Quyết định 02/2023/DS-GĐT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 20/8/2001, ngày 06/8/2013 và trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn là ông Lê Công T (chết ngày 28/5/2002), những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông T là bà Lê Thúy N, bà Lê Ngọc H1, ông Lê Công T1, ông Lê Công H, bà Lê Thúy T2 trình bày:

Cụ Lê Văn T8 (chết năm 1975) và cụ Nguyễn Thị T9 (chết năm 1994) có 06 người con gồm:

1. Ông Lê Công T (chết ngày 28/5/2002) có 02 vợ: Vợ thứ nhất là bà Phạm Ngọc T10 (chết năm 1963) có 01 con chung là bà Lê Thúy N; vợ thứ hai là bà Phạm Thị H5 (chết năm 1992) có 04 con chung là: Bà Lê Ngọc H1, ông Lê Công T1, ông Lê Công H, bà Lê Thúy T2 (đang định cư ở Mỹ).

2. Ông Lê Công K (chết năm 2014) có 02 vợ: Vợ thứ nhất là bà Phan Thị M1 (chết năm 1971) có 04 con chung là: Ông Lê Công D (ông D có vợ là bà Đặng Thị Mai A và 02 con là: Anh Lê Trọng N1, sinh năm 2000, chị Lê Đặng Mai H4, sinh năm 2002), bà Lê Thúy H3, ông Lê Công L1, bà Lê Thúy L; vợ thứ hai là bà Lê Thị M, có 02 người con là: Bà Lê Trúc L2, ông Lê Trung H2.

3. Ông Lê Văn S (Lê Công T3).

4. Ông Lê Công T4 (chết năm 2015) có vợ là bà Phạm Thị T5, có 02 con chung là: Ông Lê Công T6, ông Lê Công T7. Ông T4 cùng vợ và các con đều định cư tại Mỹ, các đương sự không liên lạc được với ông T4, vợ và các con ông T4. Ông T4 đi Mỹ từ thời gian nào các đương sự không rõ.

5. Bà Lê Thị Đ

6. Ông Lê Công P.

Nguyên đơn cho rằng nguồn gốc đất tranh chấp là của cụ T8 và cụ T9 (ông, bà nội của nguyên đơn) chết để lại. Theo tờ di chúc của cụ T9 để lại ngày 01/11/1992 kèm theo sơ đồ phân chia vườn cây thì ông T, ông K, ông S, bà Đ, ông P mỗi người được chia 01 ha 55a đất cao su. Do ông T ở Thành phố Hồ Chí Minh, nên phần đất của ông T được chia, ông T giao lại cho ông K quản lý, giữ đất giùm nhưng ông K đã tự ý đăng ký kê khai luôn phần đất của ông T và đã được Ủy ban nhân dân huyện Bến C (nay là thị xã Bến C) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 06/01/1993. Do đó, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, yêu cầu ông D trả lại cho nguyên đơn 10.473,8m2 đất (không tranh chấp tài sản trên đất) tọa lạc tại phường Tân Đ, thị xã Bến C, tỉnh Bình Dương. Trong số diện tích đất 10.473,8m2, nguyên đơn yêu cầu ông D trả lại đất diện tích 5.354,3m2 (nguyên đơn sẽ trả lại giá trị cây trồng, tài sản trên diện tích đất 5.354,3m2 cho ông D) và yêu cầu bị đơn trả lại giá trị đất diện tích 5.119,5m2 (trên đất có nhà ở và cây trái của gia đình ông D).

Bị đơn là ông Lê Công K (chết ngày 05/4/2014), người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông K là ông Lê Công D, bà Lê Thúy H3, ông Lê Công L1, bà Lê Thúy L, bà Lê Thị M, bà Lê Trúc L2 và ông Lê Trung H2 trình bày:

Bị đơn không đồng ý yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Bị đơn cho rằng phần đất đang tranh chấp diện tích 10.473,8m2 có nguồn gốc là của cụ T8 và cụ T9 (ông, bà nội của ông D). Cụ T8 và cụ T9 đã cho ông K quản lý, sử dụng từ trước năm 1975, cha mẹ cho đất không làm giấy tờ và ông K đăng ký kê khai, được Ủy ban nhân dân huyện Bến C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 06/01/1993. Năm 2014, ông K chết, vợ chồng ông D tiếp tục quản lý sử dụng đất cho đến nay. Toàn bộ tài sản trên đất, cây trái, nhà cửa là của vợ chồng ông D, bà A. Bị đơn cho rằng tờ di chúc ngày 01/11/1992 là không hợp pháp vì chữ ký trong tờ di chúc không phải của cụ T9.

Nguyên đơn yêu cầu trưng cầu giám định, Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại Thành phố Hồ Chí Minh xác định: Chữ ký trong Tờ di chúc và sơ đồ phân chia vườn cây không phải là của cụ T9 và chữ ký của ông K trên sơ đồ phân chia vườn cây là của ông K ký ra. Tuy Kết luận giám định xác định chữ ký là của ông K (cha của ông D) nhưng bị đơn cho rằng chữ ký không phải là của ông K và bị đơn cũng không yêu cầu giám định lại.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan:

1. Ông Lê Văn S và ông Lê Công P trình bày: Không thừa nhận Tờ di chúc ngày 01/11/1992. Phần đất ông T tranh chấp với ông K có nguồn gốc là của cha, mẹ là cụ T8 và cụ T9 để lại, ông K quản lý sử dụng từ trước năm 1975. Các con của cụ T8 và cụ T9 đã tự phân chia đất và sử dụng ổn định cho đến nay. Ông S và ông P không tranh chấp và có yêu cầu giải quyết vắng mặt.

2. Bà Lê Thị Đ trình bày: Mẹ của bà là cụ T9 có để lại di chúc ngày 01/11/1992 chia đất cho các con. Trong đó, phần đất của ông T được cụ T9 cho, ông T giao lại đất cho ông K giữ giùm. Bà yêu cầu bị đơn trả lại đất cho nguyên đơn. Bà Đ không tranh chấp. Vì lý do sức khỏe, bà Đ yêu cầu giải quyết vắng mặt.

3. Những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông Lê Công T4 trình bày: Bà Phạm Thị T5, ông Lê Công T7, ông Lê Công T6 định cư tại Mỹ. Tòa án đã thực hiện ủy thác tư pháp đến lần thứ 2. Bộ Tư pháp cung cấp thông tin kết quả ủy thác tư pháp đã thực hiện tống đạt, niêm yết giấy tờ của Tòa án theo quy định nhưng vẫn không nhận được ý kiến của đương sự.

4. Ủy ban nhân dân thị xã Bến C trình bày: Việc Ủy ban nhân dân huyện Bến C cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Lê Công K ngày 06/01/1993 là phù hợp với Luật Đất đai năm 1987. Trong quá trình giải quyết vụ án nếu nhận thấy việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông K không đúng pháp luật thì Tòa án xét xử theo quy định của pháp luật và có yêu cầu giải quyết vắng mặt.

5. Bà Đặng Thị Mai A và anh Lê Trọng N1, chị Lê Đặng Mai H4 (do ông D, bà A làm đại diện) trình bày: Thống nhất ý kiến của ông D.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2017/DS-ST ngày 20/4/2017, Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương quyết định:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn: Ông Lê Công H, ông Lê Công T1, bà Lê Thúy N, bà Lê Ngọc H1, bà Lê Thúy T2 đối với bị đơn: Ông Lê Công D, bà Lê Thúy H3, ông Lê Công L1, bà Lê Thúy L, bà Lê Thị M, chị Lê Trúc L2, anh Lê Trung H2 về việc tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

- Ông Lê Công D, bà Lê Thúy H3, ông Lê Công L1, bà Lê Thúy L, bà Lê Thị M, chị Lê Trúc L2, anh Lê Trung H2 giao trả lại cho ông Lê Công H, ông Lê Công T1, bà Lê Thúy N, bà Lê Ngọc H1, bà Lê Thúy T2 5.354,3m2 đất (trong đó 4.726,6m2 đất nông nghiệp và 627,7m2 đất HLBVĐB) tọa lạc tại phường Tân Đ, thị xã Bến C, tỉnh Bình Dương (ký hiệu B trên sơ đồ kèm theo bản án). Ông Lê Công H, ông Lê Công T, bà Lê Thúy N, bà Lê Ngọc H1, bà Lê Thúy T2 được quyền quản lý sử dụng diện tích đất 5.354,3m2, được sở hữu toàn bộ tài sản gắn liền đất và có trách nhiệm thanh toán lại giá trị tài sản trên đất cho ông Lê Công D và bà Đặng Thị Mai A là 251.757.000 đồng.

- Ông Lê Công D, bà Lê Thúy H3, ông Lê Công L1, bà Lê Thúy L, bà Lê Thị M, chị Lê Trúc L2, anh Lê Trung H2 được quyền quản lý sử dụng 5.119,5m2 đất (trong đó có 300m2 đất ở, 3.099,2m2 đất nông nghiệp, 1.720,3m2 đất HLBVĐB) tọa lạc tại phường Tân Đ, thị xã Bến C, tỉnh Bình Dương (ký hiệu A trên sơ đồ kèm theo bản án) trên đất có nhà ở cấp 4, nhà tạm, chòi lá, cây trồng và toàn bộ tài sản trên đất là của ông D, bà A. Ông Lê Công D, bà Lê Thúy H3, ông Lê Công L1, bà Lê Thúy L, bà Lê Thị M, chị Lê Trúc L2, anh Lê Trung H2 cùng có trách nhiệm thanh toán lại giá trị đất cho ông Lê Công H, ông Lê Công T1, bà Lê Thúy N, bà Lê Ngọc H1, bà Lê Thúy T2 là 929.980.000 đồng.

- Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 681/GCN-SB ngày 06/01/1993 do Ủy ban nhân dân huyện Bến C cấp cho ông Lê Công K. Các đương sự có trách nhiệm đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn quyết định về án phí, chi phí giám định, thẩm định, định giá tài sản và quyền kháng cáo theo quy định pháp luật.

Ngày 25/4/2017, ngày 26/4/2017 và ngày 28/4/2017, những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của ông Lê Công K gồm: Ông Lê Công D, ông Lê Công L1, bà Lê Trúc L2, ông Lê Trung H2, bà Lê Thị M, bà Lê Thúy H3, bà Lê Thúy L; người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Đặng Thị Mai A có đơn kháng cáo toàn bộ Bản án sơ thẩm, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Tại Bản án dân sự phúc thẩm số 113/2020/DS-PT ngày 25/5/2020, Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh quyết định:

Không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Lê Công D, bà Đặng Thị Mai A, bà Lê Thúy H3, ông Lê Công L1, bà Lê Thúy L, bà Lê Thị M, bà Lê Trúc L2, ông Lê Trung H2. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2017/DS-ST ngày 20/4/2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương.

Ngoài ra, Tòa án cấp phúc thẩm còn quyết định về án phí.

Ngày 17/8/2022, bà Lê Thúy L có đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với Bản án dân sự phúc thẩm nêu trên.

Tại Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 65/2022/KN-DS ngày 13/12/2022, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao kháng nghị Bản án dân sự phúc thẩm số 113/2020/DS-PT ngày 25/5/2020 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh; đề nghị Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao xét xử giám đốc thẩm hủy Bản án dân sự phúc thẩm số 113/2020/DS-PT ngày 25/5/2020 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh và hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2017/DS-ST ngày 20/4/2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

Tại phiên tòa giám đốc thẩm, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao nhất trí với phân tích, định hướng của Hội đồng xét xử.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ vào điểm a khoản 2 Điều 337, khoản 3 Điều 343 và Điều 345 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015;

1. Chấp nhận Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 65/2022/KN-DS ngày 13/12/2022 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao.

2. Hủy Bản án dân sự phúc thẩm số 113/2020/DS-PT ngày 25/5/2020 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Thành phố Hồ Chí Minh và hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 03/2017/DS-ST ngày 20/4/2017 của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương về vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” giữa nguyên đơn là ông Lê Công T với bị đơn là ông Lê Công K, ông Lê Công D và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khác.

3. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xét xử sơ thẩm lại theo đúng quy định của pháp luật.

TM. HỘI ĐỒNG THẨM PHÁN