Quyết định 20/2021/GĐT-KDTM — Tranh chấp về xây dựng

NHÂN DANH

NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

ỦY BAN THẨM PHÁN

TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI ĐÀ NẴNG

- Thành phần Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao gồm:

Chủ tọa phiên tòa: Ông Đặng Kim Nhân - Thẩm phán

Các Thẩm phán: Ông Nguyễn Anh Tiến, ông Trần Minh Tuấn.

Thư ký phiên tòa: Bà Võ Thị Nhị Tứ - Thẩm tra viên.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng tham gia phiên tòa: Ông Lê Phước Thạnh - Kiểm sát viên cao cấp.

Ngày 30 tháng 9 năm 2021, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng mở phiên tòa giám đốc thẩm xét xử vụ án kinh doanh thương mại “Tranh chấp hợp đồng xây dựng”, giữa:

1. Nguyên đơn: Công ty cổ phần B; địa chỉ: Tầng X, tháp N, tòa nhà số K, đường T, phường V, quận H, thành Phố Hà Nội.

2. Bị đơn: Công ty cổ phần D; địa chỉ: số B, Phường N, thành phố Đ, tỉnh Quảng Trị.

TÓM TẮT NỘI DUNG VỤ ÁN:

- Ngày 18/5/2015 Công ty cổ phần B khởi kiện trình bày: Ngày 18/7/2009, Công ty cổ phần D (Bên A, sau đây viết tắt là Công ty D) ký với Công ty cổ phần B (Bên B, sau đây viết tắt là Công ty B) Hợp đồng xây lắp số 032/2009/HĐ-SGĐH nhận thi công Gói thầu số 4 (gồm thi công phần thô, k t cấu bê tông cốt thép và k t cấu mái) D án khách sạn S - Đvới tổng giá trị hợp đồng là 25.972.700.000 đồng. Sau khi thi công thì đến ngày 13/7/2012, hai bên ký Biên bản thanh lý hợp đồng với giá trị quyết toán là 31.415.521.000 đồng; Công ty B đã ứng và nhận thanh toán trước 24.639.048.006 đồng nên còn được nhận 6.776.472.994 đồng, trừ 5% tiền bảo hành công trình tương đương 1.570.776.050 đồng bị tạm giữ thì số tiền còn lại 5.205.696.944 đồng Công ty D cam kết sẽ thanh toán ngay sau khi Công ty B xuất hóa đơn VAT. Ngày 16/7/2012, Công ty B đã xuất hóa đơn VAT cho Công ty D, nhưng Công ty D không th c hiện cam kết. Công trình đã được các bên ký Biên bản nghiệm thu bàn giao đưa vào sử dụng từ ngày 25/8/2011, đến nay đã hết hạn bảo hành 12 tháng nên Công ty B khởi kiện yêu cầu Công ty D thanh toán đủ 6.776.472.994 đồng còn nợ, yêu cầu trả tiền lãi chậm thanh toán là 2.638.089.742 đồng, tổng cộng 9.414.562.466 đồng.

Đối với yêu cầu phản tố của Công ty D yêu cầu hoàn trả tiền ứng và thanh toán trước vượt khối lượng thi công của Gói thầu số 5 và Gói thầu số 19, yêu cầu bồi thường thiệt hại do thi công chậm tiến độ, không đạt chất lượng thì Công ty B không chấp nhận.

- Bị đơn là Công ty cổ phần D trình bày:

a). Ngày 18/07/2009, hai bên ký Hợp đồng xây lắp số 032/2009/SGĐH thi công ói thầu số 4 của D án khách sạn S – Đ với giá trị 25.972.700.000 đồng. Quá trình thi công gói thầu số 4 do phát sinh khối lượng, đơn giá nên hai bên ký thêm 03 Phụ lục hợp đồng [Phụ lục Hợp đồng số 032.1/2011/PLHĐ-SGĐH ngày 08/4/2011; Phụ lục hợp đồng số 032.2/2011/PLHĐ-SGĐH không ghi ngày tháng, chỉ ghi năm 2011 và Phụ lục hợp đồng số 032.3/2011/PLHĐ-SGĐH ngày 23/9/2011, với giá trị 3 Phụ lục hợp đồng là 5.025.440.632 đồng]; như vậy, tổng giá trị gói thầu số 4 theo Hợp đồng và Phụ lục hợp đồng đã ký giữa hai bên là 30.998.140.632 đồng. Lý do Công ty D chưa thanh toán đủ cho Công ty B theo Biên bản thanh lý hợp đồng hai bên ký ngày 13/7/2012 là vì Công ty D có vốn Nhà nước nên phải kiểm toán trước khi quyết toán, do đó Công ty D đã yêu cầu Công ty B cung cấp đầy đủ hồ sơ, nhưng đến tháng 10/2013 Công ty B chưa cung cấp đủ; mặt khác, trước khi ký Biên bản thanh lý hợp đồng ngày 13/7/2012 thì ngày 12/07/2012 Công ty B đã ký Bản cam kết đồng ý:“Khi đơn vị kiểm toán có báo cáo k t quả kiểm toán và được sự đồng ý Công ty chúng tôi, giá trị Quy t toán là giá trị kiểm toán; n u giá trị kiểm toán giảm Công ty chúng tôi chấp thuận đúng theo quy định của kiểm toán và hoàn trả lại số tiền mà kiểm toán yêu cầu…”; vì vậy, Công ty D cho rằng Công ty chưa phát sinh nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng cho Công ty B nên không đồng ý với yêu cầu khởi kiện đòi nợ của Công ty B đối với Gói thầu số 4.

b). Công ty D trình bày yêu cầu phản tố như sau: Ngày 23/6/2009 hai bên ký Hợp đồng xây lắp số 024/2009/HĐ-SGĐH về thi công Gói thầu số 5 (Xây tô hoàn thiện và nội thất) có giá trị 24.359.099.000 đồng. Ngày 13/01/2010 hai bên ký Hợp đồng xây lắp số 10/2010/HĐ-SGĐH về thi công Gói thầu số 19 (Cung cấp và lắp đặt thi t bị đồ gỗ) với giá trị 9.136.000.000 đồng. Công ty D đã tạm ứng cho Công ty B đối với 02 gói thầu nêu trên 23.066.849.750 đồng, Công ty B đã thi công đạt giá trị 13.858.407.180 đồng, nhưng thi công không đạt tiến độ và chất lượng, ảnh hưởng đến việc thi công nhiều gói thầu khác của d án nên Công ty D phải chấm dứt 02 Hợp đồng này để ký Hợp đồng thuê nhà thầu khác thi công. Nay Công ty D yêu cầu Công ty B hoàn trả số tiền thừa so với tạm ứng là 9.208.442.570 đồng và yêu cầu trả lãi.

- Tại Bản án kinh doanh, thương mại sơ thẩm số 05/2016/KDTM-ST ngày 11/11/2016, Tòa án nhân dân thành phố Đ, tỉnh Quảng Trị quyết định (tóm tắt): (i). Buộc Công ty D trả Công ty cổ phần B số tiền thanh toán còn thiếu của Gói thầu số 4: 6.776.472.994 đồng, tiền lãi: 2.638.089.742 đồng, tổng cộng 9.414.562.466 đồng; (ii). Đình chỉ xét xử yêu cầu phản tố của Công ty D vì chưa đủ điều kiện khởi kiện.

- Công ty D kháng cáo. Tại Bản án kinh doanh, thương mại phúc thẩm số 06/2017/KDTM-PT ngày 03/8/2017, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị quyết định giữ nguyên bản án sơ thẩm.

- Công ty D có Đơn đề nghị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm. Tại Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 06/2018/KN-KDTM ngày 16/01/2018, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm bản án phúc thẩm.

- Tại Quyết định giám đốc thẩm số 22/2018/KDTM-GĐT ngày 30/11/2018, Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng quyết định hủy toàn bộ Bản án phúc thẩm và Bản án sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Đ xét xử sơ thẩm lại với nhận định (tóm tắt): (i). Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chỉ giải quyết yêu cầu khởi kiện của Công ty B, còn đình chỉ giải quyết yêu cầu phản tố của Công ty D với lý do chưa đủ điều kiện khởi kiện là không đúng; (ii). Đối với giá trị thi công Gói thầu số 4 thì tuy hai bên đã ký Biên bản thanh lý hợp đồng ngày 13/7/2012, nhưng ngày 12/7/2013 Công ty B đã ký Bản cam kết đồng ý lấy kết quả kiểm toán sau này làm căn cứ thanh toán, nhưng sau đó Công ty B không th c hiện ý kiến của Đoàn Thanh tra Bộ Xây d ng tại Biên bản làm việc ngày 10/8/2012, cũng như không cung cấp Biên bản nghiệm thu phần khối lượng phát sinh ngoài thầu, Bảng tính chi ti t đơn giá điều chỉnh… như yêu cầu của Công ty Kiểm toán UHY ACA theo Biên bản làm việc ngày 09/8/2013. Với hồ sơ hiện có do Công ty B xuất trình thì Công ty Kiểm toán UHY ACA kết luận chỉ đủ cơ sở xác định phần giá trị thi công là 26.702.920.208 đồng mà chưa đủ cơ sở xác định phần giá trị thi công là 4.492.022.080 đồng như yêu cầu của Công ty B; nhưng Tòa án cấp sơ thẩm và Tòa án cấp phúc thẩm vẫn buộc Công ty D thanh toán cả phần giá trị thi công 4.492.022.080 đồng cho Công ty B là chưa đủ cơ sở, không đúng với cam kết của các bên tại Bản cam kết ngày 12/7/2012; (iii). Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm buộc Công ty D trả Công ty B lãi do chậm thanh toán số tiền còn thiếu theo Biên bản thanh lý hợp đồng ngày 13/7/2012 từ ngày 01/8/2012 đến ngày xét xử sơ thẩm (11/11/2016) số tiền 2.605.553.866 đồng là không có sơ sở, Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm căn cứ lãi suất cơ bản 9%/năm do Ngân hàng Nhà nước công bố để tính lãi chậm trả là không đúng quy định tại điểm d khoản 2 Điều 42 Nghị định số 48/2010/NĐ-CP ngày 07/5/2010; (iii). Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm buộc Công ty D trả Công ty B toàn bộ 5% chi phí bảo hành 1.570.776.050 đồng là không đúng, lẽ ra phải khấu trừ số tiền mà Công ty D bỏ ra thuê Công ty TNHH MTV Đồng Tiến sửa chữa (đã có chứng từ) và còn thuê Đơn vị khác (như trình bày của Công ty D hay không?) mới đúng.

Ngày 27/02/2019, Tòa án nhân dân thành phố Đ thụ lý để xét xử sơ thẩm lại vụ án thì:

- Công ty B giữ nguyên yêu cầu khởi kiện ban đầu cho rằng căn cứ Biên bản thanh lý hợp đồng số 032/2009/HĐ-SGĐH hai bên ký ngày 18/7/2009 thì giá trị quyết toán ói thầu số 04 là 31.415.521.852 đồng nên yêu cầu Công ty D thanh toán số tiền còn nợ là 6.776.472.994 đồng, yêu cầu trả lãi chậm trả mức lãi 0,75%/tháng, tổng cộng yêu cầu trả 11.070.602.056 đồng. Đối với yêu cầu phản tố của Công ty D yêu cầu hoàn trả số tiền nhận tạm ứng, thanh toán trước vượt khối lượng thi công của ói thầu số 05 và ói thầu số 19 với số tiền 9.208.442.570 đồng và yêu cầu trả lãi suất chậm trả thì Công ty B không đồng ý vì khi Công ty B đang triển khai thi công thì Công ty D t ý cắt giảm một số hạng mục là vi phạm hợp đồng, tiếp đó, Công ty D đơn phương chấm dứt hợp đồng và gọi “ồ ạt” các nhà thầu khác vào thi công, dẫn đến khó khăn cho việc xác định khối lượng đã thi công; do hai bên chưa thanh lý hợp đồng nên nay Công ty B yêu cầu hai bên tiếp tục th c hiện hợp đồng.

- Bị đơn là Công ty D cho rằng: (i) Đối với ói thầu số 4 thì nay đã có Báo cáo kiểm toán số 191/2016/UHY ACA-BCKT của Công ty kiểm toán UHY ACA kết luận: “…phần giá trị đủ cơ sở để Kiểm toán viên đưa ra ý ki n là 26.702.920.208 đồng; phần giá trị không đủ cơ sở để Kiểm toán viên đưa ra ý ki n là 4.492.022.080 đồng”, do đó, trừ số tiền 24.639.048.006 đồng đã thanh toán và 6.000.000 đồng tiền bảo hành thì chỉ đồng ý thanh toán số tiền còn lại là 2.057.872.202 đồng; (ii). Đối với ói thầu số 5 và ói thầu số 19 do Công ty B thi công chậm tiến độ, chất lượng không đảm bảo làm ảnh hưởng tiến độ thi công các Gói thầu khác trong D án, buộc Công ty D phải chấm dứt hợp đồng, tìm Nhà thầu khác có năng l c để th c hiện D án. Sau khi chấm dứt hợp đồng, Công ty D nhiều lần thông báo cho Công ty B phối hợp giải quyết xác định khối lượng đã thi công, yêu cầu cung cấp biên bản nghiệm thu, hồ sơ hoàn công nhưng Công ty B không hợp tác để quyết toán toàn bộ. Gói thầu số 5 Công ty B đã nhận tạm ứng 14.096.502.562 đồng, xuất 4 hóa đơn VAT kèm hồ sơ hợp pháp nên Công ty D chấp nhận thanh toán 7.242.915.980 đồng, do đó yêu cầu hoàn trả 6.853.586.582 đồng. ói thầu số 19 thì Công ty B đã nhận tạm ứng 8.970.347.188 đồng, xuất 10 hóa đơn VAT kèm hồ sơ hợp pháp nên Công ty D chấp nhận thanh toán 6.615.491.200 đồng, do đó yêu cầu hoàn trả 2.354.855.988 đồng. Nay Công ty D phản tố yêu cầu Công ty B hoàn trả 9.208.442.562 đồng, yêu cầu trả lãi chậm trả từ ngày 20/7/2015 đến ngày xét xử sơ thẩm với lãi suất 0,75%/tháng, thành tiền 3.358.779.424, tổng cộng yêu cầu trả 12.576.221.986 đồng.

- Tại Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 05/2019/KDTM-ST ngày 14/8/2019, Tòa án nhân dân thành phố Đ quyết định:

Áp dụng khoản 1 Điều 30; điểm b khoản 1 Điều 35; điểm a khoản 1 Điều 39 và khoản 1 Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự; khoản 1, 3 Điều 302; khoản 2 Điều 305; Điều 426 của Bộ luật dân sự năm 2005; điểm c khoản 1 và khoản 3 Điều 80; khoản 1 Điều 81 Luật Xây dựng năm 2003, xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty cổ phần B, buộc bị đơn Công ty cổ phần D phải trả cho nguyên đơn Công ty cổ phần B tổng số tiền 2.682.436.414 đồng, trong đó số tiền còn nợ của gói thầu số 04 là 2.057.872.202 đồng và tiền lãi 624.564.212 đồng.

2. Chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn Công ty cổ phần D, buộc nguyên đơn Công ty cổ phần B phải trả cho bị đơn Công ty Cổ phần D tổng số tiền 12.567.221.997 đồng, trong đó nợ số tiền tạm ứng, thanh toán vượt khối lượng là 9.208.442.570 đồng và tiền lãi 3.358.779.427 đồng.

- Công ty B kháng cáo. Tại Bản án kinh doanh thương mại phúc thẩm số 05/2020/KDTM-PT ngày 20/7/2020, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị quyết định: hủy Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 05/2019/KDTM-ST ngày 14/8/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đ, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân thành phố Đ giải quyết sơ thẩm lại với nhận định (tóm tắt): (i). Đối với Gói thầu số 4: Phần khối lượng phát sinh trong thầu và ngoài thầu thì Công ty B có thi công nhưng chưa được hưởng, các thiếu sót về hồ sơ quyết toán mà kiểm toán nêu ra các bên chưa cung cấp, Tòa án cấp sơ thẩm chưa làm rõ lỗi của mỗi bên để giải quyết; mặt khác, Công ty D đã được hưởng thuế VAT trên các hóa đơn do Công ty B cung cấp có giá trị 31 tỷ đồng, nhưng Tòa án sơ thẩm chưa yêu cầu các đương s cung cấp đầy đủ chứng cứ để giải quyết mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể th c hiện được; (ii). Đối với ói thầu số 5: Có nhiều hạng mục thi công dở dang chưa được nghiệm thu và giá trị khối lượng xây lắp tạm tính đợt 3: 2.119.536.000 đồng là của hạng mục nào chưa được làm rõ nhưng án sơ thẩm đã công nhận giá trị khối lượng nghiệm thu thanh toán là 7.242.915.918 đồng là không có căn cứ; (iii). Đối với ói thầu số 19: Giá trị hợp đồng ký kết là 9.136.000.000 đồng, đã tạm ứng 8.970.347.188 đồng, khối lượng đã thi công có đầy đủ Biên bản nghiệm thu và Công ty B đã xuất 06 hóa đơn VAT với giá trị 6.615.491.200 đồng, nên Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận là có cơ sở. Tuy nhiên, theo Công ty B thì còn nhiều thiết bị đồ gỗ, hàng rời được tiếp nhận sau khi ký Biên bản nghiệm thu cuối cùng (ngày 15/8/2011) nhưng để lẫn lộn với hàng của Công ty D mà chưa được Tòa án cấp sơ thẩm làm rõ; (iv). Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Thông báo yêu cầu bên kháng cáo nộp 300.000đ tạm ứng án phí kháng cáo là không đúng, lẽ ra phải yêu cầu nộp tạm ứng 2.000.0000đ mới đúng.

- Ngày 31/7/2020, Công ty D có Đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm bản án phúc thẩm.

- Tại Quyết định số 05/2021/KN-KDTM ngày 25/6/2021, Chánh án TAND cấp cao tại Đà Nẵng kháng nghị Quyết định nêu trên, đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng xét xử giám đốc thẩm thẩm hủy toàn bộ bản án kinh thương mại phúc thẩm số 05/2020/KDTM-PT ngày 20/7/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị; giữ nguyên Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 05/2019/KDTM-ST ngày 14/8/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đ.

- Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 05/2021/KN-KDTM ngày 25/6/2021 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Đà Nẵng, hủy Bản án kinh thương mại phúc thẩm số 05/2020/KDTM-PT ngày 20/7/2020 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị, giữ nguyên Bản án kinh doanh thương mại sơ thẩm số 05/2019/KDTM-ST ngày 14/8/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Đ.