Bản án 91/2026/DS-ST — Tranh chấp hợp đồng dịch vụ

[1] Về thẩm quyền và quan hệ pháp luật: Nguyên đơn khởi kiện đối với các bị đơn có địa chỉ cư trú tại xã P, thành phố Cần Thơ, yêu cầu buộc các bị đơn thanh toán tiền thu lao ủy quyền, là một phần nghĩa vụ chưa thực hiện trong hợp đồng ủy quyền và hợp đồng trả thù lao ủy quyền. Tòa án nhân dân khu vực 7 - Cần Thơ có thẩm quyền thụ lý, giải quyết vụ án và quan hệ pháp luật giải quyết được Hội đồng xét xử xác định về việc “Tranh chấp hợp đồng ủy quyền và trả thù lao ủy quyền” là đúng theo quy định tại khoản 3 Điều 26, Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về việc vắng mặt đương sự: Tại phiên tòa, nguyên đơn bà Phạm Ngọc N, các bị đơn bà Trần Thị Mỹ H, ông Nguyễn Văn S đều vắng mặt. Nguyên đơn bà Phạm Ngọc N có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt, các bị đơn đã được triệu tập tham gia phiên tòa lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do. Hội đồng xét xử căn cứ quy định tại điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 3 Điều 228, Điều 238 của Bộ luật dân sự, tiến hành xét xử vụ án vắng mặt tất cả các đương sự.

[3] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Ngọc N:

[4] Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình, nguyên đơn cung cấp bản Hợp đồng trả thù lao ủy quyền ngày 28-9-2023, được ký kết giữa bên ủy quyền là bà Trần Thị Mỹ H, bên được ủy quyền là bà Phạm Ngọc N. Trước đó, bà Trần Thị Mỹ H, ông Nguyễn Văn S và bà Phạm Ngọc N còn xác lập Hợp đồng ủy quyền vào ngày 30-8-2023 (bút lục 47 - 38). Theo thỏa thuận trong các hợp đồng này, việc ủy quyền giữa hai bên là ủy quyền có thu lao, với mức thù lao 25.000.000 đồng, chia làm 03 lần thanh toán. Lần 1: Thanh toán số tiền 5.000.000 đồng vào ngày 30-9-2023; Lần 2: Thanh toán số tiền 10.000.000 đồng vào ngày 15-10-2023; Lần cuối cùng thanh toán số tiền 10.000.000 đồng vào ngày Tòa án ra quyết định xét xử, là hoàn tất hợp đồng.

[5] Nguyên đơn bà Phạm Ngọc N khởi kiện cho rằng từ khi xác lập hợp đồng đến nay các bị đơn chưa thanh toán lần nào. Tòa án đã thực hiện việc tống đạt các văn bản tố tụng, thông báo cho bị đơn biết về nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công bố các tài liệu, chứng cứ do nguyên đơn cung cấp nhưng bị đơn không có ý kiến phản đối và không cung cấp tài liệu, chứng cứ gì cho Tòa án. Hội đồng xét xử xét thấy, việc giao kết hợp đồng giữa hai bên là tự nguyện, hình thức hợp đồng và các nội dung thỏa thuận nêu trên là phù hợp với quy định của pháp luật nên được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Các bên tham gia giao kết có các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ hợp đồng. Nay các bị đơn vi phạm nghĩa vụ thanh toán thù lao nên nguyên đơn yêu cầu Tòa án giải quyết buộc các bị đơn phải thực hiện nghĩa vụ này là phù hợp với thỏa thuận trong hợp đồng, phù hợp quy định tại khoản 2 Điều 566, khoản 3 Điều 567 của Bộ luật Dân sự.

[6] Tuy nhiên, căn cứ vào hồ sơ vụ án thụ lý số 41/2023/TLST-DS ngày 14-4-2023 của Tòa án nhân dân huyện Thạnh Trị, tỉnh Sóc Trăng (cũ), Hội đồng xét xử có căn cứ xác định: Khi thực hiện hợp đồng ủy quyền tham gia vụ án này, bà Phạm Ngọc N chưa thực hiện hết các công việc được ủy quyền. Trước khi Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử, bà Trần Thị Mỹ H và ông Nguyễn Văn S đều đã cung cấp lời khai với Tòa án về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền với bà Phạm Ngọc N. Sau đó, Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử, triệu tập bà Trần Thị Mỹ H, ông Nguyễn Văn S tham gia phiên tòa và tại phiên tòa, các đương sự thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án nên Hội đồng xét xử ra quyết định công nhận sự thỏa thuận của các đương sự.

[7] Khoản 1 Điều 569 của Bộ luật Dân sự quy định: “Trường hợp ủy quyền có thù lao, bên ủy quyền có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng bất cứ lúc nào, nhưng phải trả thù lao cho bên được ủy quyền tương ứng với công việc mà bên được ủy quyền đã thực hiện và bồi thường thiệt hại; nếu ủy quyền không có thù lao thì bên ủy quyền có thể chấm dứt thực hiện hợp đồng bất cứ lúc nào, nhưng phải báo trước cho bên được ủy quyền một thời gian hợp lý”.

[8] Căn cứ vào quy định này, khi giao kết và thực hiện ủy quyền có thù lao, bên ủy quyền là bà Trần Thị Mỹ H, ông Nguyễn Văn S có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng bất cứ lúc nào và trả thù lao cho bà Phạm Ngọc N tương ứng với công việc mà bà N đã thực hiện. Về bản chất, việc ủy quyền tham gia tố tụng có thù lao trong trường hợp này là một hợp đồng song vụ. Theo lẽ công bằng, bên được ủy quyền hưởng thù lao phải tương xứng với công sức bỏ ra và công việc mà mình đã thực hiện thay cho bên ủy quyền. Việc bà Phạm Ngọc N đưa vào hợp đồng trả thù lao ủy quyền có nội dung: “Vụ việc kết thúc bất cứ giai đoạn nào thì bà Trần Thị Mỹ H cũng phải thanh toán đủ phí mà các bên đã thỏa thuận cho bà N. Kể cả việc bà Trần Thị Mỹ H tự hủy hợp đồng hoặc tự nguyện rút đơn phản tố”, là điều khoản ràng buộc nghĩa vụ bất lợi cho bên ủy quyền, nhưng rõ ràng không hợp với lẽ công bằng và trái với quy định của Bộ luật Dân sự. Do đó, Hội đồng xét xử đánh giá nội dung điều khoản này trong hợp đồng trả thù lao ủy quyền là không có hiệu lực, không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện về việc buộc bị đơn thanh toán khoản thù lao 10.000.000 đồng phát sinh sau khi bị đơn đã khai báo với Tòa án về việc đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền tham gia tố tụng. Đối với phần yêu cầu khởi kiện buộc bị đơn thanh toán số tiền thù lao 15.000.000 đồng là có cơ sở nên Hội đồng xét xử chấp nhận.

[9] Về tiền lãi chậm thanh toán thù lao: Theo quy định tại Điều 357 của Bộ luật Dân sự: “Trường hợp bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì bên đó phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả”. Mức lãi suất áp dụng trong trường hợp không có thỏa thuận là 10%/năm theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự. Nguyên đơn yêu cầu bị đơn phải trả lãi do chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền là phù hợp với quy định này. Tuy nhiên, theo thỏa thuận trong hợp đồng, việc trả thù lao được thực hiện theo kỳ nên tiền lãi chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả được tính kể từ ngày tiếp theo của ngày đến hạn thanh toán của từng kỳ. Nguyên đơn yêu cầu tính tiền lãi chậm thanh toán thù lao kể từ ngày phát sinh nghĩa vụ thanh toán lần đầu (30-9-2023) trên tổng số tiền thù lao là không phù hợp. Trong vụ án này, Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với 02 kỳ trả thù lao, tiền lãi chậm trả được tính từ ngày vi phạm nghĩa vụ trả tiền của từng kỳ cho đến ngày xét xử sơ thẩm, cụ thể:

[10] - Lãi chậm trả lần 1 (30-9-2023): Số tiền 5.000.000 đồng x 10%/năm x 02 năm 08 tháng 15 ngày = 1.348.750 đồng.

[11] - Lãi chậm trả lần 2 (15-10-2023): Số tiền 10.000.000 đồng x 10%/năm x 02 năm 08 tháng = 2.656.000 đồng.

[12] Tổng số tiền lãi chậm trả được chấp nhận 4.004.750 đồng.

[13] Về trách nhiệm thanh toán thù lao: Theo Hợp đồng ủy quyền ngày 30-8-2023, vợ chồng bà H, ông S cùng ủy quyền cho bà N thay mặt cho vợ chồng thực hiện các công việc được ủy quyền, có điều khoản xác định là ủy quyền có thù lao nhưng thỏa thuận riêng. Mặc dù sau đó, hợp đồng trả thù lao ủy quyền chỉ được ký kết giữa bà H và bà N nhưng đây là hợp đồng phụ phát sinh từ hợp đồng ủy quyền nêu trên. Việc bà H đại diện xác lập hợp đồng trả thù lao ủy quyền với bà N trên cơ sở nội dung hợp đồng ủy quyền chung của vợ chồng là phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 24 của Luật Hôn nhân và gia đình. Quá trình giải quyết vụ án, các bị đơn cũng không phản đối hay đưa ra tài liệu, chứng cứ nào chứng minh là nghĩa vụ riêng. Do vậy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc vợ chồng bà H, ông S cùng có trách nhiệm thanh toán thù lao ủy quyền cho bà N là có cơ sở, phù hợp quy định tại Điều 27, Điều 37 của Luật Hôn nhân và gia đình nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[14] Từ những phân tích nêu trên, xét thấy yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Phạm Ngọc N là có cơ sở để chấp nhận một phần; ý kiến phát biểu và đề nghị của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa sơ thẩm là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[15] Về án phí sơ thẩm: Nguyên đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu không được Tòa án chấp nhận; các bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với phần yêu cầu của nguyên đơn đối với bị đơn được Tòa án chấp nhận, theo quy định tại khoản 1 Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; khoản 4 Điều 26 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.