Quyết định 09/2021/QĐ-PQTT — Yêu cầu liên quan việc trọng tài thương mại Việt Nam giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật về Trọng tài thương mại

QUYẾT ĐỊNH

VỀ VIỆC KHÔNG HỦY PHÁN QUYẾT TRỌNG TÀI

TÒA ÁN NHÂN DÂNTHÀNH PHỐ HÀ NỘI

Với Hội đồng xét đơn yêu cầu gồm có: Thẩm phán - Chủ tọa phiên họp: Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh. Các Thẩm phán

:Bà Ngô Tuyết Băng

Ông Nguyễn Xuân Tuấn

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân TP Hà Nội: Bà Đinh Thị Tuyết Mai - KSV. Thư ký Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội: Ông Nguyễn Trung Kiên.

Ngày 11,14 tháng 10 năm 2021, tại trụ sở Toà án nhân dân thành phố Hà Nội, đã tiến hành mở phiên họp giải quyết việc Kinh doanh thương mại thụ lý số: 03/2021/TLST - KDTM ngày 12 tháng 4 năm 2021 về việc: “Yêu cầu hủy phán quyết trọng tài” theo Quyết định mở phiên họp số : 480/QĐ-MPH ngày 16/7/2021 giữa: Bên yêu cầu:Tổng Công ty cổ phần bảo hiểm P Trụ sở: Tầng 21Toà nhà MIPEC TOWER 229 phố Tây Sơn, Quận Đống Đa, Hà Nội Người đại diện theo pháp luật: Ông Đào Nam Hải - Tổng giám đốc; Người đại diện theo ủy quyền: Ông Nguyễn Hải Lăng , Bà Trần Hồng Ngọc, Bà Trần Thị Hương Giang. Giấy ủy quyền ngày 1/6/2021. Bên liên quan:Công ty cổ phần 4( viết tắt 4) Trụ sở: Tầng 3 Toà nhà TM khu đô thị Văn Khê, Quận Hà Đông,Hà Nội; Người đại diện theo pháp luật: Ông Nguyễn Tiến Dũng – Giám đốc; Người đại diện theo ủy quyền: - Ông Vương Đắc Hùng – Phó giám đốc.

- Ông Vũ Hải Phong – Cán bộ.

Sau khi xem xét Đơn yêu cầu huỷ Phán quyết trọng tài của Tổng Công ty cổ phần bảo hiểm P, Phán quyết trọng tài vụ tranh chấp số 66/19 ngày 3/11/2020 của Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (sau đây gọi tắt là VIAC),Hợp đồng bảo hiểm số P-18/TLO/HHA/3205/000004 ngày 14/6/2018 và các tài liệu chứng cứ khác có liên quan.

NỘI DUNG VỤ TRANH CHẤP

Theo Đơn yêu cầu P trình bày nội dung vụ việc như sau:

- Ngày 14/6/2018, 4 và P ký Hợp đồng bảo máy móc thiết bị số P-18/TLO/HHA/3205/000004. Quá trình thực hiện hợp đồng bảo hiểm hai bên phát sinh tranh chấp.

- 4 khởi kiện P ra VIAC và yêu cầu P bồi thường bảo hiểm với số tiền 1.425.000.000đồng và lãi chậm trả.

- Ngày 22/9/2020, Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam ban hành Phán quyết trọng tài số 66/19 với nội dung : “ Buộc Bị đơn phải bồi thường cho Nguyên đơn số tiền là 1.425.000.000đồng…”.

- Không đồng ý với Phán quyết trọng tài nêu trên, P nộp Đơn đề nghị Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội hủy Phán quyết trọng tài với các lý do sau:

+ Phán quyết trên trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam được quy định tại điểm đ Khoản 2 Điều 68 Luật Trọng tài thương mại năm 2010 thể hiện:

Thứ nhất: Hội đồng Trọng tài quyết định không tiếp tục thực hiện việc trưng cầu định giá.

Ngay khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, P đã mời Công ty Cổ phần Giám định Smart ( gọi tắt Công ty Smart) cùng với 4 tham gia phối hợp để giám định tổn thất Cần trục bánh xích Kobelco 7045A. P đã chi trả toàn bộ chi phí giám định cho Công ty Smart. Ngày 12/12/2018, Công ty Smart có Báo cáo cuối cùng số 02 về diễn biến, nguyên nhân, mức độ tổn thất của tài sản tham gia bảo hiểm.Theo Mục 9 Báo cáo cuối cùng ngày 12/12/2018, Công ty Smart đã xác định được tỷ lệ còn lại của máy móc là 31,55% và giá trị còn lại của cần trục bánh xích Kobelco 7045A/45T là : 1.192.039.110đồng. Căn cứ kết quả giám định của Công ty Smart, ngày 31/01/2019 P đã có Thông báo giải quyết tổn thất số 045/2019/P-TLO-CV với mức bồi thường tổn thất là 449.558.219đồng. Tuy nhiên, 4 không đồng ý với mức đề xuất bồi thường trên và yêu cầu bồi thường theo giá trị tại Hợp đồng là 1.500.000.000đồng.

Do vậy, tại Phiên họp lần thứ nhất ngày 11/6/2020, Hội đồng trọng tài đã yêu cầu mỗi bên đưa ra 03 tổ chức thẩm định giá để xác định giá trị trước khi xảy ra tổn thất của cần trục bánh xích Kobelco 7045A/45T. Ngày 31/07/2020, P nhận được Văn thư số 812/VIAC đề ngày 30/7/2020 thông báo về việc lựa chọn Công ty Cổ phần Thẩm định giá IVC Việt Nam (gọi tắt là IVC) để tiến hành thẩm định giá thiết bị Cần trục bánh xích Kobelco và đề nghị P nộp tạm ứng chi phí thẩm định giá với tiền là 120.000.000 đồng.

Sau khi nhận được Văn thư trên, P đã đưa ra căn cứ cho rằng mức chi phí thẩm định 120.000.000 đồng là quá cao và không hợp lý, vì chiếm đến hơn 10% giá trị tài sản (nếu tính theo giá trị cần trục của Công ty Smart).Vì trong vụ tranh chấp hợp đồng bảo hiểm giữa P và Công ty CP Vận tải biển và thương mại Phương Đông, Toà án Nhân dân quận Đống Đa cũng đã trưng cầu Công ty Cổ phần Thẩm định giá IVC Việt Nam tiến hành thẩm định giá tàu Ngọc Sơn với mức chi phí chỉ là 60.000.000 đồng, trong khi việc thẩm định giá của tàu Ngọc Sơn phức tạp hơn rất nhiều so với việc thẩm định giá của Cần trục bánh xích Kobelco.

Ngoài ra, P thấy rằng Hội đồng trọng tài ấn định chi phí thẩm định giá với số tiền là 120.000.000 đồng cho P phải chịu mà không phân bổ cho 4 là không hợp lý. Vì trước đó P đã chi trả toàn bộ chi phí giám định cho Công ty Smart để tiến hành giám định tổn thất đối với thiết bị Cần trục bánh xích Kobelco. Do 4 không đồng ý với số tiền bồi thường mà Công ty Smart đã tính toán nên Hội đồng Trọng tài phải trưng cầu thẩm định lại. Việc trưng cầu thẩm định giá lại là có lợi cho phía 4 nên chi phí thẩm định cần được phân bổ cho cả 4. Ngày 14/08/2020, P đã có Bản trình bày ý kiến gửi Hội đồng Trọng tài về việc đề nghị xem xét lại chi phí thẩm định giá và việc phân bổ chí phí thẩm định giá giữa P và 4. P không có bất kỳ văn bản nào về việc từ chối nộp tạm ứng chi phí thẩm định giá mà chỉ đề nghị Hội đồng trọng tài xem xét lại chi phí thẩm định giá và việc phân bổ chi phí này. Tuy nhiên, Hội đồng Trọng tài cho rằng P không nộp tạm ứng chi phí và không đồng ý với việc định giá như đã được thông báo nên ban hành Văn thư số 901/VIAC đề ngày 21/8/2020 về việc quyết định không thực hiện việc trưng cầu giám định giá, tiến hành giải quyết Vụ tranh chấp dựa trên cơ sở hồ sơ hiện có là không đúng.

Thứ hai: Hội đồng Trọng tài đã đưa ra phán quyết để giải quyết vụ tranh chấp liên quan đến mức độ thiệt hại mà không dựa trên kết quả giám định nào là trái với nguyên tắc cơ bản của Luật Kinh doanh Bảo hiểm.

Khi P và 4 ký Hợp đồng bảo hiểm thiết bị máy móc của chủ thầu số P-18/TLO/HHA/3205/000004 ngày 14/06/2018 đã căn cứ vào Bộ luật Dân sự, Luật Kinh doanh bảo hiểm và Quy tắc bảo hiểm Máy móc thiết bị của chủ thầu được ban hành kèm theo Quyết định số 692/2014 của Tổng Giám đốc P. Tại khoản 10.4 Điều 10 của Hợp đồng hai bên cũng thỏa thuận rằng:“Các vấn đề liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các bên nếu không được đề cập trong Hợp đồng và Quy tắc đính kèm Hợp đồng này sẽ được thực thực hiện và tuân thủ theo Quy định của pháp luật Việt Nam, trong đó Luật Kinh doanh bảo hiểm sẽ được ưu tiên áp dụng đầu tiên”.

Sau khi quyết định không thực hiện việc trưng cầu giám định giá, Hội đồng Trọng tài đã tiến hành giải quyết Vụ tranh chấp dựa trên cơ sở hồ sơ hiện có. Tuy nhiên, Hội đồng Trọng tài không xem xét, căn cứ vào báo cáo giám định duy nhất trong hồ sơ là Báo cáo cuối cùng số 02 ngày 12/12/2018 của Công ty Smart.

Việc Hội đồng Trọng tài chấp nhận yêu cầu bồi thường của Công ty Cổ phần 4 với số tiền 1.500.000.000 đồng mà không dựa trên kết quả giám định nào mà chỉ căn cứ vào “giá trị tham gia bảo hiểm” để xác định số tiền bảo hiểm là trái với nguyên tắc cơ bản của Luật Kinh doanh bảo hiểm. Hội đồng Trọng tài không thể tự mình đánh giá giá trị tổn thất của tài sản thay tổ chức giám địnhnhư đã nêu ở Mục 77, 78 Phần III Phán quyết trọng tài vụ tranh chấp số 66/19 nêu trên.

Thứ ba: Hội đồng Trọng tài đã không đưa tổ chức giám định duy nhất - Công ty Smarttham gia tố tụng theo đề nghị của P.

Khoản 2, Điều 48 Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định: “2. Trong trường hợp các bên không thống nhất về nguyên nhân và mức độ tổn thất thì có thể trưng cầu giám định viên độc lập, trừ trường hợp có thoả thuận khác trong hợp đồng bảo hiểm. Trong trường hợp các bên không thoả thuận được việc trưng cầu giám định viên độc lập thì một trong các bên được yêu cầu Toà án nơi xảy ra tổn thất hoặc nơi cư trú của người được bảo hiểm chỉ định giám định viên độc lập. Kết luận của giám định viên độc lập có giá trị bắt buộc đối với các bên”.

Trong quá trình giải quyết vụ tranh chấp, Hội đồng Trọng tài đã không tiếp tục thực hiện việc trưng cầu thẩm định giá lại nhưng cũng không đưa Công ty Smart tham gia tố tụng và cũng không căn cứ vào Báo cáo giám định duy nhất có trong hồ sơ vụ tranh chấp để làm cơ sở xác định mức bồi thường. Như vậy là trái với khoản 3 Điều 24 của Quy tắc Trọng tài VIAC: “Trong mọi trường hợp Hội đồng Trọng tài phải xem xét các điều khoản của Hợp đồng nếu có, để giải quyết tranh chấp”. Bởi trong Hợp đồng bảo hiểm(Điều 5 Quy trình giải quyết bồi thường) của hai Bên đã thỏa thuận rằng Bên B (P) sẽ chỉ chấp nhận bồi thường sau khi Bên A cung cấp đầy đủ hồ sơ khiếu nại, trong đó bắt buộc phải có Báo cáo vụ việc (bao gồm diễn biến và nguyên nhân tổn thất).

Hội đồng Trọng tài đã đưa ra những nhận định trái ngược với các quy tắc, tiền lệ trong lĩnh vực bảo hiểm và áp đặt ý chí chủ quan để giải quyết vụ tranh chấp. Vì trong hồ sơ hiện có thì chưa có tài liệu nào khác có giá trị pháp lý thay thế Báo cáo giám định của Công ty Smart. Nhưng Hội đồng Trọng tài đã tự mình xác định giá trị tổn thất của tài sản thay tổ chức giám định. Hội đồng Trọng tài có quyền tiến hành tố tụng giải quyết Vụ tranh chấp dựa trên cơ sở hồ sơ hiện có. Nhưng việc không đưa vào công ty giám định tham gia tố tụng, cũng như không căn cứ vào Báo cáo giám định của Công ty Giám định Smartđể giải quyết là không đúng.

Từ những căn cứ trên, kính đề nghị Quý Tòa xem xét hủy Phán quyết Trọng tài Vụ tranh chấp số 66/19 ngày 03/11/2020của Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam – VIAC để đảm bảo vụ tranh chấp được giải quyết một cách khách quan phù hợp quy định pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

4 có ý kiến như sau:

P và 4 ký Hợp đồng bảo hiểm thiết bị máy móc số P-18/TLO/HHA/3205/000004 ngày 14/06/2018, trong đó đối tượng được bảo hiểm là cần trục bánh xích Kobelco 7045A/45T, theo hợp đồng bảo hiểm hai bên thoả thuận giá trị cần trục bánh xích Kobelco 7045A/45Tkhi tham gia bảo hiểm là 1.500.000.000đ.

Ngày 24/6/2018 xảy ra sự kiện bảo hiểm và các bên đều thống nhất tổn thất toàn bộ, do hiện nay trên thị trường không có cần trục cùng chủng loại mới nên không có căn cứ xác định giá trị của cần trục mới để thay thế, do vậy 4 yêu cầu P phải bồi thường giá trị cần trục bánh xích Kobelco 7045A/45T bằng với giá trị cần trục bánh xích Kobelco 7045A/45T khi tham gia bảo hiểm là 1.500.000.000đ và điều này được hai bên xác định trong Hợp đồng bảo hiểm là có căn cứ.

Trong quá trình giải quyết tại Trọng tài, 4 đưa ra giá trị của cần trục bánh xích Kobelco 7045A/45T là 1.500.000.000đ, P không đồng ý với giá trị mà 4 đưa ra thì P phải có nghĩa vụ chứng minh, do vậy chi phí giám định, định giá do P phải chịu, trong trường hợp P không nộp thì không thể giám định, định giá được do vậy Hội đồng trọng tài đã ra Phán quyết Trọng tài Vụ tranh chấp số 66/19 ngày 03/11/2020 là đúng pháp luật. 4 đề nghị Toà án không chấp nhận yêu cầu Huỷ Phán quyết trọng tài của P.

Tại phiên họp vị đại diện Viện kiểm sát nhân dân Thành phố Hà Nội có quan điểm:

Về tố tụng:Đơn yêu cầu huỷ Phán quyết trọng tài nộp đúng thời gian luật định, đã nộp lệ phí xét đơn nên việc thụ lý việc kinh doanh thương mại là đúng quy định của pháp luật.

Hội đồng xét đơn đã tuân thủ đúng quy định pháp luật tố tụng, đương sự đã thực hiện đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật.

Về nội dung:

- Trong quá trình giải quyết , Trọng tài đã thông báo yêu cầu P nộp tiền tạm ứng chi phí định giá nhưng P không nộp, do vậy việc Trọng tài không tiếp tục tiến hành định giá và giải quyết vụ việc là phù hợp pháp luật.

- Tuy nhiên Trọng tài không triệu tập Cơ quan tiến hành giám định là ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của P, do vậy đề nghị Hội đồng xét đơn chấp nhận yêu cầu hủy Phán quyết trọng tài của P.

Bên yêu cầu phải chịu lệ phí xét đơn theo quy định của pháp luật.