị N do ông Lê Văn Đ là người đại diện theo ủy quyền trình bày:

Ông bà thừa nhận nguồn gốc đất tranh chấp là của cụ T nhận chuyển nhượng của cụ H khoảng 45 công đất rừng, nhưng ông bà cho rằng cụ T đã đổi toàn bộ diện tích 45 công đất rừng trên cho ông bà để lấy 06 công đất ruộng tại ấp Huy H, xã Vĩnh M, huyện Hòa B, tỉnh Bạc Liêu của ông bà vào năm 1989. Khi nhận chuyển nhượng đất của cụ H1 thì cụ T giữ giấy tờ, ông không giữ. Trong 45 công đất, năm 1993, Nhà nước thu hồi khoảng 09 công (chiều ngang 36m, dài 285m), diện tích còn lại khoảng 37.000m2 đất ông được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 1998. Đến năm 2007, Nhà nước thu hồi tiếp đất làm khu hành chính và bồi thường cho ông 5.000.000.000 đồng, các tài sản trên đất được khoảng trên 1.000.000.000 đồng. Diện tích đất còn lại là 6.560m2 đất ông đang quản lý và ông đã cho các con của ông, chuyển nhượng cho một số người, trong đó có chuyển nhượng cho vợ chồng ông Lê Văn D.

Đối với phần đất ruộng 06 công đã đổi cho cụ T thì có 03 công là của cụ T cho ông bà và 03 công là của ông bà nhận chuyển nhượng của ông T. Ông đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 06 công đất này, sau đó cụ T đã thế chấp 06 công đất này để vay tiền Ngân hàng; còn đất thì hiện tại cụ T đã cho ông Lê Văn T3 xây dựng nhà ở. Do đó, ông bà không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của cụ T.

3. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

- Anh Lê Quốc V, chị Nguyễn Thị H trình bày: Năm 2004, cha của anh là ông Lê Văn Đ cho anh phần đất chiều ngang 4m, dài 45m (chỉ nói miệng, không làm giấy tờ), hiện trạng lúc cho là đất vườn tạp. Đến năm 2007, anh xây nhà cấp 4, chiều dài căn nhà 17m, còn lại để trống. Phần đất này anh chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nay anh không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của cụ T.

- Anh Lê Thanh Đ1, chị Nguyên Thanh N1 trình bày: Năm 2005, cha của anh là ông Lê Văn Đ cho anh phần đất chiều ngang 4m, dài 40m (chỉ nói miệng, không có giấy tờ), hiện trạng lúc cho là đất vườn tạp. Năm 2007, anh xây nhà cấp 4, chiều dài căn nhà 15m, còn lại để trống. Phần đất này anh chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nay anh không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của cụ T.

- Ông Lê Văn T3, bà Nguyễn Thị N2 trình bày: Ông đang quản lý hơn 07 công tầm cấy, phần đất tại ấp Huy H, xã Vĩnh M, huyện Hòa B, tỉnh Bạc Liêu; phần đất này do cụ T nhận chuyển nhượng của ông Trần Văn K trước giải phóng; sau đó cụ T giao cho ông quản lý, sử dụng cho đến nay, nhưng ông không nhớ thời gian cụ thể. Hiện tại, trên đất có 01 căn nhà của gia đình ông đang ở và 19 gốc dừa cùng một số cây ăn trái khác do gia đình ông trồng. Bà N còn trình bày, bà có nhờ bà Lê Hồng D1 nhận chuyển nhượng đất của bà Nguyễn Thị M ngang 05m, dài 60m, bà không trực tiếp thỏa thuận mà đưa tiền cho bà D nhận chuyển nhượng dùm.

- Ông Lê Văn D, bà Lê Hồng D1 trình bày: Năm 2001, ông bà có nhận chuyển nhượng của bà Nguyễn Thị M diện tích ngang 5m, dài 60m. Phần đất này trước đó bà M nhận chuyển nhượng của ông Đ, sau đó chuyển nhượng lại cho ông bà. Việc thỏa thuận chuyển nhượng đất tại nhà ông Đ và bà D1 đã trả tiền cho bà M. Đồng thời, bà D1 có nhận chuyển nhượng dùm cho bà Nguyễn Thị N2 ngang 05m, dài 60m từ bà M.

- Bà Lê Cẩm A trình bày: Khoảng năm 1999, bà có nhận chuyển nhượng của ông Lê Văn Đ diện tích đất vườn tạp ngang 5m, dài 45m với giá 05 chỉ vàng 24K, các bên có lập giấy tay nhưng bà đã để thất lạc. Bà đã thanh toán tiền cho ông Đ và ông Đ đã giao đất cho bà. Đến năm 2009, bà mới cất nhà cấp 4, ngang 4m, dài khoảng 16m, còn lại để trống. Hiện tại, bà chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do chưa tách được từ giấy chứng nhận của ông Đ. Bà yêu cầu được tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà và ông Đ do gia đình bà đã ở ổn định đất từ khi nhận chuyển nhượng đến nay.

- Bà Nguyễn Ngọc C trình bày: Khoảng năm 1999, bà có nhận chuyển nhượng của ông Lê Văn Đ diện tích đất vườn tạp ngang 4m, dài 40m với giá 04 chỉ vàng 24K, các bên không lập giấy tờ chuyển nhượng. Bà đã thanh toán tiền cho ông Đ xong và ông Đ đã giao đất cho bà. Bà đã thuê người đổ đất nhưng chưa xây nhà. Hiện tại, bà chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do chưa tách được diện tích đất đã mua từ giấy chứng nhận của ông Đ. Bà yêu cầu được tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà và ông Đ do gia đình bà đã nhận chuyển nhượng của ông Đ từ năm 1999 đến nay.

- Ông Trần Duy T2 trình bày: Khoảng năm 1999, ông nhận chuyển nhượng của ông Lê Văn Đ diện tích ngang 20m, dài 50m với giá 400.000 đồng/m2 chiều ngang, ông đã trả cho ông Đ tiền nhượng đất xong. Khi Nhà nước thu hồi đất làm trung tâm hành chính huyện Đông H thì có thu hồi một phần đất của ông. Hiện tại, ông còn phần đất có chiều ngang hơn 16m nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; ông yêu cầu tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với ông Đ.

- Bà Nguyễn Ngọc M trình bày: Khoảng năm 1999, bà có nhận chuyển nhượng đất của ông Lê Văn Đ không nhớ diện tích; sau đó khoảng 01 năm thì bà chuyển nhượng lại cho em của ông Đ là ông Lê Văn D, các bên chỉ làm giấy tay. Nay bà không liên quan gì trong vụ án và xin vắng mặt đến khi kết thúc vụ án.

- Ủy ban nhân dân huyện Đông H do ông Bùi Minh T1 là người đại diện theo pháp luật trình bày: Khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đ là cấp theo diện đại trà; việc cấp quyền sử dụng đất là thực hiện theo các văn bản hướng dẫn thi hành Luật đất đai năm 1993.

- Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, Chi nhánh huyện Hòa B do bà Lê Đình Thục N3 là người đại diện theo ủy quyền trình bày: Cụ T và cụ L2 có vay tiền tại Ngân hàng, tính đến ngày 10/8/2017 còn nợ Ngân hàng 111.308.094 đồng. Tài sản thế chấp là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do ông Lê Văn Đ đứng tên tại ấp Huy H, xã Vĩnh M, huyện Hòa B, tỉnh Bạc Liêu. Ngân hàng yêu cầu cụ T và cụ L2 trả số tiền vay trên cho Ngân hàng; nếu hai cụ không trả được nợ thì đề nghị Tòa án xử lý tài sản mà ông Đ đã thế chấp tại Ngân hàng.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 04/2018/DS-ST ngày 29/5/2018, Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu quyết định:

Đình chỉ giải quyết yêu cầu của cụ Lê Văn T yêu cầu ông Lê Văn Đ và bà Trịnh Thị N trả số tiền 1.390.508.000 đồng.

Đình chỉ giải quyết yêu cầu của cụ Lê Văn T yêu cầu ông Lê Văn Đ và bà Trịnh Thị N trả số tiền 447.310.621 đồng.

Đình chỉ yêu cầu của cụ Lê Văn T đối với phần diện tích 324,2m2 thuộc thửa 51, tờ bản đồ số 02 do ông Lê Văn Đ đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Các đương sự được quyền yêu cầu giải quyết bằng vụ án khác khi có tranh chấp.

Không chấp nhận yêu cầu của cụ Lê Văn T yêu cầu ông Lê Văn Đ, bà Trịnh Thị N trả số tiền 4.757.703.379 đồng và diện tích 7.012,2m2 thuộc thửa 51, tờ bản đồ số 02 do ông Lê Văn Đ đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tọa lạc tại ấp 4, thị trấn Gành H, huyện Đông H, tỉnh Bạc Liêu; có vị trí, số đo các cạnh cụ thể như sau:

Cạnh hướng Đông giáp kênh Lò Than đất của ông Lê Văn Đ và ông Nguyễn Văn H2 có số đo 14,08m + 85,64m (100,44m);

Cạnh hướng Tây giáp Cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện Đông H có số đo 12,94m + 52,96m (65,9m);

Cạnh hướng Nam giáp đất của ông Nguyễn Hải Đ2 có số đo 16,60m + 79,04m (95,64m);

Cạnh hướng Bắc giáp đường 19 tháng 5 lộ Giá Rai - Gành H có số đo 16,60m + 10m + 5m + 70m + 4m + 4m + 4m + 14m (127,6m).

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 08/6/2018, nguyên đơn là cụ Lê Văn T có đơn kháng cáo.

Tại Công văn số 04/TA-KTNV ngày 22/6/2018, Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu kiến nghị xem xét theo trình tự phúc thẩm đối với Bản án dân sự sơ thẩm nêu trên.

Tại Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 23/QĐKNPT-VKS-DS ngày 29/6/2018, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh quyết định kháng nghị Bản án dân sự sơ thẩm số 04/2018/DS-ST ngày 29/5/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu, đề nghị Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử phúc thẩm theo hướng hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 04/2018/DS-ST ngày 29/5/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu, chuyển hồ sơ cho Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 409/2020/DS-PT ngày 14/9/2020, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh quyết định:

Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của cụ Lê Văn T và Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm.

Ngoài ra, Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí.

Ngày 29/01/2021, cụ Lê Văn T có đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên.

Tại Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 07/2023/KN-DS ngày 24/02/2023, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kháng nghị đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 409/2020/DS-PT ngày 14/9/2020 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên và Bản án dân sự sơ thẩm số 04/2018/DS-ST ngày 29/5/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu; giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm đúng quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với Quyết định kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ điểm a khoản 2 Điều 337, khoản 3 Điều 343, Điều 345 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015;

1. Chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 07/2023/KN-DS ngày 24/02/2023 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

2. Hủy toàn bộ Bản án dân sự phúc thẩm số 409/2020/DS-PT ngày 14/9/2020 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh và Bản án dân sự sơ thẩm số 04/2018/DS-ST ngày 29/5/2018 của Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu về vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là cụ Lê Văn T với bị đơn là ông Lê Văn Đ, bà Trịnh Thị N và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác.

3. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bạc Liêu giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm, đúng quy định của pháp luật.