Bản án 99/2023/DS-PT — Tranh chấp đất đai về đòi đất cho mượn, cho sử dụng nhờ, lấn chiếm...

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện và các lời khai trong quá trình tố tụng, nguyên đơn bà Trần Thị Hằng H trình bày:

Nguồn gốc đất tranh chấp diện tích 210m2 tại thửa số 394 tờ bản đồ 29 thuộc tổ dân phố Ng, thị trấn H, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc là một phần thuộc phần đất do bố mẹ bà (cụ Trần Văn Đ và cụ Đỗ Thị Ng) khai hoang từ khoảng năm 1980. Năm 1987, bà kết hôn với ông M, đến năm 1988 bố mẹ bà tặng cho riêng bà tổng diện tích khoảng 400m2. Trên đất thời điểm đó không có tài sản gì. Ngay sau khi bà được bố mẹ bà tặng cho đất thì hai cụ đã cho bà toàn bộ nguyên vật liệu để xây dựng 01 nhà cấp 4 diện tích khoảng 80m2, 03 gian công trình phụ, 01 gian bếp đều xây gạch lợp ngói, đào 01 giếng nước xây tang. Khi xây dựng, ông M chỉ có công sức, không đóng góp được tài sản gì. Năm 2003 bà và ông M ly hôn, Bản án hôn nhân gia đình số 03/2003/HNGĐ-ST ngày 19/2/2003 của Tòa án nhân dân huyện Tam Dương đã giao nhà, tài sản trên đất cho bà quản lý sử dụng. Thời điểm đó do ông M không có chỗ ở nên bà cho ông M mượn diện tích đất trên cùng tài sản trên đất, bà và ông M tự làm giấy tờ mượn đất. Năm 2004, Nhà nước có chủ trương thu hồi một số diện tích của các hộ làm đường giao thông trong đó có diện tích đất của bà nên bà bị Nhà nước thu hồi khoảng gần 200m2 nên bà chỉ còn lại khoảng 210m2. Tiền bồi thường đất, bà cho ông M nhận. Cũng trong năm 2004, ông M kết hôn với bà Th xây dựng 01 nhà sàn khung sắt mái lợp tôn diện tích 56m2, lát 01 sân gạch đỏ khoảng 60m2, 01 cổng sắt 2 cánh, 01 nhà tắm khoảng 3m2, 01 mái tôn trước cổng và phía trước nhà tổng là 60m2. Trước khi xây dựng, ông M cũng đến gặp bà, bà đồng ý để ông xây dựng nhà sàn, công trình khác để bán quán và có làm giấy tờ, nội dung, ông M được làm thêm nhà, khi nào bà có nhu cầu sử dụng đất, ông M, bà Th phải dỡ để trả đất cho bà. Đến nay đất vẫn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Từ năm 2018 đến năm 2020, bà nhiều lần đến yêu cầu ông M, bà Th trả đất nhưng ông M, bà Th không trả nên bà làm đơn khởi kiện đề nghị Tòa án giải quyết buộc ông M phải tháo dỡ toàn bộ khối tài sản ông M, bà Th xây dựng để trả lại bà diện tích 210m2 (qua xem xét thẩm định tại chỗ là 216,7m2) tại thửa số 394 tờ bản đồ 29 thuộc tổ dân phố Ng, thị trấn H, huyện Tam Đảo và tài sản trên đất. Bà không có trách nhiệm bồi thường việc xây dựng hay tháo dỡ các công trình ông M, bà Th xây dựng.

Bị đơn là ông Trương Văn M trình bày: Lúc đầu ông cho rằng phần đất mượn của bà H đã bị thu hồi còn khoản 60 đến 70m2, sau đó ông tự lấn chiếm đất công nên có diện tích như hiện nay, ông không đồng ý yêu cầu khởi kiện của bà H. Nhưng tại phiên hòa giải và lời khai sau ông thừa nhận đất tranh chấp nguồn gốc và các tài sản trên đất như bà H trình bày. Sau khi ly hôn, do không có chỗ ở nên bà H đã cho ông ở nhờ. Quá trình sử dụng đất, ông và bà Th đã xây dựng thêm một số công trình trên đất như bà H trình bày. Khi xây dựng, ông có đến gặp và trao đổi với bà H và được bà H nhất trí cho xây dựng với điều kiện, khi nào bà H đòi đất thì ông và bà Th phải dỡ bỏ các công trình và trả lại đất. Do không hiểu pháp luật nên ông và bà H khi cho nhau mượn đất và thỏa thuận xây dựng chỉ viết giấy viết tay, không đến cơ quan hữu quan làm thủ tục gì. Nay bà H yêu cầu ông trả lại đất, ông đồng ý. Ông từ chối yêu cầu phản tố và không yêu cầu bà H phải bồi thường bất cứ khoản tiền gì về việc xây dựng hay tháo dỡ các công trình trên đất cho ông.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Phan Thị Thu Th và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Th trình bày:

Đất đang tranh chấp là do bà sử dụng từ năm 2004 do kế hoạch mở rộng đường QL2B (đường 42), toàn bộ diện tích đất đó là đất thừa khi làm đường QL2B (đường 42), diện tích đất này đã được Nhà nước thu hồi, bồi thường giải phóng mặt bằng 100% cho ông Trương Văn M. Lúc đầu bà ở diện tích đất chỉ khoảng 60m2 - 70m2, trên đất có một ngôi nhà một gian cũ nát, không có công trình phụ, không có bếp, không có giếng. Quá trình sử dụng bà đã cơi nới, mở rộng, cải tạo diện tích đất đó mỗi năm thêm một ít. Đến năm 2009, bà có xây dựng một nhà sàn khung sắt với tổng số tiền khoảng 150.000.000 đồng. Sau đó bà tiếp tục cơi nới mở rộng đất ra phía sân bóng (do đất không thuộc quản lý của ai). Đến năm 2015 do hoàn cảnh gia đình đông con, nhiều người ở, bà tiếp tục làm một ngôi nhà với tổng diện tích sàn 80m2, chi phí khoảng 350.000.000 đồng. Bà tiếp tục ở, xây dựng, xây đắp mảnh đất trên cùng các con của bà. Đến năm 2021, bà tiếp tục bỏ tiền ra để tôn tạo, làm mới ngôi nhà hết toàn bộ diện tích đất của bà, xung quanh được xây bằng gạch không nung. Ngoài ra, bà còn sửa lại ngôi nhà đã xây năm 2015 với chi phí khoảng 500.000.000 đồng.

Trong cả 03 lần xây nhà năm 2009, 2015, 2021, ông M không bỏ công sức, tiền bạc để xây nhà cùng bà. Chính quyền địa phương không có ý kiến gì khi trong 03 lần bà xây nhà nêu trên. Trong suốt quá trình bà ở trên đất từ năm 2004 đến nay từ mảnh đất khoảng 60m2 -70m2 bà đã cơi nới lên thành thửa đất có diện tích 210m2. Chính vì vậy lời khai của ông M và bà H cho rằng thửa đất có diện tích 210m2 là sai sự thật, vì khi bà đến ở thì diện tích thửa đất chỉ có khoảng 60m2 - 70m2. Quá trình sử dụng có cơi nới nên mới có diện tích như hiện nay.

Quá trình sử dụng đất bà có nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, việc xây dựng công trình trên đất có hàng xóm biết và chứng kiến. Nếu ông M xác định đất đang tranh chấp là do ông M mượn bố mẹ vợ cũ và bà H thì việc đó không liên quan đến đất của bà. Đất bà đang sử dụng thuộc quyền sử dụng của bà.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Trần Quốc H (em bà H) trình bày: Nguồn gốc đất bà H, ông M, bà Th đang tranh chấp là của bố ông được Nhà nước giao cho từ khoảng năm 1987-1988, sau khi được giao gia đình ông đã cải tạo để được diện tích đất khoảng 700m2. Bố ông giao cho 03 chị em gồm ông, bà H và bà H2 mỗi người một phần để làm chỗ ở và hàng quán. Năm 2004, Nhà nước thu hồi đất để mở rộng đường QL2B (đường 42), diện tích đất bị thu hồi nằm toàn bộ ở phần đất mà bố ông chia cho ông và bà H2. Phần đất chia cho bà H sử dụng bị thu hồi một phần, toàn bộ tài sản có trên đất chia cho bà H vẫn còn nguyên trên đất. Sau khi ông M và bà H ly hôn thì bà H tiếp tục cho ông M ở trên đất. Quá trình ông M ở trên đất có xây dựng công trình gì trên đất hay không ông không biết. Ông xác định đất đang tranh chấp là đất của bà H.

Tại Biên bản lấy lời khai ngày 29 tháng 10 năm 2020, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cụ Trần Văn Đ trình bày: Cụ là bố đẻ bà H. Năm 1987, bà H kết hôn với ông M. Sau khi kết hôn do không có chỗ ở nên vợ chồng cụ có cho bà H 01 thửa đất khoảng 400m2 ở tổ dân phố Ng, thị trấn H, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay làm nhà ở. Nguồn gốc thửa đất do vợ chồng cụ khai hoang từ những năm 1983, thửa đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do không có nhu cầu sử dụng, năm 1987 cụ có cho bà H sử dụng. Sau đó bà H, ông M làm nhà cấp 4, công trình phụ trên đất. Năm 2003, bà H, ông M ly hôn và Tòa án có giao cho bà H được sử dụng 02 gian nhà cấp 4, công trình phụ và giếng nước. Sau khi ly hôn, do ông M không có chỗ ở nên bà H có cho ông M tiếp tục ở và sử dụng tài sản và thửa đất từ đó đến nay. Nay bà H có yêu cầu sử dụng và bà H yêu cầu ông M trả lại cụ không có ý kiến gì.

Tại Biên bản lấy lời khai ngày 18 tháng 8 năm 2022, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan cụ Đỗ Thị Ng trình bày: Cụ hoàn toàn đồng ý với ý kiến của cụ Trần Văn Đ khai tại Tòa án và không thay đổi bổ sung gì thêm. Ngoài ra, cụ không có yêu cầu gì khác.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2023/DSST ngày 16/5/2023 của Tòa án nhân dân huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc đã quyết định:

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Hằng H.

Buộc ông Trương Văn M và bà Phan Thị Thu Th trả lại cho bà Trần Thị Hằng H diện tích đất 213,8m2 tại thửa 394, tờ bản đồ 29 tại tổ dân phố Ng, thị trấn H, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc có cạnh chỉ mốc giới như sau: 1.2.3.4.7 (có sơ đồ kèm theo) và tài sản trên đất gồm 01 nhà cấp 4 xây gạch, lợp tôn diện tích 75,6m2; 01 gian bếp xây gạch lợp tôn diện tích 4,4m2; 01 nhà vệ sinh xây gạch lợp tôn diện tích 3,2m2.

Buộc ông Trương Văn M và bà Phan Thị Thu Th tháo dỡ, di dời tài sản là quán bán hàng có diện tích 133,5m2 trên thửa đất 394, tờ bản đồ 29 tại tổ dân phố Ng, thị trấn H, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.

Bản án còn quyết định về chi phí tố tụng, án phí và quyền kháng cáo cho các đương sự.

Ngày 29/5/2023, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là bà Phan Thị Thu Th kháng cáo toàn bộ nội dung bản án sơ thẩm.

Tại Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 944/QĐ-VKS-DS ngày 15/6/2023 Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc kháng nghị toàn bộ nội dung bản án sơ thẩm, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy Bản án sơ thẩm để giao xét xử sơ thẩm lại vụ án.

Quá trình xét xử phúc thẩm và tại phiên tòa bà Phan Thị Thu Th trình bày: Giữ nguyên yêu cầu kháng cáo toàn bộ bản án.

Tại phiên tòa đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc thay đổi nội dung kháng nghị đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm và ý kiến phát biểu như sau: Tòa án phúc thẩm đã tiến hành thụ lý, thu thập chứng cứ, quyết định đưa vụ án ra xét xử và chuyển hồ sơ cho Viện kiểm sát và tiến hành xét xử vụ án theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Về quan điểm giải quyết vụ án: Đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của bà Phan Thị Thu Th và Kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc sửa Bản án dân sự sơ thẩm theo hướng xác định 70% giá trị nhà là tài sản chung của ông M, bà Th vì công sức quản lý, tôn tạo nhà mới, buộc bà H thanh toán ½ tài sản chung của ông M, bà Th cho bà Th; để đảm bảo tạo lập chỗ ở mới và giữ giá trị sử dụng lán xây dựng xung quanh nhà do bà Th xây dựng năm 2021, buộc bà H thanh toán giá trị quán xây dựng xung quanh nhà cho bà Th, bà H được sử dụng các công trình tài sản trên đất. Về án phí, chi phí tố tụng các đương sự chịu theo quy định của pháp luật.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, ý kiến của Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật tố tụng dân sự; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí, lệ phí Tòa án.

1. Chấp nhận một phần kháng cáo của bà Phan Thị Thu Th; Chấp nhận Quyết định kháng nghị phúc thẩm số 944/QĐ-VKS-DS ngày 15/6/2023 Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc: Sửa bản án sơ thẩm số 06/2023/DSST ngày 16/5/2023 của Tòa án nhân dân huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.

- Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Hằng H. Buộc ông Trương Văn M, bà Phan Thị Thu Th trả lại cho bà Trần Thị Hằng H phần đất diện tích 213,8m2 (đất thuộc phần đất cụ Trần Văn Đ được Ủy ban nhân dân thị trấn H, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc cho mượn ngày 28/6/1988) tại thửa 394, tờ bản đồ số 29 tại tổ dân phố Ng, thị trấn H, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc có cạnh chỉ mốc giới 1.2.3.4.7 (vị trí, tứ cận, kích thước có sơ đồ kèm theo). Bà H được sở hữu, sử dụng nhà cấp 4, quán bán hàng xung quanh nhà cấp 4 và các công trình, cây cối, tài sản khác trên phần đất nêu trên theo quy định của pháp luật. Buộc bà Trần Thị Hằng H bồi hoàn thanh toán giá trị tài sản trên đất của bà Th cho bà Th với số tiền 256.890.000 đồng.

- Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật Dân sự.

2. Về chi phí tố tụng: Về chi phí đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ và định giá: Ghi nhận sự tự nguyện của bà Trần Thị Hằng H chịu toàn bộ số tiền chi phí đo đạc, xem xét thẩm định và định giá, bà H đã nộp đủ, không yêu cầu giải quyết.

3. Về án phí: Ghi nhận sự tự nguyện của bà Trần Thị Hằng H chịu toàn bộ án phí dân sự sơ thẩm số tiền 16.448.000 đồng được trừ vào số tiền 7.500.000 đồng tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm đã nộp theo biên lai thu số: AA/2017/0008373 ngày 15/10/2020 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc, bà Trần Thị Hằng H còn phải nộp án phí dân sự sơ thẩm là 8.948.000 đồng. Bà Phan Thị Thu Th không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, hoàn trả cho bà Th 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp theo Biên lai thu tạm ứng án phí, lệ phí Tòa án số 0000571 ngày 30/5/2023 của Chi cục Thi hành án dân sự huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc.

Trường hợp Bản án, quyết định được thi hành án theo quy định tại Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự và Luật sửa đổi một số điều của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thảo thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và Điều 9 của Luật Thi hành dan dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 của Luật Thi hành án dân sự.

3. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.