Bản án 94/2017/DSPT — Tranh chấp đất đai

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Theo đơn khởi kiện ngày 14/10/2010, bản tự khai, các biên bản hòa giải và tại phiên tòa đại diện nguyên đơn, ông Vương Hữu  trình bày:

Phần đất Công ty Cao su L tranh chấp với ông Nguyễn Văn Đ thuộc lô 254B, thửa 254, tọa lạc tại ấp 5B, xã L, huyện L, tỉnh Bình Phước, thửa đất thuộc đội 1, Nông trường 6 Công ty Cao su L. Đất đã có Giấy chứng nhận QSDĐ số 1009/QSDĐ/UB cấp ngày 10/9/2001 do UBND tỉnh Bình Phước cấp đứng tên Công ty Cao su L (Nay là công ty TNHH MTV Cao su L).

Năm 2003 khi Nông trường 6 tiếp quản thì gia đình ông Nguyễn Văn Đ đã sinh sống trên đất tuy nhiên chỉ làm nhà tạm, vách gỗ, mái lợp tôn. Đến năm 2006 -2007 ông Đ xây hàng rào, khoan giếng thì công ty có đơn yêu cầu xã L giải quyết thì Ủy ban xã L có lập biên bản ngăn cản không cho ông Đ xây dựng nhà và khoan giếng.

Ngày 25/3/2010 hộ ông Nguyễn Văn Đ đã tự ý xây cất nhà kiên cố trên phần đất này, Nông trường 6 tiến hành lập biên bản đề nghị hộ ông Nguyễn Văn Đ tháo dỡ, ngưng thi công nhưng ông Đ không ký tên vào biên bản.

Ngày 29/3/2010, ngày 05/4/2010 và ngày 12/4/2010 Nông trường 6 kết hợp cùng UBND xã L lập biên bản về việc thu hồi phần đất cao su bị lấn chiếm và đề nghị ông Đ phải tháo dỡ nhà trả lại hiện trạng đất cho Công ty TNHH MTV cao su L quản lý.

Ngày 07/5/2010 Phòng Thanh tra bảo vệ Công ty kết hợp cùng địa chính xã L tiến hành kiểm tra thực địa diện tích lấn chiếm đất cao su. Qua xác minh, đo đạc xác định diện tích đất mà ông Đ lấn chiếm của công ty cao su là 376,74m2 nên Công ty TNHH MTV Cao su L khởi kiện yêu cầu ông Nguyễn Văn Đ trả lại diện tích đất lấn chiếm là 376,74m2.

Trong quá trình giải quyết vụ án, qua đo đạc của Phòng Tài nguyên môi trường huyện L diện tích đất mà hộ ông Nguyễn Văn Đ đã lấn chiếm của Công ty TNHH MTV Công ty cao su L là 466m2 nên ngày 10/3/2017 bổ sung yêu cầu khởi kiện yêu cầu hộ ông Nguyễn Văn Đ trả lại diện tích đất đã lấn chiếm là 466m2.

Tại bản tự khai, các biên bản hòa giải và tại phiên tòa bị đơn Nguyễn Văn Đ trình bày:

Đất ông đang ở qua đo đạc có diện tích 466m2 tọa lạc tại ấp 5B, xã L, huyện L, tỉnh Bình Phước. Nguồn gốc từ năm 1981 là của ông Nguyễn Tăng B. Đến năm 1985 ông B chuyển nhượng cho ông Nguyễn Văn Th (hiện nay ông Th đã chết), năm 1989 ông Th sang nhượng lại cho ông Phạm Như N. Năm 1990 ông N chuyển nhượng lại cho ông Đ với giá 3.5 chỉ vàng 24K, trên đất trồng điều và căn nhà gỗ tạm (chỉ làm giấy tờ tay). Ngày 20/5/2000 bà L vợ ông có làm giấy xác nhận quyền sử dụng đất với nội dung xác nhận đất thuộc quyền sử dụng của bà L, ông Đ và không nằm trong quy hoạch của Nhà nước và được ông Nguyễn Quốc T – chủ tịch UBND xã L xác nhận. Do kinh tế khó khăn nên ông chưa làm giấy chứng nhận QSDĐ. Năm 2010, ông đã xây nhà kiên cố, mái ngói, tường xây, nền lát gạch, sân bê tông, nhà vệ sinh, giếng nước….. và ở ổn định cho đến nay.

Ngoài thửa đất này thì năm 2000 ông có nhận chuyển nhượng 01 thửa đất khác ở xã L1, diện tích khoảng 5ha, trên đất có trồng tiêu và cây ăn trái (sầu riêng), hiện nay đất đã có Giấy chứng nhận QSDĐ.

Nay Công ty TNHH MTV Cao su L yêu cầu trả lại phần đất trên thì ông Đ không đồng ý trả lại phần đất trên cho Công ty TNHH MTV Cao su L.

Tại bản tự khai, các biên bản hòa giải người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan – bà Bùi Thị Yến L trình bày:

Năm 1994 bà kết hôn với ông Nguyễn Văn Đ, khi bà về sống chung thì đã thấy ông Đ sống tại thửa đất này, trên đất lúc đó có trồng cây mít và làm nhà gỗ tạm.

Năm 2000 bà có làm đơn xin xác nhận đất không có tranh chấp, không nằm trong khu quy hoạch của nhà nước và được UBND xã L xác nhận để làm thủ tục vay vốn của hội phụ nữ xã L. Bà thống nhất với nội dung trình bày của ông Đ. Nay Công ty TNHH MTV Cao su L yêu cầu trả lại diện tích đất thì bà cũng không đồng ý trả lại.

*Người làm chứng:

Ông Nguyễn Tăng B trình bày: Năm 1981 ông từ Quảng Trị vào nam sinh sống, ông làm công nhân cho Công ty cao su L, công ty cấp cho ông ở tại phần đất hiện nay ông Đ đang ở. Khi cấp đất cho ở công ty không lập biên bản hay cấp giấy tờ gì. Lúc ông ở có làm 01 căn nhà gỗ trên phần đất đó, phần đất lúc đó khoảng 200m2. Năm 1986 ông tự bỏ đi, khi đi ông tự dỡ nhà cửa đi không có sang nhượng hay bàn giao cho ai. Từ năm 1986 đến nay ông không quay lại phần đất trên cũng không có tranh chấp gì.

Ông Phạm Như N trình bày: Năm 1991, ông lập gia đình, đến năm 1992 ông có trao đổi thửa đất (hiện nay ông Đ đang ở) với ông Th (không biết họ tên cụ thể, ông Th hiện đã chết), lúc đó ông Th bán cho ông 01 căn nhà gỗ, không có thỏa thuận mua đất, lúc mua bán chỉ thỏa thuận miệng chứ không làm giấy tờ gì, mua căn nhà giá bao nhiêu thì ông không nhớ. Do khó khăn nên cuối năm 1992 ông sang nhượng nhà cho ông Đ với giá bao nhiêu thì ông không nhớ, khi sang nhượng không làm giấy tờ gì. Diện tích đất lúc ông ở khoảng 5m x 8m.

Ông Nguyễn Quốc T trình bày: Khoảng tháng 01/2000 ông giữ chức vụ Chủ tịch UBND xã L. Đối với nội dung giấy xác nhận quyền sử dụng đất ngày 20/5/2000 của bà Bùi Thị Yến L và ông Nguyễn Văn Đ là do cán bộ địa chính tham mưu và sự việc xảy ra đã lâu nên không còn nhớ.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 11/2017/DSST ngày 28/4/2017, Tòa án nhân dân huyện L đã tuyên xử:

Áp dụng:

- Điều 256 Bộ luật dân sự;

- Điều 10, Điều 49, Điều 50 Luật đất đai 2003;

- Điều 147, 157, 165 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015

- Pháp lệnh số 10/2009/UBTVQH12 ngày 27/02/2009 quy định về án phí, lệ phí Tòa án.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của Công ty TNHH MTV Công ty cao su L:

Buộc ông Nguyễn Văn Đ và bà Bùi Thị Yến L di dời nhà và tài sản trên đất trả lại đất diện tích 466m2 cho Công ty TNHH MTV Cao su L. Đất thuộc thửa 254, tọa lạc tại ấp 5B, xã L, huyện L, tỉnh Bình Phước. Đất có Giấy chứng nhận QSDĐ số 1009/QSDĐ/UB ngày 10/9/2001 do UBND tỉnh Bình Phước cấp đứng tên Công ty TNHH MTV Cao su L.

Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm còn tuyên về phần chi phí xem xét thẩm định, định giá tài sản, án phí, nghĩa vụ thi hành án và quyền kháng cáo của các bên đương sự.

Ngày 04/5/2017, bị đơn ông Nguyễn Văn Đ có đơn kháng cáo với nội dung đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét hủy toàn bộ bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện L.

Tại phiên tòa phúc thẩm: Bị đơn ông Đ, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà L đề nghị Hội đồng xét xử hủy bản án sơ thẩm.

Đại diện nguyên đơn Công ty cao su L đề nghị không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Đ, giữ nguyên bản án sơ thẩm đã tuyên.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông Đ, bà L cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng khi không đưa UBND tỉnh Bình Phước vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan; chưa thu thập chứng cứ để chứng minh phần diện tích đất đang tranh chấp 466m2 có nằm trong tổng diện tích đất đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Công ty cao su L. Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Đ, hủy bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo quy định pháp luật tố tụng dân sự.

Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bình Phước:

Về việc tuân theo pháp luật của Thẩm phán và Hội đồng xét xử, kể từ khi thụ lý vụ án và tại phiên toà, Thẩm phán và Hội đồng xét xử tuân thủ đúng các quy định của Bộ luật tố tụng dân sự.

Về hướng giải quyết vụ án: Do Tòa án cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng khi không đưa UBND tỉnh Bình Phước vào tham gia tố tụng; thụ lý đơn bổ sung yêu cầu khởi kiện của Công ty cao su L trái quy định pháp luật tố tụng; về nội dung Tòa án cấp sơ thẩm chưa xem xét công sức tạo lập, đóng góp phát triển của ông Đ, bà L đối với diện tích đất tranh chấp là thu thập, đánh giá chứng cứ chưa khách quan, giải quyết chưa triệt để vụ án. Vì vậy, đề nghị Hội đồng xét xử phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

Sau khi nghiên cứu hồ sơ vụ án, thẩm vấn công khai các đương sự tại phiên toà, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, sau khi nghe ý kiến của Kiểm sát viên, các đương sự, Hội đồng xét xử thảo luận nhận định.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Về tố tụng:

Về nội dung vụ án:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Áp dụng: Khoản 3 Điều 308, Điều 310 Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 29, 48 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Uỷ ban thường vụ Quốc hội khóa 14.

[1] Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Văn Đ.

Hủy Bản án dân sự sơ thẩm số 11/2017/DSST ngày 28/4/2017 của Tòa án nhân dân huyện L, tỉnh Bình Phước và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân huyện L giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm.

[2] Về chi phí xem xét, thẩm định, định giá tài sản và án phí dân sự sơ thẩm sẽ được quyết định khi Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại.

[3] Án phí dân sự phúc thẩm: Bị đơn ông Nguyễn Văn Đ không phải chịu. Chi cục thi hành án dân sự huyện L hoàn trả cho ông Đ số tiền tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm đã nộp 300.000 đồng theo biên lai thu số 0014653, quyển số 000294 ngày 22/5/2017.

Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án./.