Quyết định 174/2021/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN

Tại Đơn khởi kiện và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn trình bày:

Diện tích đất tranh chấp đo đạc thực tế 200,6m2, thửa 78, tờ bản đồ số 17, tọa lạc tại 233/2 đường 30/4, phường H1, quận H2, thành phố Cần Thơ trong tổng diện tích 2,5ha là của Tu viện T được chính quyền chế độ cũ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Năm 1987, quản lý Tu viện là linh mục Nguyễn Văn B cho ông Nguyễn Minh Đ cất nhà để ở nhờ, chỉ nói miệng không lập văn bản. Năm 2000, ông Đ chết, đến năm 2005 Nhà nước thực hiện dự án Nam Sông Hậu nên thu hồi một phần diện tích đất của Tu viện T. Theo quy định thì Tu viện T nhận tiền đền bù đối với diện tích đất bị thu hồi trong đó có diện tích đất mà ông Đ cất nhà; về vật kiến trúc bà Lý Lệ H đã nhận bồi thường.

Năm 2007, bà H lấn chiếm, cất nhà và các công trình phụ trên đất của Tu viện T nên Tu viện T khiếu nại từ đó cho đến nay, Ủy ban nhân dân phường H1 đã ra quyết định xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi xây dựng nhà không phép của bà H. Ngày 17/02/2011, Ủy ban nhân dân quận H2 tiếp tục ra Quyết định 490/QĐ-KPHQ đối với việc xây dựng của bà H.

Do hòa giải không thành nên Tu viện T khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc bà Lý Lệ H và những người sinh sống trên đất phải di dời để trả lại diện tích đất tranh chấp nêu trên cho Tu viện T.

Bị đơn bà Lý Lệ H trình bày trong quá trình giải quyết vụ án như sau:

Năm 1985, vợ chồng bà được linh mục của Tu viện T là Nguyễn Văn B cho khai phá và bồi đắp một phần đất khoảng 300m2 tọa lạc tại đường 30/4, phường H1, quận H2, thành phố Cần Thơ. Thời điểm này là đất trũng, hoang hóa, cỏ lau sậy mọc um tùm. Sau khi khai phá trống thì bà cất một căn nhà tạm, lợp lá để ở. Năm 1987, do nhà bị xuống cấp nên có làm đơn xin cất lại, được xác nhận của Ban chấp hành công đoàn và Thủ trưởng cơ quan nơi vợ chồng bà đang công tác, sự chứng nhận của Trưởng khu vực về phần diện tích này để vợ chồng bà có đủ điều kiện xây cất lại nhà theo quy định. Trên đất bà còn trồng cây lâu năm, cây ăn trái, nuôi cá và xây dựng bờ tường làm ranh đất với các hộ dân phía sau. Trong suốt thời gian bà quản lý, sử dụng diện tích đất đều được chính quyền địa phương là Trưởng khu vực qua các thời kỳ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường H1 xác nhận rõ là đất của gia đình bà. Đến năm 2005, Nhà nước có dự án Nam Sông Hậu nên phần đất của bà bị ảnh hưởng 337,6m2. Gia đình bà đã nhận tất cả các khoản tiền được Nhà nước bồi thường, hỗ trợ do công trình nhà cửa bị giải tỏa để cất lại nhà khác. Bà sử dụng đất ổn định liên tục trên 32 năm nay, không ai tranh chấp. Căn cứ theo quy định tại Điều 236 của Bộ luật Dân sự năm 2015 phải công nhận phần đất là của gia đình bà, do đó bà không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Tu viện T.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Thành NLQ7, bà Lý Lệ NLQ6, bà Nguyễn Thị Ngọc NLQ8, bà Nguyễn Thị Ngọc NLQ9 trình bày thống nhất: Năm 2006, do khó khăn về chỗ ở nên chị ông là bà Lý Lệ H kêu gia đình ông về xây dựng nhà ở cạnh nhà 233/2, chị ông đã khai hoang đất này năm 1986 và cất nhà ở ổn định cho đến nay nên không đồng ý với yêu cầu của Tu viện T.

Các ông, bà: Tạ Văn NLQ1, ông Nguyễn Quang Khánh, bà Triệu Thị Ngọc NLQ3, ông Phạm Văn NLQ2, ông Nguyễn Minh NLQ4 đều trình bày: Chúng tôi chỉ là người thuê nhà nhưng nay không thuê nữa và không có ý kiến gì về tranh chấp giữa các bên.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 123/2018/DS-ST ngày 11/12/2018, Tòa án nhân dân quận H2, thành phố Cần Thơ quyết định (tóm tắt):

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Tu viện T.

Buộc bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan phải trả lại diện tích đất tranh chấp tại thửa 78 với diện tích 200,6m2 tọa lạc tại 233/2 đường 30/4 phường H1, quận H2, thành phố Cần Thơ cho Tu viện T.

Phía nguyên đơn hỗ trợ di dời và trả công sức tôn tạo đất với số tiền là 701.500.000 đồng. Thời gian cho gia đình bị đơn lưu cư là 06 tháng kể từ ngày án có hiệu lực pháp luật.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên về án phí, chi phí tố tụng, quyền kháng cáo, quyền và nghĩa vụ của các đương sự trong giai đoạn thi hành án.

Ngày 21/12/2018, bị đơn bà Lý Lệ H kháng cáo Bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 22/12/2018, nguyên đơn Tu viện T kháng cáo theo hướng không đồng ý hỗ trợ di dời và trả công sức tôn tạo cho gia đình bà H.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 94/2019/DS-PT ngày 12/6/2019, Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ quyết định (tóm tắt):

Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Lý Lệ H.

Chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn Tu viện T, sửa bản án sơ thẩm.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Tu viện T. Buộc bị đơn bà Lý Lệ H và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Tạ Văn NLQ1, Phạm Văn NLQ2, Triệu Thị Ngọc NLQ3, Nguyễn Minh NLQ4, Nguyễn Chí NLQ5, Lý Lệ Hoa, Nguyễn Thành NLQ7, Nguyễn Thị Ngọc NLQ8, Nguyễn Thị Ngọc NLQ9 phải di dời nhà và tài sản trên đất trả lại diện tích đất tranh chấp tại thửa 78 với diện tích 200,6m2 tọa lạc tại 233/2 đường 30/4 phường H1, quận H2, thành phố Cần Thơ cho Tu viện T (kèm theo trích đo địa chính số 68/TTKTTNMT ngày 11/12/2017 của Trung tâm kỹ thuật Tài nguyên và Môi trường thành phố Cần Thơ.

Ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn Tu viện T hỗ trợ công sức tôn tạo đất và chi phí di dời cho bị đơn với số tiền là 400.000.000 đồng. Thời gian cho gia đình bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan lưu cư là 06 tháng kể từ ngày án có hiệu lực pháp luật.

Ngoài ra, Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí, nghĩa vụ chậm trả, chi phí tố tụng, quyền và nghĩa vụ của các đương sự trong giai đoạn thi hành án, hiệu lực của bản án.

Ngày 19/8/2019, bà Lý Lệ X, Lý Lệ NLQ6, Nguyễn Thành NLQ7, Nguyễn Thị Ngọc NLQ8, Nguyễn Thị Ngọc NLQ9 có đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với bản án phúc thẩm.

Tại Quyết định số 262/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 04/11/2020 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh kháng nghị Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên; đề nghị Ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh hủy Bản án dân sự phúc thẩm số 94/2019/DS-PT ngày 12/6/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ và hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 123/2018/DS-ST ngày 11/12/2018 của Tòa án nhân dân quận H2, thành phố Cần Thơ. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân quận H2, thành phố Cần Thơ xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm, đúng quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Hội đồng xét xử giám đốc thẩm chấp nhận kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ Điều 337, Điều 343 và Điều 349 Bộ luật Tố tụng dân sự.

1. Chấp nhận một phần Kháng nghị số 262/QĐKNGĐT-VKS-DS ngày 04/11/2020 của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

2. Hủy Bản án dân sự phúc thẩm số 94/2019/DS-PT ngày 12/6/2019 của Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ và hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 123/2018/DS-ST ngày 11/12/2018 của Tòa án nhân dân quận H2, thành phố Cần Thơ giữa nguyên đơn là Tu viện T, bị đơn là bà Lý Lệ H và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Tạ Văn NLQ1, Phạm Văn NLQ2, Triệu Thị Ngọc NLQ3, Nguyễn Minh NLQ4, Nguyễn Chí NLQ5, Lý Lệ NLQ6, Nguyễn Thành NLQ7, Nguyễn Thị Ngọc NLQ8, Nguyễn Thị Ngọc NLQ9.

Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân quận H2, thành phố Cần Thơ xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm đúng quy định của pháp luật.