Bản án 93/2018/DS-PT — Tranh chấp về thừa kế tài sản

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Đại diện theo ủy quyền của các nguyên đơn anh Trần Thanh T5 trình bày: Cụ Hàng Văn B và cụ Nguyễn Thị T có 10 người con chung gồm: Ông Hàng Văn  (chết năm 2015); bà Hàng Mỹ T7; bà Hàng Thị N; ông Hàng Phú G; bà Hàng Kim P; bà Hàng Kim T1; bà Hàng Thị T2; bà Hàng Thị L; ông Hàng Công T3 và bà Hàng Thị H. Ngoài ra, cụ B và cụ T không có con nuôi hoặc con riêng nào khác. Cụ Hàng Văn B mất ngày 15/5/1992 (âm lịch), không để lại di chúc. Khi cụ B mất có để lại tài sản là 01 căn nhà bằng gỗ ngang 4,4m x dài khoảng hơn 20m (là tài sản chung của cụ B và cụ T) được cất trên phần đất có diện tích 91,5m2 tại thửa số 348 tờ bản đồ số 53 do hộ cụ Nguyễn Thị T đứng tên. Năm 2001 nhà xuống cấp thì bà Hàng Thị L có sửa chữa lại căn nhà với số tiền là 90.000.000 đồng. Quá trình sử dụng căn nhà thì bà H cũng như các con của bà H và ông C không có đóng góp gì để nâng cấp, cải tạo và sửa chữa căn nhà đang tranh chấp trên.

Sau khi cụ B mất giữa cụ T và các con của cụ T có thỏa thuận phân chia căn nhà là tài sản chung của cụ B và cụ T như sau: Phần của cụ B nền nhà là 2,2m x dài khoảng 20m, còn của cụ T là nền nhà 2,2m x dài 20m, đối với căn nhà được cất trên phần đất là do bà L xây cất nên thuộc quyền sở hữu của bà L, khi thỏa thuận có tất cả những người con của cụ B và cụ T, mặt dù có mặt bà H, nhưng bà H không có ký tên vào biên bản thỏa thuận. Nay bà L và cụ T cùng với những nguyên đơn khác có yêu cầu chia tài sản chung là căn nhà gắn liền với quyền sử dụng đất nêu trên. Các nguyên đơn có nguyện vọng để căn nhà này lại cho bà L quản lý và sử dụng và bà L sẽ giao trả giá trị nền nhà mà bà H được hưởng theo quy định pháp luật.

Trong quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án bị đơn bà Hàng Thị H đồng thời là người đại diện theo ủy quyền của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là anh Nguyễn Hàng Đăng K, chị Nguyễn Hàng Ái Đ, anh Nguyễn Hàng Quốc M và anh Nguyễn Hàng Quốc L2 trình bày: Bà thống nhất với lời trình bày của đại diện nguyên đơn về thời gian cụ B chết, về con chung và tài sản chung của cụ B và cụ T. Tuy nhiên, theo yêu cầu của bà Hàng Thị L cùng các đồng nguyên đơn có yêu cầu chia căn nhà Số 1, Đường 30/4, Khóm 1, phường H, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu gắn liền với quyền sử dụng đất mà cụ Hàng Văn B để lại theo quy định pháp luật thì bà H không đồng ý và theo bà H xác định: Trước khi cụ B mất thì vợ chồng bà H cùng với vợ chồng bà L, cụ B và cụ T cùng quản lý và sử dụng căn nhà. Tuy nhiên, vợ chồng bà L ban ngày thì đi làm, ban đêm mới về nhà ngủ, khi cụ B mất thì vợ chồng bà H cùng với vợ chồng bà L, cụ T tiếp tục quản lý và sử dụng căn nhà. Do căn nhà này là tài sản chung và cùng sử dụng chung giữa vợ chồng bà H, vợ chồng bà L và cụ T, nên khi nhà xuống cấp thì cùng chung đóng góp sửa chữa, nâng cấp, ai có điều kiện nhiều thì đóng góp nhiều và trong quá trình sử dụng chung căn nhà này thì bà H và ông C có đóng góp nâng cấp, sửa chữa, tôn tạo nhưng đóng góp bao nhiêu thì bà không nhớ.

Nay, bà H và ông C có yêu cầu được giữ lại căn nhà gắn liền với quyền sử dụng đất, đồng ý trả giá trị cho những người được hưởng đối với những thành viên có tên trong hộ của cụ Nguyễn Thị T. Do căn nhà gắn liền với quyền sử dụng đất là nơi vợ chồng ông bà mua bán, sinh sống, gắn bó từ trước đến giờ, là tất cả cuộc sống mưu sinh của gia đình bà ngoài ra không có nơi ở nào khác.

Đối với yêu cầu khởi kiện phản tố ngày 19 tháng 12 năm 2017 bà H, ông C không có yêu cầu Tòa án tiếp tục xem xét giải quyết mà yêu cầu Cơ quan Cảnh sát điều tra xử lý theo quy định.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Chí C trình bày: Ông thống nhất với lời trình bày của bà Hàng Thị H và không có yêu cầu gì khác.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Võ Duy L1 trình bày: Căn nhà từ xưa đến nay bà Hàng Thị L là người trực tiếp quản lý, sử dụng và người đứng ra sửa chữa khi căn nhà xuống cấp. Nếu Tòa án giải quyết cho anh được hưởng một phần trong tài sản này thì anh xin được giao lại cho bà Hàng Thị L và không có yêu cầu gì thêm.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Nguyễn Hoàng N2 (Trần Thanh N2) trình bày: Anh khẳng định là không có quyền lợi, nghĩa vụ gì trong căn nhà và đất tranh chấp nêu trên vì anh đã xóa tên trong sổ hộ khẩu của bà Nguyễn Thị T.

Từ nội dung trên tại Bản án dân sự sơ thẩm số 14/2018/DS-ST ngày 11 tháng 5 năm 2018 của Tòa án nhân dân thị xã G, tỉnh Bạc Liêu quyết định:

Áp dụng khoản 2 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 147, khoản 1 Điều 217, Điều 271 và Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 102, 209, 212, 219, 220 của Bộ luật dân sự năm 2015; khoản 29 Điều 3 Điều 166 và Điều 170 của Luật Đất đai năm 2013; Nghị quyết số 326/2016/NQUBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Hàng Thị L về việc yêu cầu phân chia tài sản chung của hộ gia đình là căn nhà Số 1, Đường 30/4, Khóm 1, phường H, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu gắn liền với quyền sử dụng đất số AG289930 ngày 16/10/2006 diện tích là 91,5m2 thuộc thửa số 348 tờ bản đồ số 53 do hộ cụ Nguyễn Thị T đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có vị trí như sau:

- Hướng Đông: giáp đất ông Trần Văn CH dài 20,4m

- Hướng Tây: giáp đất bà Nguyễn Thu H dài 20,65m

- Hướng Nam: giáp Kênh xáng Bạc Liêu – Cà Mau dài 4,40m

- Hướng Bắc: giáp đường 30/4 dài 4,52m

Giao cho bà Hàng Thị L quyền tiếp tục sở hữu, sử dụng căn nhà và quyền sử dụng đất tọa lạc tại Số 1, Đường 30/4, Khóm 1, phường H, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu.

Buộc bà L có nghĩa vụ giao trả cho bà Hàng Thị H số tiền trị giá quyền sử dụng đất là 91.500.000 đồng.

Không chấp nhận yêu cầu của bà Hàng Thị H về việc giao quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất đối với căn nhà và đất ở tại Số 1, Đường 30/4, Khóm 1, phường H, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu.

Buộc bà H có nghĩa vụ di dời tài sản riêng ra của bà H và ông C ra khỏi căn nhà và đất trên để giao trả lại cho bà Hàng Thị L theo quy định. Bà Hàng Thị H và ông Nguyễn Chí C có quyền lưu cư trong căn nhà trên trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày tuyên án sơ thẩm (ngày 11/5/2018).

Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của bà Hàng Thị H và ông Nguyễn Chí C về việc có yêu cầu anh Trần Thanh T5 và bà Hàng Thị T2 bồi thường thiệt hại về tài sản là 48.948.000 đồng (bao gồm phương tiện kinh doanh; hàng hóa bị mất và hư hỏng) và bồi thường về danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm hại và tổn thất tinh thần là 13.500.000 đồng.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về chi phí xem xét, thẩm định tại chổ và định giá tài sản, lãi suất chậm thi hành án, Luật Thi hành án và quyền kháng cáo cho các bên đương sự theo quy định của pháp luật.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 24 tháng 5 năm 2018, bị đơn bà Hàng Thị H kháng cáo yêu cầu chia đất và nhà đang tranh chấp thành 03 phần bằng nhau, bà yêu cầu được nhận nhà và đất. Bà đồng ý trả giá trị lại cho bà Hàng Thị L và bà Nguyễn Thị T. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Chí C; chị Nguyễn Hàng Ái Đ; anh Nguyễn Hàng Đăng K; anh Nguyễn Hàng Quốc L2 và anh Nguyễn Hàng Quốc M kháng cáo yêu cầu: Chia nhà và đất đang tranh chấp thành 10 phần bằng nhau cho các thành viên trong hộ và yêu cầu được nhận hiện vật.

Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn bà Hàng Thị H vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Chí C và người đại diện theo ủy quyền của chị Nguyễn Hàng Ái Đ; anh Nguyễn Hàng Đăng K; anh Nguyễn Hàng Quốc L2 và anh Nguyễn Hàng Quốc M là bà Hàng Thị H rút kháng cáo.

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn phát biểu ý kiến: Việc Tòa án cấp sơ thẩm giao nhà cho bà Hàng Thị L là ảnh hưởng đến đời sống của gia đình bà H, việc thờ cúng và chăm sóc mẹ là nghĩa vụ chung của những người con. Hiện tại, do gia đình bà H không còn chỗ ở nào khác và để đảm bảo cho gia đình bà H sinh sống ổn định nên cần thiết tiếp tục giao nhà và đất cho bà H; đồng thời bà H sẽ trả lại cho bà L 1/3 giá trị tài sản chung mà bà L được hưởng và tiền san lấp, sửa chữa nhà cho bà L. Do đó, đề nghị Hội đồng xét xử, sửa án sơ thẩm theo hướng chấp nhận kháng cáo của bà H.

Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu tại phiên tòa phúc thẩm trình bày ý kiến:

- Về thủ tục tố tụng: Thông qua kiểm sát việc giải quyết vụ án từ khi thụ lý vụ án đến thời điểm này thấy rằng Thẩm phán đã chấp hành đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Quá trình thụ lý, giải quyết Tòa án tống đạt các văn bản tố tụng cho đương sự và Viện kiểm sát đúng theo quy định. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự về phiên tòa phúc thẩm.

- Về nội dung: Đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng khoản 1 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự giữ nguyên bản án sơ thẩm số 14/2018/DS-ST ngày 11 tháng 5 năm 2018 của Tòa án nhân dân thị xã G, tỉnh Bạc Liêu.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

- Hướng Đông: giáp đất ông Trần Văn CH dài 20,4m;

- Hướng Tây: giáp đất bà Nguyễn Thu H dài 20,65m;

- Hướng Nam: giáp Kênh xáng Bạc Liêu – Cà Mau dài 4,40m;

- Hướng Bắc: giáp đường 30/4 dài 4,52m.

Những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Chí C; chị Nguyễn Hàng Ái Đ; anh Nguyễn Hàng Đăng K; anh Nguyễn Hàng Quốc L2 và anh Nguyễn Hàng Quốc M rút kháng cáo tại phiên tòa phúc thẩm nên phải chịu toàn bộ án phí dân sự phúc thẩm.

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308 và Điều 309 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Áp dụng Điều 293, 298, 303, 307 và Điều 313 của Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án;

Chấp nhận toàn bộ kháng cáo của bà Hàng Thị H, sửa một phần bản án dân sự sơ thẩm số 14/2018/DS-ST ngày 11 tháng 5 năm 2018 của Tòa án nhân dân thị xã G, tỉnh Bạc Liêu.

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Hàng Thị L đối với bà Hàng Thị H về việc yêu cầu phân chia tài sản chung của hộ gia đình là căn nhà Số 1, Đường 30/4, Khóm 1, phường H, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu gắn liền với quyền sử dụng đất số AG289930 ngày 16/10/2006 diện tích là 91,5m2 thuộc thửa số 348 tờ bản đồ số 53 do hộ cụ Nguyễn Thị T đứng tên trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có vị trí như sau:

- Hướng Đông giáp đất ông Trần Văn CH dài 20,4m;

- Hướng Tây giáp đất bà Nguyễn Thu H dài 20,65m;

- Hướng Nam giáp Kênh xáng Bạc Liêu – Cà Mau dài 4,40m;

- Hướng Bắc giáp đường 30/4 dài 4,52m.

Giao cho bà Hàng Thị H và cụ Nguyễn Thị T được quyền tiếp tục sở hữu, sử dụng căn nhà và quyền sử dụng đất tọa lạc tại Số 1, Đường 30/4, Khóm 1, phường H, thị xã G, tỉnh Bạc Liêu.

2. Buộc bà Hàng Thị H có nghĩa vụ hoàn trả cho bà Hàng Thị L tổng số tiền 188.166.000 đồng.

3. Bà Hàng Thị H được công nhận được sở hữu đối với 1/3 giá trị tài sản chung là nhà, đất và giá trị sửa chữa căn nhà (Phần bà H hoàn trả cho bà L).

4. Buộc bà Hàng Thị L và ông Trịnh Minh Q có nghĩa vụ di dời tài sản riêng của bà L và ông Quang ra khỏi nhà và đất trên để giao trả lại cho bà Hàng Thị H và cụ Nguyễn Thị T. Bà Hàng Thị L và ông Trịnh Minh Q được quyền lưu cư 06 tháng kể từ ngày 12/10/2018.

5. Cụ Nguyễn Thị T được phân chia 1/3 giá trị nhà và đất tại số 50, đường 30/4, phường Hộ Phòng, thị xã Gái Rai, tỉnh Bạc Liêu. Cụ T đang quản lý sử dụng được tiếp tục quản lý, sử dụng.

6. Đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Chí C; chị Nguyễn Hàng Ái Đ; anh Nguyễn Hàng Đăng K; anh Nguyễn Hàng Quốc L2 và anh Nguyễn Hàng Quốc M.

7. Đình chỉ yêu cầu khởi kiện của bà Hàng Thị H và ông Nguyễn Chí C về việc yêu cầu anh Trần Thanh T5 và bà Hàng Thị T2 bồi thường thiệt hại về tài sản là 48.948.000đồng (bao gồm phương tiện kinh doanh; hàng hóa bị mất và hư hỏng) và bồi thường về danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm hại và tổn thất tinh thần là 13.500.000 đồng.

8. Cụ Nguyễn Thị T và bà Hàng Thị H được quyền đăng ký quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà theo quy định của pháp luật.

9. Về chi phí đo đạc, thẩm định và định giá tài sản: Bà Hàng Thị L chịu 1.000.000 đồng, bà Hàng Thị H chịu 500.000 đồng. Anh Trần Thanh T5 (là người đại diện của bà Hàng Thị L) đã nộp tạm ứng chi phí đo đạc, thẩm định là 2.000.000 đồng theo phiếu thu ngày 05/5/2017 được nhận lại 500.000 đồng tại Tòa án nhân dân thị xã G và 500.000 đồng từ bà Hàng Thị H.

10. Về án phí:

10.1 Án phí dân sự sơ thẩm:

Bà Hàng Thị L chịu án phí 4.908.000 đồng. Bà L (do anh Trần Thanh T5 nộp thay) đã nộp tạm ứng án phí là 200.000 đồng theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí số 0001280 ngày 15/12/2016 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã Gái Rai được chuyển thu án phí. Bà L còn phải nộp tiếp tiền án phí là 4.708.000 đồng tại Chi cục Thi hành án dân sự thị xã G.

Bà Hàng Thị H phải chịu án phí là 9.075.000 đồng. Bà H (do ông Nguyễn Chí C nộp) đã nộp tạm ứng án phí là 1.200.000 đồng theo biên lai thu tiền tạm ứng án phí 0010746 ngày 19/12/2017 của Chi cục Thi hành án dân sự thị xã G được chuyển thu án phí. Bà H còn phải nộp tiếp tiền án phí là 7.875.000 đồng tại Chi cục Thi hành án dân sự thị xã G.

10.2 Án phí dân sự phúc thẩm:

Bà Hàng Thị H không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Bà H (do ông Nguyễn Chí C nộp thay) đã nộp tạm ứng án phí 300.000 đồng theo biên lai thu số 0012147 ngày 31/5/2018 tại Chi cục Thi hành án dân sự thị xã G, tỉnh Bạc Liêu được hoàn lại đủ.

Ông Nguyễn Chí C; chị Nguyễn Hàng Ái Đ; anh Nguyễn Hàng Đăng K; anh Nguyễn Hàng Quốc L2 và anh Nguyễn Hàng Quốc M mỗi người phải chịu là 300.000 đồng. Ông Nguyễn Chí C, chị Nguyễn Hàng Ái Đ; anh Nguyễn Hàng Đăng K; anh Nguyễn Hàng Quốc L2 và anh Nguyễn Hàng Quốc M mỗi người đã nộp tạm ứng 300.000 đồng theo lai thu số 0012148; số 0012149; số 0012150; số 0012151 và số 0012152 cùng ngày 31/5/2018 tại Chi cục Thi hành án dân sự thị xã G, tỉnh Bạc Liêu được chuyển thu án phí.

11. Kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực (đối với các trường hợp cơ quan thi hành án có quyền chủ động ra quyết định thi hành án) hoặc kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án (đối với các khoản tiền phải trả cho người được thi hành án) cho đến khi thi hành án xong tất cả các khoản tiền, hàng tháng bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn lại phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015.

12. Trường hợp bản án, quyết định được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, Điều 7, 7a, 7b và Điều 9 Luật thi hành án dân sự; thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự.

Án xử phúc thẩm công khai có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.