Quyết định 198/2023/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Nguyên đơn là cụ Lưu Th H trình bày: Phần đất tranh chấp tại thửa số 9, tờ bản đồ số 25, diện tích 734,5m2 (loại đất ở và đất trồng cây lâu năm) tại ấp T (Khu phố 3), thị trấn V, huyện G, tỉnh T, do ông Nguyễn Văn T và bà Đặng Thị Mỹ D đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sau đây gọi tắt là GCNQSDĐ) số CH00225 ngày 27/8/2010 có nguồn gốc là của cố Võ Văn M (cha chồng cụ H) để lại cho cụ H. Năm 1978, nhà đất của cụ Nguyễn Thị TM (sinh năm 1912) là mẹ ông Lê Đạt R bị thu hồi để xây dựng trụ sở Công an huyện G, chính quyền có bồi thường cho cụ TM số tiền 2.000.000 đồng và 01 mảnh đất khác để tái định cư tại lộ X, do đường lộ X còn hoang vắng nên cụ TM không nhận đất mà về cất nhà trên phần đất vườn của cụ TM tại ấp PQ, xã VH để ở cùng với các con. Đến năm 1980, ông Lê Tấn TH (con rể cụ H) là cháu nội của cụ TM muốn phụng dưỡng cụ TM nên gọi cụ TM về ở trên phần đất của cụ H để tiện chăm cụ TM và được cụ H đồng ý (việc này các con cụ TM là ông Lê Thành CG, bà Lê Thị TI, bà Lê Thị TT, bà Mai Thị O và bà Huỳnh Thị TC đều biết). Năm 1988, ông R về ở chung với cụ TM. Năm 1995, cụ TM chết, khi đó cụ H thấy hoàn cảnh gia đình ông R rất khó khăn nên không đòi lại đất, vẫn để cho gia đình ông R tiếp tục ở trên phần đất này. Cụ H không biết việc ông R đã được cấp GCNQSDĐ và tặng cho quyền sử dụng đất cho ông T và bà D. Từ năm 1980 cho đến khi khởi kiện, cụ H chưa lần nào đặt vấn đề đòi lại đất, vì cụ H nghĩ để cho ông R ở đến cuối đời sẽ đòi lại. Gần đây, cụ H thấy bà D có nhu cầu bán đất nên mới biết phần đất trên bà D đã được cấp GCNQSDĐ.

Do đó, cụ H khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết công nhận phần đất có diện tích 734,5m2 thuộc thửa số 9, tờ bản đồ số 25, hiện do bà D và ông T đứng tên GCNQSDĐ số CH00225 ngày 27/8/2010 là đất của cụ H; hủy GCNQSDĐ đã cấp cho bà D và ông T; yêu cầu ông Lê Đạt R và bà Đặng Thị Mỹ D cùng các thành viên trong hộ khẩu trả lại phần đất trên cho cụ H.

B đơn là ông Lê Đạt R và Đặng Th Mỹ D trình bày: Năm 1978, Nhà nước thu hồi đất của 05 hộ dân, trong đó có hộ cụ TM để xây dụng trụ sở Công an huyện G, cụ TM không nhận tiền hỗ trợ, đền bù nên chính quyền vận động cụ H (cụ thể là Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự huyện G trực tiếp vận động cụ H) nhường lại phần đất trên cho cụ TM và được cụ H đồng ý. Sau khi nhận đất, cụ TM đã cất nhà ở trên phần đất này, có kê khai thuế, sau này ông R và bà B là người trực tiếp đăng ký kê khai đất. Năm 2006, ông R và bà B được cấp GCNQSDĐ. Năm 2010, ông R và bà B tặng cho phần đất trên cho ông T và bà D, do gia đình ông R thuộc diện hộ nghèo nên được miễn thuế. Từ năm 1980 cho đến khi cụ H khởi kiện, chưa lần nào cụ H đặt vấn đề đòi lại đất với ông R. Lúc đầu cụ TM cất nhà ở dạng thô sơ, sau đó ông R sửa chữa nhà, cải tạo đất, trồng cây, cụ H không ý kiến. Đến khi ông TH xây dựng hàng rào phân ranh giới đất giữa hai bên cũng không có ai tranh chấp. Việc ông R được cấp GCNQSDĐ thì cụ H có biết, vì khi làm thủ tục kê khai đất và xin cấp GCNQSDĐ vào năm 2000, năm 2001 thì mọi người xung quanh ai cũng biết nên cụ H cũng biết. Do Nhà nước làm con đường B đi ngang qua phần đất tranh chấp làm giá đất tăng nên cụ H muốn đòi lại đất. Hiện nay, ông R và bà B đã già yếu, bà D (con ông R và bà B) muốn rước cha mẹ về B chăm sóc nên vợ chồng bà D đã thỏa thuận bán phần đất trên cho ông Bùi Minh E vào tháng 10/2018 và đã nhận tiền cọc 200.000.000 đồng. Bị đơn không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

- Ông Nguyễn Văn T (là con rể ông R và bà B) trình bày: Ông là chồng của bà D. Năm 2010, vợ chồng ông được ông R và bà B tặng cho phần đất trên và vợ chồng ông đã được cấp GCNQSDĐ số CH00225 ngày 27/8/2010. Vì vậy, ông không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Ông Đặng Anh H3 (là con ông R và bà B) trình bày: Hiện nay gia đình ông đang trực tiếp quản lý, sử dụng đất nên ông không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà B là bà Dư Th Anh, bà Dư Th Kim NH, ông Lê Minh TR, bà Lê Th NG, ông Lê Trung CH trình bày: không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

- Ông Bùi Minh E trình bày: Ngày 03/10/2018, ông T và bà D làm hợp đồng đặt cọc nhận của ông số tiền 200.000.000 đồng để chuyển nhượng phần đất diện tích 734,5m2 thuộc thửa số 9, tờ bản đồ số 25 tại Khu phố 3, thị trấn V, huyện G, tỉnh T theo GCNQSDĐ số CH00225 ngày 27/8/2010. Tuy nhiên, đến nay ông T, bà D chưa làm thủ tục sang tên cho ông được, bởi vì phần đất trên đang bị tranh chấp. Ngày 30/01/2019, ông khởi kiện yêu cầu ông T, bà D phải tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất trên. Ngày 14/3/2019, ông có đơn xin rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện độc lập, không yêu cầu Tòa án giải quyết.

- Ủy ban nhân dân (sau đây gọi tắt là UBND) huyện G trình bày: Việc cấp GCNQSDĐ đối với diện tích 734,5m2 đất thuộc thửa số 9, tờ bản đồ số 25 tại Khu phố 3, thị trấn V, huyện G, tỉnh T cho ông R và bà B theo GCNQSDĐ số CH00088 ngày 13/10/2006 và cấp GCNQSDĐ cho bà D và ông T theo GCNQSDĐ số CH00225 ngày 27/8/2010 là đúng quy định pháp luật.

- Ông Lê Tấn TH trình bày: Cụ TM là mẹ của ông Lê Đạt R và là bà nội của ông. Năm 1978, đất của cụ TM bị thu hồi để xây dựng trụ sở Công an huyện G, khi thu hồi chính quyền địa phương có bồi thường cho cụ TM số tiền 2.000.000 đồng và 01 mảnh đất khác để tái định cư tại lộ X, do đường lộ X còn hoang vắng nên cụ TM không nhận đất mà về cất nhà trên phần đất vườn của cụ TM tại ấp PQ, xã VH, huyện G, tỉnh T ở cùng các con của cụ TM. Đến năm 1980, 1982 cụ TM muốn về gần chợ ở, vì cụ TM sống ở gần chợ đã lâu nên ông mới xin mẹ vợ ông là cụ H cho cụ TM cất tạm căn nhà trên phần đất kế bên nhà ông để tiện việc chăm sóc và báo hiếu bà nội. Trong lúc cất nhà thì có mặt cụ TM cùng các con cháu là bà Huỳnh Thị TC, ông Lê Thành CG, bà Lê Thị TI, bà Lê Thị TT, con dâu cụ TM là Mai Thị O và vợ chồng ông là bà Võ Thị Kim H1 nên những người này đều biết phần đất trên là của cụ H cho cụ TM ở nhờ và phía bên cụ TM đã cam kết bằng lời nói là trả lại đất cho ông khi cụ TM chết, vì phần đất này cụ H đã cho vợ chồng ông bằng miệng (không có giấy tờ tặng cho). Đến năm 1988, ông Lê Đạt R tự động về ở chung với cụ TM trên phần đất này và lấy cớ để canh tác phần đất vườn tại ấp PQ, xã VH, huyện G, tỉnh T. Năm 1995, cụ TM chết, lúc đó gia đình ông R rất khó khăn nên gia đình ông không đòi lại đất. Đến năm 2018, ông R kêu bán đất nên mới biết ông R đã đứng tên GCNQSDĐ và chuyển quyền sử dụng đất cho con gái là bà D. Vì vậy, ông đồng ý theo yêu cầu kiện của cụ H, vì phần đất đang tranh chấp trước đây cụ H chỉ cho ông không giấy tờ nên quyền kiện đòi lại vẫn là của cụ H, phần đất vợ chồng ông đang ở đã được chính quyền cấp GCNQSDĐ.

- Bà Võ Thị Kim H1 (là vợ ông TH) trình bày: Thống nhất với nội dung trình bày của ông TH.

Tại Bản án sơ thẩm số 150/2022/DS-ST ngày 06/6/2022, Toà án nhân dân huyện G, tỉnh T quyết định (tóm tắt):

1. Không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của cụ Lưu Th H (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ H gồm: Võ Th Kim C, Võ Th Kim H1, Võ Hồng H2, Hà Tuấn K) về việc:

- Yêu cầu công nhận phần đất có diện tích 734,5m2 do bà Đặng Th Mỹ D và ông Nguyễn Văn T đứng tên theo GCNQSDĐ số CH00225 do UBND huyện G cấp ngày 27/8/2010 là đất của cụ H;

- Yêu cầu ông Lê Đạt R và bà Đặng Th Mỹ D cùng các thành viên trong hộ khẩu trả lại phần đất diện tích 734,5m2 tọa lạc tại khu phố 3, th trấn V, huyện G, tỉnh T;

- Yêu cầu hủy GCNQSDĐ do UBND huyện G cấp ngày 27/8/2010 cho bà D và ông T.

2. Đình chỉ yêu cầu khởi kiện độc lập của ông Bùi Minh E là yêu cầu buộc ông T, bà D phải tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với phần đất 734,5m2 do bà Đặng Th Mỹ D và ông Nguyễn Văn T đứng tên theo GCNQSDĐ số CH00225 do UBND huyện G cấp ngày 27/8/2010.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí, nghĩa vụ chậm thi hành án và quyền kháng cáo của các đương sự.

Ngày 15/6/2022, đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn là ông Cổ Cẩm Q kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm.

Tại Bản án phúc thẩm số 91/2023/DS-PT ngày 28/02/2023, Tòa án nhân dân tỉnh T quyết định (tóm tắt):

Chấp nhận một phần yêu cầu kháng cáo của ông Cổ Cẩm Q.

Sửa Bản án sơ thẩm.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của cụ Lưu Th H (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ H gồm: Võ Th Kim C, Võ Th Kim H1, Võ Hồng H2, Hà Tuấn K).

- Buộc ông Lê Đạt R, bà Đặng Th Mỹ D, ông Nguyễn Văn T trả lại cho những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ H thửa đất số 09 theo đo đạc thực tế là 607,2m2, tờ bản đồ số 25, tọa lạc tại khu phố 3, th trấn V, huyện G, tỉnh T (có tứ cận, sơ đồ kèm theo).

Các đương sự Võ Th Kim C, Võ Th Kim Hòa, Võ Hồng H2, Hà Tuấn K được quyền liên hệ với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để làm thủ tục cấp GCNQSDĐ theo quy đ nh.

- Buộc những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ H trả cho ông Lê Đạt R giá tr đất có diện tích 98,2m2 là 845.600.200 đồng. Ghi nhận sự nguyện những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ H trả cho ông Lê Đạt R giá tr cây trồng trên đất là 17.456.000 đồng và giá tr nhà trên đất là 20.477.700 đồng.

Tổng cộng những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ H trả cho ông Lê Đạt R số tiền là 883.533.900 đồng.

- Những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của cụ H được quyền sở hữu, các tài sản trên thửa đất số 09.

2. Xác đ nh Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa bên tặng cho là Lê Đạt R, Đặng Th B với bên được tặng cho là Đặng Th Mỹ D và Nguyễn Văn T b vô hiệu.

3. Kiến ngh cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thu hồi GCNQSDĐ do UBND huyện G, tỉnh T cấp ngày 27/8/2010 cho Đặng Th Mỹ D và Nguyễn Văn T.

4. Đình chỉ yêu cầu khởi kiện độc lập của ông Bùi Minh E buộc ông T, bà D phải tiếp tục thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với phần đất 734,5m2 hiện do bà Đặng Th Mỹ D và ông Nguyễn Văn T đứng tên theo GCNQSDĐ do UBND huyện G cấp ngày 27/8/2010.

Sau khi xét xử phúc thẩm, ngày 21/3/2023, ông Lê Đạt R có đơn đề nghị giám đốc thẩm đối với bản án phúc thẩm nêu trên.

Ngày 17/8/2023, Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 71/2023/KN-DS kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án phúc thẩm số 91/2023/DS-PT ngày 28/02/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh T, đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh xét xử giám đốc thẩm hủy Bản án phúc thẩm nêu trên, giữ nguyên Bản án sơ thẩm số 150/2022/DS-ST ngày 06/6/2022 của Toà án nhân dân huyện G, tỉnh T.

Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị: Quyết định kháng nghị hủy Bản án phúc thẩm, giữ nguyên Bản án sơ thẩm là có căn cứ. Tuy nhiên, do trước khi có quyết định kháng nghị, Chi cục Thi hành án dân sự huyện G đã tổ chức thi hành xong một phần quyết định của bản án phúc thẩm. Do đó, đề nghị chấp nhận kháng nghị của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng huỷ cả hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm xét xử sơ thẩm lại để giải quyết hậu quả thi hành án.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Theo Điều 10 của Luật Đất đai năm 2003 quy định “Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất đã được giao theo quy đ nh của Nhà nước cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nhà nước không thừa nhận việc đòi lại đất đã được giao theo quy đ nh của Nhà nước cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách đất đai của Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”.

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án có đủ cơ sở xác định diện tích đất tranh chấp đã được Nhà nước giao cho bên bị đơn sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách đất đai.

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 337, khoản 3 Điều 343, Điều 349 của Bộ luật Tố tụng dân sự .

Chấp nhận Quyết định kháng nghị số 71/2023/KN-DS ngày 17/8/2023 của Chánh án Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

1. Hủy Bản án phúc thẩm số 91/2023/DS-PT ngày 28/02/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh T và Bản án sơ thẩm số 150/2022/DS-ST ngày 06/6/2022 của Toà án nhân dân huyện G, tỉnh T.

2. Giao hồ sơ vụ án cho Toà án nhân dân huyện G, tỉnh T để xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm.

3. Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày ra quyết định này./.