Quyết định 03/2024/QĐ-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

XÉT THẤY:

Ngày 21/12/2017, Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh thụ lý vụ án dân sự số: 33/2017/TLST-DS về việc “tranh chấp chia di sản thừa kế” theo đơn khởi kiện của bà Vũ Thị L. Ngày 29/11/2022 Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh ra Quyết định chuyển vụ án số 03/2022/QĐST-DS chuyển vụ án dân sự sơ thẩm thụ lý số 33/2017/TLST-DS ngày 21/12/2017 đến Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh để giải quyết theo thẩm quyền. Ngày 09/3/2023, Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh có Công văn số 57/2023/CV-TA chuyển toàn bộ hồ sơ vụ án thụ lý số 33/2017/TLST-DS ngày 21/12/2017 để Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái tiếp tục giải quyết vụ án. Ngày 03/4/2023, Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh thụ lý vụ án dân sự số: 18/2023/TLST-DS về việc “tranh chấp chia di sản thừa kế” theo Công văn số 57/2023/CV-TA ngày 09/3/2023 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh. Quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm, ngày 15/11/2019 nguyên đơn cụ Vũ Thị L chết (Trích lục khai tử số 15/TLKT-BS ngày 19/12/2023 của UBND phường Bình Ngọc, thành phố Móng Cái). Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái đã xác định những người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn cụ Vũ Thị L gồm có cụ Đoàn Sinh Nhạ là chồng cụ L đã chết tháng 6 năm 2023; ông Đoàn Trung M là con đã chết năm 2016; bà Đoàn Thị Vượng là con đã chết năm 2010; ông Đoàn Văn Xoan đã chết và các con của cụ L là ông Đoàn Văn Hiền sinh năm 1962, bà Đoàn Thị Lý sinh năm 1967, bà Đoàn Thị Hoa sinh năm 1970 đều đang cư trú tại khu 4 phường Bình Ngọc, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh (theo Biên bản xác minh ngày 11/7/2023 tại UBND phường Bình Ngọc, thành phố Móng Cái ngày 11/7/2023).

Xét thấy, cụ Vũ Thị L là nguyên đơn trong vụ án đã chết, thuộc trường hợp đương sự là cá nhân đang tham gia tố tụng chết mà quyền và nghĩa vụ về tài sản của cụ L được thừa kế thì người thừa kế tham gia tố tụng theo quy định tại khoản 1 Điều 74 Bộ luật Tố tụng dân sự. Do đó, Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái đã xác định những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Vũ Thị L gồm có chồng và các con của cụ L để tham gia tố tụng với tư cách là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng. Tuy nhiên cụ Nhạ là chồng cụ L và ông M, bà Vượng, ông Xoan là con cụ L đều đã chết. Chỉ có bà Lý, bà Hoa và ông Hiền là con cụ L còn sống song cả bà Lý, bà Hoa và ông Hiền đều có quan điểm không có ý kiến gì về yêu cầu khởi kiện của cụ L, không đồng ý tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ của cụ L về việc tiếp tục khởi kiện vụ án, không đồng ý kế thừa quyền và nghĩa vụ của cụ L về việc khởi kiện đối với vụ án. Vì vậy, Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái đã căn cứ điểm a khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự. Hội đồng phúc thẩm xét thấy, nguyên đơn cụ L đã chết có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng song những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ L đều có quan điểm không đồng ý tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ của cụ L về việc tiếp tục khởi kiện vụ án, không đồng ý kế thừa quyền và nghĩa vụ của cụ L về việc khởi kiện đối với vụ án thuộc trường hợp nguyên đơn là cá nhân đã chết mà quyền và nghĩa vụ của họ không được thừa kế theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự. Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái Đình chỉ giải quyết vụ án là có căn cứ. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ xác định những người con của cụ L là ông Hiền, bà Lý, bà Hoa có quan điểm không đồng ý tiếp tục thực hiện quyền và nghĩa vụ của cụ L về việc tiếp tục khởi kiện vụ án, không đồng ý kế thừa quyền và nghĩa vụ của cụ L về việc khởi kiện đối với vụ án để đình chỉ giải quyết vụ án là chưa đầy đủ, bởi lẽ: xác định người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ L còn có 03 người con của cụ L là ông Đoàn Trung M, bà Đoàn Thị Vượng và ông Đoàn Văn Xoan. Ông M, bà Vượng và ông Xoan đều đã chết thì những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông M, bà Vượng và ông Xoan sẽ được xác định là người kế thừa tiếp quyền và nghĩa vụ tố tụng. Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh sau khi thụ lý vụ án đã ra quyết định ủy thác thu thập chứng cứ số 07/2023/QĐ-UTTA ngày 01/12/2023 ủy thác cho Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái thu thập chứng cứ: lấy lời khai của những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông M, bà Vượng, ông Xoan về việc có đồng ý kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng và có tiếp tục khởi kiện vụ án không. Kết quả thực hiện ủy thác thu thập chứng cứ xác định: những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông M, bà Vượng và ông Xoan đều có quan điểm đề nghị Tòa án giữ nguyên quyết định đình chỉ giải quyết vụ án vì không có yêu cầu phân chia di sản thừa kế và không đồng ý tiếp tục thực hiện nghĩa vụ kế thừa quyền và nghĩa vụ tham gia tố tụng của cụ L còn sống đã khởi kiện. Do đó xác định cụ Vũ Thị L là nguyên đơn đã chết mà quyền và nghĩa vụ của cụ L không được thừa kế nên căn cứ điểm a khoản 1 Điều 217 Bộ luật Tố tụng dân sự Tòa án Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự. Thiếu sót của Tòa án cấp sơ thẩm đã được Tòa án cấp phúc thẩm khắc phục nên xét thấy Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự là có căn cứ nên không chấp nhận nội dung kháng cáo của những người kháng cáo.

Cũng theo kết quả ủy thác thu thập chứng cứ của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh, tại các Biên bản lấy lời khai của Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái thể hiện hàng thừa kế thứ nhất của bà Đoàn Thị Vượng gồm ông Nguyễn Văn Đương là chồng bà Vượng và các con bà Vượng là chị Nguyễn Thị Thoa, anh Nguyễn Văn Thứ, chị Nguyễn Thị Thảo đều có lời khai xác định: chị Nguyễn Thị Thơm là con của bà Đoàn Thị Vượng (đã chết) đi Hàn Quốc hơn 10 năm nay nhưng không rõ địa chỉ, gia đình không biết tin tức gì, không liên lạc với gia đình. Do đó không có căn cứ xác định địa chỉ hiện nay của chị Thơm, không có căn cứ xác định chị Thơm đi xuất cảnh Hàn Quốc và theo lời khai thì chị Thơm đã biệt tích hơn 10 năm nay nên không có căn cứ xác định chị Thơm còn sống hay đã chết.

Từ những phân tích và nhận định trên xét thấy mặc dù Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự của Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái còn có thiếu sót, chưa đầy đủ nhưng những thiếu sót của Tòa án cấp sơ thẩm đã được cấp phúc thẩm khắc phục và không làm thay đổi, ảnh hưởng đến bản chất nội dung vụ án nên Hội đồng phúc thẩm xét thấy không cần thiết phải hủy hay sửa Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự của Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái cần giữ nguyên quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm. Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của những người kháng cáo. Giữ nguyên Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự số 17/2023/QĐST-DS ngày 19/7/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái.

Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh tại phiên họp đề nghị hủy Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự số 17/2023/QĐST-DS ngày 19/7/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái không được Hội đồng phúc thẩm chấp nhận.

Về án phí: do kháng cáo của những người kháng cáo không được Tòa án chấp nhận nên phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định. Tuy nhiên bà Vũ Thị TH, bà Vũ Thị Thịnh, ông Vũ Tiến D và bà Vũ Thị Q là người cao tuổi thuộc trường hợp được miễn án phí song bà Vũ Thị TH, bà Vũ Thị Thịnh có mặt tại phiên họp có quan điểm không đề nghị miễn án phí phúc thẩm; ông Vũ Tiến D và bà Vũ Thị Q đã được Tòa án triệu tập nhưng vắng mặt và cũng không có Đơn đề nghị được miễn án phí nên căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14, Điều 15 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về án phí, lệ phí Tòa án bà Vũ Thị TH, bà Vũ Thị Thịnh, ông Vũ Tiến D và bà Vũ Thị Q phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định.

Căn cứ vào điểm a khoản 5 Điều 314 Bộ luật Tố tụng dân sự;

QUYẾT ĐỊNH:

1. Giữ nguyên Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự số 17/2023/QĐST-DS ngày 19/7/2023 của Tòa án nhân dân thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.

2. Về án phí phúc thẩm: căn cứ khoản 1 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự, điểm đ khoản 1 Điều 12, Điều 14, Điều 15, khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án: chị Vũ Thị H, chị Vũ Thị Thúy, bà Phạm Thị Thịnh, bà Vũ Thị TH, bà Vũ Thị Q, ông Vũ Tiến D mỗi người phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) án phí phúc thẩm, được trừ vào số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) tạm ứng án phí phúc thẩm chị H đã nộp theo biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí tòa án số 0007813 ngày 04/8/2023; chị Thúy đã nộp (chị Vũ Thị H nộp thay) số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí tòa án số 0007815 ngày 04/8/2023; bà Thịnh đã nộp (chị Vũ Thị H nộp thay) số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí tòa án số 0007814 ngày 04/8/2023; bà TH đã nộp (chị Vũ Thị H nộp thay) số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí tòa án số 0007812 ngày 04/8/2023; bà Q đã nộp (chị Vũ Thị H nộp thay) số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí tòa án số 0007817 ngày 08/8/2023; ông Dân đã nộp (chị Vũ Thị H nộp thay) số tiền 300.000 đồng (Ba trăm nghìn đồng) theo biên lai thu tạm ứng án phí lệ phí tòa án số 0007816 ngày 08/8/2023. Các biên lai thu tiền tạm ứng án phí đều của Chi cục thi hành án dân sự thành phố Móng Cái. Chị H, chị Thúy, bà Thịnh, bà TH, bà Q, ông Dân đã nộp đủ án phí phúc thẩm.

3. Quyết định này có hiệu lực pháp luật kể từ ngày ra quyết định.