Quyết định 121/2023/QĐ-PT — Yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết kinh doanh, thương mại của Trọng tài nước ngoài

QUYẾT ĐỊNH

GIẢI QUYẾT VIỆC KHÁNG CÁO ĐỐI VỚI QUYẾT ĐỊNH

GIẢI QUYẾT YÊU CẦU CÔNG NHẬN VÀ CHO THI HÀNH

TẠI VIỆT NAM PHÁN QUYẾT CỦA TRỌNG TÀI NƯỚC NGOÀI TÒA ÁN NHÂN DÂN CẤP CAO TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

- Thành phần Hội đồng xét quyết định gồm có:

Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Ông Ngô Mạnh Cường

Các Thẩm phán:

Ông Nguyễn Văn Minh

Ông Đỗ Đình Thanh

- Thư ký phiên họp: Bà Nguyễn Thị Thu Phương - Thư ký Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh.

- Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh tham gia phiên họp: Bà Phạm Thị Thanh Tuyết - Kiểm sát viên cao cấp.

Ngày 29 tháng 12 năm 2023, tại trụ sở Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh mở phiên họp công khai xét kháng cáo đối với Quyết định giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết của Trọng tài nước ngoài thụ lý số: 71/2023/TLPT-KDTM ngày 26 tháng 10 năm 2023.

Do Quyết định giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết của Trọng tài nước ngoài số 1781/2023/QĐST-KDTM ngày 19 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh bị kháng cáo.

Theo Quyết định mở phiên họp xét kháng cáo đối với Quyết định giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết của trọng tài nước ngoài số 158/2023/QĐ-PT ngày 10 tháng 12 năm 2023 giữa:

- Người yêu cầu được thi hành: Grainexport SA

Địa chỉ : Đại lộ Mon-Repos 24, 1005 Lausanne, bang V, Thụy Sĩ.

Người đại diện hợp pháp của người yêu cầu được thi hành: Ông Lương Hoàng Q và bà Trương Cẩm H; theo Giấy ủy quyền ngày 12/09/2022 đã được chứng nhận và hợp pháp hóa lãnh sự số 09/144/CNLS/HPHLS ngày 29/9/2022 tại Đại sứ quán Việt Nam tại Thụy Sỹ; có mặt tại phiên họp.

Địa chỉ: Phòng 2&3, Lầu 13, Saigon Centre, số 65 Lê L, phường Bến N, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Người phải thi hành: Công ty Cổ phần N n BAF Việt Nam.

Địa chỉ: Tầng 9, Tòa nhà Vista T, số 628C Xa lộ Hà N, phường An Ph, thành phố Thủ Đ, Thành phố Hồ Chí Minh.

Người đại diện theo pháp luật của Người phải thi hành: Bà Bùi Hương G, chức vụ: Tổng Giám đốc; có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt Công ty Cổ phần N n BAF Việt Nam.

Người đại diện theo ủy quyền của Người phải thi hành: Bà Hồ Thị Thúy Ng; theo Giấy ủy quyền số 23/2023/GUQ-BAF ngày 28 tháng 8 năm 2023; vắng mặt.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Người phải thi hành: Ông Nguyễn Hữu Thế Tr là Luật sư của Công ty Luật TNHH MTV Anphana thuộc Đoàn luật sư Thành phố Hồ Chí Minh; có đơn đề nghị vắng mặt và gửi Bài bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho Người phải thi hành.

- Người kháng cáo: Grainexport SA là Người yêu cầu được thi hành.

NỘI DUNG VỤ VIỆC:

- Người yêu cầu được thi hành Grainexport SA (viết tắt là GSA) trình bày:

Thoả thuận Trọng tài giữa Bên mua và Bên bán đã được ghi nhận tại Điều 13 của Hợp đồng thể hiện rằng thẩm quyền giải quyết tranh chấp giữa các bên là GAFTA. Hợp đồng này đã được các bên giao kết hợp lệ và đầy đủ, cụ thể: Bên bán là Grainexport SA (viết tắt là GSA) và Bên mua là Công ty Cổ phần N n BAF Việt Nam (viết tắt là BAF) đã đồng ý thực hiện giao dịch mua bán lúa mì chưa xay của Ng; tất cả các thông tin liên lạc giữa hai bên được trao đổi thông qua một Bên môi giới là ông Sorin F V (viết tắt là ông F). Ngày 30 tháng 01 năm 2020, Bên môi giới gửi xác nhận giao dịch ban đầu cho GS. Ngày 10 tháng 02 năm 2020, GS và BA đưa ra đề xuất điều chỉnh một số điều khoản của Hợp đồng nhưng không có yêu cầu sửa đổi về thoả thuận Trọng tài. Trong quá trình trao đổi mail cũng như đàm phán giữa hai bên, BA không có ý kiến phản đối quy định Thoả thuận Trọng tài là một điều khoản trong Hợp đồng. Ngoài ra, Thoả thuận Trọng tài là độc lập với Hợp đồng nên việc sửa đổi, gia hạn, huỷ bỏ hợp đồng,… không làm mất đi hiệu lực của Thoả thuận Trọng tài. GS đã gửi yêu cầu về việc chỉ định Trọng tài viên duy nhất tới BA vào ngày 17 tháng 4 năm 2020, tuy nhiên vào ngày 20 tháng 4 năm 2020 BA phản đối việc chỉ định một trọng tài viên duy nhất nhưng không gửi thông báo tới GS và không chỉ định một Trọng tài viên cho Hội đồng trọng tài. Dựa theo Quy tắc Trọng tài GAFTA thì GAFTA có quyền chỉ định một Trọng tài viên duy nhất. Trong suốt quá trình đàm phán và ký kết hợp đồng, tất cả các thông tin trao đổi được thực hiện thông qua Bên môi giới mà không có sự phản đối nào từ các bên.

Vì vậy, GS yêu cầu Toà án công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của Trọng tài nước ngoài số 18-072A ngày 30 tháng 12 năm 2020 của GAFTA tại Việt Nam, theo đó: [1] Bên mua (Công ty Cổ phần N n BAF Việt Nam) phải thanh toán cho Bên bán (Grainexport SA) số tiền là 790.042,85 Đô la Mỹ (Bằng chữ: Bảy trăm chín mươi nghìn không trăm bốn mươi hai Đô la Mỹ và tám mươi lăm xu) cùng với tiền lãi kép với lãi suất là 4%/năm theo chu kỳ cộng dồn nợ gốc là mỗi ba tháng và bắt đầu tính lãi từ ngày 11 tháng 3 năm 2020, tức là ngày Bên bán tuyên bố Bên mua có hành vi vi phạm; [2] Bên mua phải thanh toán cho Bên bán các khoản phí và chi phí liên quan đến Phán quyết mà Bên mua có nghĩa vụ phải trả với tổng số tiền là 5.840 Bảng Anh (Bằng chữ: Năm nghìn tám trăm bốn mươi Bảng Anh), trong đó bao gồm: [2.1] Phí của tổ chức trọng tài: 1.720 Bảng Anh; [2.2] Phí không thành viên: 1.700 Bảng Anh; [2.3] Phí Trọng tài viên: 2.420 Bảng Anh.

- Người phải thi hành là Công ty Cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam (viết tắt là BAF) và Người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Bên phải thi hành không đồng ý với yêu cầu của Người yêu cầu được thi hành với lý do:

Hợp đồng giữa Bên bán và Bên mua chưa được giao kết cũng như không có sự chấp thuận/chữ ký/đóng dấu của người đại diện hợp pháp của Bên mua. Toàn bộ nội dung trao đổi, đàm phán được thực hiện bởi Bên môi giới là ông F và chỉ dừng ở giai đoạn đàm phán, trao đổi về quan hệ kinh doanh. BA xác nhận không có nội dung trao đổi nào ngày 30 tháng 01 năm 2020 liên quan đến Dự thảo Hợp đồng được gửi tới người đại diện hợp pháp của BA; Giữa GS và BA không có thoả thuận Trọng tài độc lập được xác lập bằng hình thức văn bản hoặc các hình thức tương đương thể hiện sự đồng thuận của hai bên trong việc lựa chọn GAFTA là cơ quan giải quyết tranh chấp, bao gồm cả những email trao đổi về nội dung của Dự thảo Hợp đồng;

Phán quyết Trọng tài số 18-072A vi phạm Quy tắc 3 của Quy tắc Trọng tài GAFTA về việc chỉ định Trọng tài viên. Điều khoản Trọng tài trong Dự thảo Hợp đồng không có nội dung thể hiện các bên đã đồng thuận áp dụng phương thức giải quyết tranh chấp bằng một trọng tài viên. Do đó, việc bổ nhiệm một trọng tài viên duy nhất khi không có sự đồng ý của các bên là vi phạm Quy tắc 3 của Quy tắc Trọng tài GAFTA về chỉ định Trọng tài viên. Ngoài ra, nội dung nhận định tại Phán quyết Trọng tài có sự mâu thuẫn về tư cách pháp lý của Bên môi giới trong quá trình đàm phán, thương lượng Hợp đồng; đồng thời, Bên GS cũng không đáp ứng được đầy đủ những điều kiện về thủ tục yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của Trọng tài nước ngoài. Vì vậy, BA yêu cầu Toà án không công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết Trọng tài số 18-072A ngày 30/12/2020 của GAFTA.

Tại Quyết định giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết của Trọng tài nước ngoài số 1781/2023/QĐST-KDTM ngày 19 tháng 9 năm 2023, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh quyết định (tóm tắt): Không chấp nhận yêu cầu của Người được thi hành là Grainexport SA về việc công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết trọng tài số 18-072A ngày 30/12/2020 được ban hành bởi bà K. Mozer là Trọng tài viên duy nhất của Hội đồng trọng tài thuộc Hiệp hội thương mại ngũ cốc và thức ăn chăn nuôi (GAFTA).

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về lệ phí, chi phí tố tụng và quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.

Ngày 03 tháng 10 năm 2023, Grainexport SA do Người đại diện theo ủy quyền gồm: Ông Nguyễn Đăng Ng, ông Lương Hoàng Q, bà Trương Cẩm H kháng cáo đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa toàn bộ Quyết định giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết của Trọng tài nước ngoài số 1781/2023/QĐST-KDTM ngày 19 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết số 18-072A ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2020 bởi bà Krisztina Mozer là Trọng tài viên duy nhất của Hội đồng trọng tài thuộc Hiệp hội thương mại ngũ cốc và thức ăn chăn nuôi (GAFTA).

Tại phiên họp xét quyết định:

Người đại diện theo ủy quyền của Gainexport SA giữ nguyên kháng cáo đề nghị Hội đồng xét quyết định sửa toàn bộ Quyết định sơ thẩm của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh theo hướng công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết số 18-072A ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2020 bởi bà Krisztina Mozer là Trọng tài viên duy nhất của Hội đồng Trọng tài thuộc Hiệp hội thương mại ngũ cốc và thức ăn chăn nuôi (GAFTA) vì cho rằng: (1) Thỏa thuận Trọng tài được ký kết hợp lệ, phù hợp với pháp luật của nước Anh và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; (2) BAF đã biết và chấp nhận thỏa thuận Trọng tài mà không có ý kiến sửa đổi tại thời điểm giao kết và thực hiện hợp đồng mua bán; do đó, mặc nhiên BAF xem như đồng ý nên phải tuân thủ phán quyết của Trọng tài đưa ra; (3) Quyết định số 1781 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trái ngược với đường lối giải quyết của Quyết định số 15/2023/QĐST-TTTM ngày 25 tháng 09 năm 2023 của Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội khi Tòa án này đã công nhận và cho thi hành tại Việt Nam Phán quyết của Trọng tài nước ngoài với những tình tiết tương tự; (3) tại Quyết định số 1718, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã diễn giải, áp dụng không đúng các quy định của Quy tắc Trọng tài số 125 của GAFTA về bổ nhiệm thành viên Hội đồng Trọng tài; và việc thu thập các tài liệu, chứng cứ liên quan tới vụ việc chưa được thực hiện đầy đủ theo đúng quy định pháp luật; (4) việc không công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh trong trường hợp này là vi phạm nghiêm trọng Công ước New York mà Việt Nam là thành viên gia nhập từ năm 1995; đồng thời, Phán quyết trọng tài số 18-072A ngày 30 tháng 12 năm 2020 là phán quyết cuối cùng đã giải quyết toàn bộ nội dung tranh chấp giữa các bên, nên cần phải được công nhận và cho thi hành.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho Người phải thi hành là Công ty cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam gửi Bản trình bày ý kiến cho Hội đồng xét quyết định có nội dung: Đề nghị không chấp nhận kháng cáo của Gainexport SA và giữ nguyên Quyết định số 1781/2023/KDTM-ST ngày 19 tháng 9 năm 2023 của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh vì các lý do: (1) Phán quyết Trọng tài số 18-072A ngày 30 tháng 12 năm 2020 giải quyết tranh chấp yêu cầu của Gainexport SA về các thiệt hại phát sinh do hành vi không thực hiện Hợp đồng mua bán số 30012020 ngày 30 tháng 01 năm 2020 trong khi hợp đồng này chưa có sự chấp nhận bằng chữ ký, đóng dấu của BAF nên chưa phát sinh hiệu lực ràng buộc quyền, nghĩa vụ giữa các bên; (2) Phán quyết Trọng tài số 18-072A ngày 30 tháng 12 năm 2020 được ban hành khi Thỏa thuận Trọng tài không có giá trị pháp lý theo pháp luật của nước mà các bên đã chọn để áp dụng hoặc theo pháp luật của nước nơi phán quyết đó đã được tuyên, nếu các bên không chọn pháp luật áp dụng cho thỏa thuận đó; (3) Phán quyết Trọng tài số 18-072A ngày 30 tháng 12 năm 2020 trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thuộc trường hợp không công nhận và cho thi hành theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 459 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu quan điểm: GS không chứng minh được giữa GS và BA có thỏa thuận chỉ định trọng tài GAFTA nên việc GAFTA chỉ định bà K. M là Trọng tài viên duy nhất giải quyết vụ việc và ban hành Phán quyết Trọng tài số 18-072A ngày 30 tháng 12 năm 2020 là vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 459 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, thuộc trường hợp không công nhận và cho thi hành tại Việt Nam phán quyết của Trọng tài nước ngoài. Đề nghị Hội đồng xét quyết định không chấp nhận kháng cáo của GSA và giữ nguyên Quyết định sơ thẩm.