Bản án 91/2022/DS-ST — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN :

Trong đơn khởi kiện ngày 19/10/2018 và các lời khai trong quá trình giải quyết vụ án, cũng như tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn bà Lương Thị Hồng N trình bày: Bà N đang sử dụng thửa đất số 366, tờ bản đồ 07, diện tích chung là 1.900 m2 tọa lạc tại ấp H, xã X, huyện K, tỉnh Sóc Trăng đã được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 1993 cho ông Thái Phong H5 (ông H5 là chồng của bà N và đã chết năm 2000); thửa đất này trước đây đã được chuyển nhượng và tách thửa sang tên cho ông Nguyễn Thanh T4 một phần có diện tích 380 m2 (thửa số 1127, tờ bản đồ 07, có vị trí ở khoảng giữa của thửa đất 366), còn lại bà N sử dụng diện tích 1.520 m2 và được tách thành 02 thửa mới với các số thửa lần lượt là 598 (thửa 1128 cũ) và 111 (thửa 366 cũ), tờ bản đồ số 13 (tờ bản đồ số 07 cũ). Trong quá trình sử dụng, hộ liền kề với thửa 598 là ông Trần Văn T, bà Trịnh Thị T1 đang sử dụng thửa đất số 648 (thửa 367 cũ) đã lấn chiếm ranh chiều ngang 1,3m (chỉ ở một đầu giáp lộ nhựa) thành hình tam giác với chiều dài của thửa đất là 71,27 m, diện tích lấn chiếm khoảng 46 m2; hộ liền kề với thửa 111 là bà Đinh Thị Thu H, ông Cao Tấn H1 đang sử dụng thửa đất số 112 (thửa 336 cũ) đã lấn chiếm ranh chiều ngang ở hai đầu là 03m, dài hết đất là 76m (diện tích lấn chiếm khoảng 228 m2). Trong đơn khởi kiện ban đầu, bà Lương Thị Hồng N yêu cầu Tòa án giải quyết: Buộc ông T, bà T1 trả lại phần đất lấn chiếm có diện tích khoảng 46 m2 nằm trong thửa đất số 598, và buộc bà H, ông H1 trả lại phần đất lấn chiếm có diện tích khoảng 228 m2 nằm trong thửa đất số 111, tờ bản đố số 13, tọa lạc tại ấp H, xã X, huyện K, tỉnh Sóc Trăng. Tại phiên tòa, bà N xác định lại phần lấn chiếm theo kết quả đo đạc thực tế và có yêu cầu trả lại đối với phía ông T, bà T1 là 82,7 m2 và đối với phía bà H, ông H1 là 221,2 m2.

Bị đơn ông Trần Văn T trình bày: Ông T xác nhận gia đình ông có sử dụng đất giáp ranh với thửa đất số 598 của bà N; phần đất của ông đang sử dụng là đất gốc của cha mẹ để lại, ông T đã trực tiếp sử dụng liên tục khoảng 25 năm nay, cách nay khoảng hơn 03 năm, bà N có nhờ chính quyền địa phương đến cắm ranh và hiện nay các trụ ranh vẫn còn, nhưng sau này bà N cho rằng gia đình ông T sử dụng lấn qua đất của bà N rồi đi khởi kiện đòi lại phần lấn chiếm, lúc đầu thì bà đòi lại diện tích 153,2 m2 đến khi Tòa án thụ lý thì được biết bà đòi diện tích 46 m2 đất có dạng hình tam giác. Ông T cho biết các trụ ranh hiện nay vẫn còn, ông không có di dời trụ ranh và gia đình ông sử dụng đất đúng với trụ ranh đã cắm, không có lấn chiếm đất của bà N nên không đồng ý trả lại.

Bị đơn bà Trịnh Thị T1 trình bày: Bà T1 là vợ của ông Trần Văn T, bà cho biết phần đất gia đình bà đang sử dụng đã trên 25 năm, lúc chưa có con lộ, sau này khi Nhà nước làm lộ cắt ngang qua thì gia đình có hiến một phần để Nhà nước làm lộ (Tỉnh lộ 932B hiện nay), gia đình bà còn lại đất ở hai bên con lộ và hiện nay đã cho các con cháu của bà xây cất nhà ở ổn định, phần giáp ranh với đất bà N là từ lộ đến giáp sông đã có cắm trụ đá làm ranh. Bà T1 thống nhất với toàn bộ phần trình bày của ông T, không có ý kiến khác.

Chị Trần Thị N1, chị Trần Thị O, anh Trần Văn P, anh Trần Văn D1 và anh Lê Văn H4 là các con và cháu của vợ chồng ông T, bà T1 mặc dù đã được Tòa án tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng liên quan đến vụ án nhưng không có trình bày ý kiến của mình liên quan đến vụ án.

Bị đơn bà Đinh Thị Thu H trình bày: Bà H xác nhận gia đình bà có sử dụng đất giáp ranh với thửa đất số 111 của bà N; đất này bà H nhận chuyển nhượng của bà Nguyễn Thị M từ năm 1997 (nay bà M đã chết) và gia đình bà H sử dụng liên tục đến nay, lúc chuyển nhượng có làm giấy tay và đến nay cũng chưa làm thủ tục tách bộ sang tên; giấy tay thể hiện rõ số đo chiều ngang phía giáp sông là 6,5m, ngang phía giáp lộ là 09m, khi chuyển nhượng bà M có chỉ ranh, bà N biết nhưng không có ý kiến gì; sau đó cách nay khoảng hơn 3-4 năm bà N có nhờ chính quyền địa phương đến cắm ranh cho hai bên và các trụ ranh hiện nay vẫn còn, nhưng không hiểu vì sao nay bà N khởi kiện cho rằng bà H sử dụng đất lấn qua đất của bà N chiều ngang ở hai đầu là 03m, dài hết đất từ sông đến lộ là 76m và khởi kiện đòi lại. Bà H không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của bà N.

Bị đơn ông Cao Tấn H1 cho biết: Ông H1 là chồng của bà H, ông thống nhất với toàn bộ phần trình bày của bà H, không có ý kiến khác.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan chị Cao Thị Huỳnh T3 trình bày: Chị T3 là con ruột của vợ chồng bà H, ông H1 (là bị đơn trong vụ án); chị là người đang cùng bà H, ông H1 sử dụng phần đất giáp ranh với bà N mà bà N đang có sự tranh chấp về ranh giới quyền sử dụng đất. Chị T3 cho biết nguồn gốc phần đất của gia đình chị đang sử dụng như sau: Vào năm 1997 gia đình chị có sang mua của bà Nguyễn Thị M phần đất giáp mé sông chiều ngang đầu ngoài 6,5m, chiều ngang đầu trong giáp lộ hiện nay là 9m, chiều dài 82m; lúc mua là chưa làm lộ, khi có lộ thì phần đất gia đình chị đã mua vừa tới giáp lộ. Hai bên có làm giấy tay vào ngày 30/12/1997, nhưng cho đến nay chưa làm hoàn thành việc tách bộ sang tên. Lúc mua đất, chị còn nhỏ nhưng được biết là hai bên có trực tiếp cắm ranh với sự chứng kiến của nhiều người trong xóm; khi lộ hình thành, cha mẹ chị cho chị một phần giáp lộ để cất nhà ở và sửa xe (khoảng hơn 6-7 năm nay). Như vậy, việc gia đình chị mua đất của bà M thì đo đủ diện tích và gia đình chị sử dụng đúng và đủ diện tích đã mua trên thực tế. Còn việc lúc chỉ ranh để bán cho gia đình chị, phía bà M có chỉ nhầm qua đất của bà N hay không thì chị không biết, vì từ khi mua đất và nhận đất để sử dụng thì gia đình chị sử dụng liên tục cho đến nay đã hơn 20 năm. Nay bà N tranh chấp cho rằng gia đình chị lấn qua ranh đất của bà và đòi trả lại thì chị không đồng ý.

Anh Thái Văn X, chị Thái Thị Q, anh Thái Văn H2, anh Thái Văn H3, chị Thái Thùy D, anh Thái Thanh T2 là các con thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Thái Phong H5, được xác định là những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án đã cùng ủy quyền cho bà Lương Thị Hồng N tham gia tố tụng theo văn bản ủy quyền lập ngày 03/5/2018. Trong số những người này, chỉ anh Thái Văn X có cung cấp lời khai cho Tòa án, còn lại không có ý kiến trình bày riêng.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Thái Văn X trình bày: Anh X là con của ông Thái Phong H5, bà N là mẹ kế, phần đất hiện anh X đang ở là trước đây anh mua của ông H5 một phần có chiều ngang 8,8m, nhưng khi cất nhà cần 09m nên anh có xin ông H5 thêm 0,2m, phần đất này giáp đất của ông T, khi cất nhà anh cho chừa ra một phần đất tại ranh có chiều ngang khoảng 0,7m (bờ Dừa), dài hơn 20m do đóng cừ không được, sau này bà N có cho anh thêm chiều ngang khoảng 09m, dài khoảng 06m ở phía sau nhà để cất phần nhà phụ. Hiện tại anh đang sử dụng phần đất ngang khoảng 10m, dài khoảng 25m, phần đất này chưa có tách bộ sang tên được do không đủ diện tích tách thửa. Hiện nay đất của bà N còn khoảng 0,7m từ ranh của ông T đến giáp nhà của anh, nay ông T nói anh cất nhà lấn qua đất của ông T là không đúng; còn về ranh đất sử dụng giữa anh và bà N không có tranh chấp gì.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Nguyễn Thanh T4 trình bày: Vào khoảng năm 2008 anh T4 có sang mua của bà N một phần đất có chiều ngang 05m, dài 76m, giá 67 chỉ vàng 24K, khi mua có làm giấy tay, có cặm ranh, phần trụ ranh ở phía mé sông nay vẫn còn, còn trụ ranh ở phía lộ nhựa khi làm lộ đã bị mất, phần đất anh mua là từ mí sông đến giáp lộ nhựa hiện nay, khi mua chưa có lộ nhựa. Vị trí đất anh mua là ở giữa thửa đất của bà N nên giáp ranh hai bên đều là đất của bà N (hai phía còn lại là giáp sông và giáp lộ). Hiện nay đã làm thủ tục tách bộ sang tên và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 18/11/2010, với số thửa là 1127, diện tích 380 m2, từ khi mua đến nay anh chưa có đầu tư gì trên đất. Nay giữa bà N với phía bị đơn ông T, bà T1 và bị đơn bà H, ông H1 đang tranh chấp ranh đất với nhau thì anh không có ý kiến gì, vì đất của anh không giáp ranh với phần tranh chấp và anh cũng không có tranh chấp với bà N.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Trần Quốc K trình bày: Anh K là con của bà Nguyễn Thị M, ông Trần Văn N3, cha mẹ anh nay đã chết, ông bà có 03 người con là Trần Thu T5 (Nguyễn Thị Thu T5), Trần Thị Hồng N2 và anh (Trần Quốc K), Trước đây vào năm 1993, gia đình anh (hộ bà M) được Ủy ban nhân dân huyện K có cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thửa đất số 336, tờ bản đồ số 07, diện tích 1.320 m2; khoảng năm 1997 mẹ anh có bán cho bà H, ông H1 một phần đất theo anh biết chiều ngang phía giáp sông khoảng 6,5m, chiều ngang giáp lộ hiện nay khoảng 9m, chiều dài khoảng 82m (nay chiều dài còn bao nhiêu anh không biết do bờ sông bị sạt lở), khi sang bán có làm giấy tay, đến nay vẫn chưa tách bộ sang tên. Khi mẹ anh sang bán đất anh không biết rõ vì lúc đó anh còn nhỏ, nhưng có nghe nói lúc bán có cặm ranh rõ ràng, có chính quyền địa phương xác nhận, bên bà N lúc đó ông H5 còn sống cũng biết, không ai tranh chấp gì. Phần đất còn lại của thửa đất này hiện nay gia đình anh đã bán cho anh Hồ Văn L và vợ là chị Trần Thị P1, cũng chưa làm thủ tục tách bộ sang tên, Giấy chứng nhận QSD đất của bà M hiện nay chị N2 đang giữ. Nay bà N cho rằng bà H lấn qua đất của bà N là không đúng vì bà H chỉ sử dụng đúng phần đất đã mua của mẹ anh là bà M.

Chị Trần Thị Hồng N2 và chị Trần Thu T5 (Nguyễn Thị Thu T5) là các con của bà M mặc dù đã được Tòa án tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng liên quan đến vụ án nhưng không có trình bày ý kiến của mình liên quan đến vụ án. Chị T5 hiện nay đã chết, Tòa án đã xác định người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của chị T5 là anh Trần Quốc T6 (là con của chị T5 và cũng là người duy nhất thuộc hàng thừa kế thứ nhất của chị T5).

Anh Trần Quốc T6 trình bày: Anh T6 là con của chị T5, chị T5 đã chết ngày 27/12/2021, chị T5 chỉ có 01 người con duy nhất là anh T6, từ khi sinh ra và lớn lên anh T6 không biết cha của mình là ai vì cha mẹ không còn sống chung từ lúc anh còn rất nhỏ. Liên quan đến phần đất đang có sự tranh chấp giữa bà N với bà H, ông H1 thì anh T6 không có ý kiến và yêu cầu gì, vì anh được biết thửa đất đang có sự tranh chấp do bà M (là bà ngoại của anh T6) đã bán cho người khác nên gia đình anh không còn quyền lợi gì đối với tài sản này; trước đây chị T5 là mẹ anh lúc còn sống cũng không có ý kiến gì với Tòa án và cũng không có yêu cầu gì liên quan đến đất tranh chấp.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Hồ Văn L trình bày: Anh L và vợ là Trần Thị P1 có mua phần đất của bà Nguyễn Thị M tại thửa đất số 336, thửa đất này trước đây bà M đã bán cho bà H một phần giáp với đất của bà N, phần còn lại vợ chồng anh L mua hết diện tích do bà Trần Thị Hồng N2 (con bà M) trực tiếp giao dịch. Lúc mua có xác định và cắm ranh giới rõ ràng giữa phần của bà H với phần của anh L, có làm giấy tay ngày 19/02/2011 nhưng chưa tách bộ sang tên, từ khi mua đến nay vợ chồng anh L, chị P1 cũng chưa sử dụng, còn để đất trống. Liên quan đến vụ án tranh chấp ranh đất giữa bà N với bà H thì anh L không có ý kiến và yêu cầu gì vì anh sử dụng đất giáp ranh với bà H đã có ranh giới rõ ràng. Chị P1 cũng đồng ý với phần trình bày của anh L, không có ý kiến khác.

Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn có ý kiến đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, vì xác định phần đất bà N đang sử dụng còn thiếu nhiều so với diện tích theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đã được cấp; khả năng là do bị người sử dụng đất liền kề lấn chiếm, bởi vì đối với phần giáp ranh với bà H, ông H1, việc mua bán với bà M trước đây không có biên bản giao đất nên không thể hiện được nguyên đơn có chứng kiến, ranh đất trước đây có con mương lớn nhưng hiện trạng mương nay còn rất nhỏ, nên việc nguyên đơn khởi kiện bà H, ông H1 lấn đất là có căn cứ; đối với phần giáp ranh với ông T, bà T1, có căn nhà ông X xây cất để ở đã lâu và sử dụng liên tục từ trước khi kê khai đo đạc để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đến nay, lúc xây cất nhà ông X có chừa ra 5-7 tấc bên hông nhà dọc theo hàng dừa nơi giáp ranh với ông T, khẳng định ông X cất nhà không lấn qua đất của ông T, nhưng kết quả đo đạc của Tòa án theo chỉ ranh của ông T thì có một phần căn nhà của ông X dính vào phần tranh chấp, nên cần phải xác định việc khởi kiện của nguyên đơn đối với ông T, bà T1 là có cơ sở. Tuy nhiên do trước đây việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có sai sót lớn về số đo và diện tích, nên không thể xác định chính xác diện tích bị lấn chiếm của nguyên đơn ở mỗi bên là bao nhiêu; vì vậy đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, để xác định việc nguyên đơn đã bị các bị đơn lấn chiếm là có, còn về diện tích bị lấn chiếm cụ thể thì cần căn cứ thực tế hiện trạng sử dụng.

Ý kiến của Viện Kiểm sát: Kiểm sát viên tham gia phiên tòa nhận xét về việc tuân theo pháp luật tố tụng của Thẩm phán, Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và của những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án kể từ khi thụ lý vụ án cho đến trước thời điểm Hội đồng xét xử nghị án nhìn chung đều thực hiện đúng theo các quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, tuy nhiên việc giải quyết vụ án thời gian bị kéo dài nên chưa đảm bảo đúng thời hạn chuẩn bị xét xử, đối với một số người tham gia tố tụng chưa thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ của mình trong việc cung cấp lời khai, cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ và tham gia phiên họp, phiên tòa theo giấy triệu tập của Tòa án; về nội dung khởi kiện, nguyên đơn không đưa ra được chứng cứ để chứng minh cụ thể đối với phần tranh chấp ở mỗi bên là bao nhiêu, cũng không xác định được tranh chấp ở 01 phía hay 02 phía (vụ án có 02 bên bị đơn, tranh chấp ranh giới ở 02 phía); đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với phía bị đơn ông Trần Văn T và bà Trịnh Thị T1; không chấp nhận phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với phía bị đơn bà Đinh Thị Thu H và ông Cao Tấn H1.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN :

Vì các lẽ trên,

QUYẾT ĐỊNH :

Căn cứ khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39, các Điều 147, 228, 266, 271 và 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự;

Căn cứ Điều 175 và Điều 288 của Bộ luật Dân sự;

Căn cứ các Điều 166, 170 và 203 của Luật Đất đai;

Căn cứ khoản 4 Điều 26 và điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí tòa án,

Tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc ông Trần Văn T, bà Trịnh Thị T1 trả cho bà Lương Thị Hồng N phần đất có diện tích 12,9 m2, tại thửa đất số 598, tờ bản đồ số 13, tọa lạc tại ấp H, xã X, huyện K, tỉnh Sóc Trăng (một phần của phần tranh chấp thứ hai trên sơ đồ đoạn giáp đường đal đê bao sông C), có tứ cạnh như sau:

- Hướng Đông giáp đất ông T, bà T1 (tại phần còn lại của phần tranh chấp thứ hai) số đo 0,97m.

- Hướng Tây giáp lộ đal đê bao Sông C, số đo 0,42m.

- Hướng Nam giáp đất ông T, bà T1, số đo 15,82m.

- Hướng Bắc giáp đất bà N (tại căn nhà của ông X), số đo 15,9m.

(Có sơ đồ kèm theo).

2. Không chấp nhận phần yêu cầu khởi kiện còn lại của nguyên đơn bà Lương Thị Hồng N về việc đòi lại quyền sử dụng đất diện tích 69,8 m2 tại thửa đất số 598, tờ bản đồ số 13, tọa lạc tại ấp H, xã X, huyện K, tỉnh Sóc Trăng đối với bị đơn ông Trần Văn T, bà Trịnh Thị T (phần còn lại của phần tranh chấp thứ hai trên sơ đồ) và đòi lại quyền sử dụng đất diện tích 221,2 m2 tại thửa đất số 111, tờ bản đồ số 13, tọa lạc tại ấp H, xã X, huyện K, tỉnh Sóc Trăng đối với bị đơn bà Đinh Thị Thu H, ông Cao Tấn H1 (phần tranh chấp thứ nhất trên sơ đồ).

3. Về án phí:

- Bà Lương Thị Hồng N được miễn án phí số tiền 300.000 đồng (diện người cao tuổi).

- Ông Trần Văn T và bà Trịnh Thị T1 được miễn án phí phải chịu liên đới số tiền 300.000 đồng (diện người cao tuổi).

- Bà Đinh Thị Thu H, ông Cao Tấn H1 không phải chịu án phí.

4. Về chi phí tố tụng:

- Bà Lương Thị Hồng N phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản số tiền 32.466.000 đồng, bà N đã nộp xong.

- Ông Trần Văn T và bà Trịnh Thị T1 phải liên đới chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản số tiền 1.440.000 đồng; do bà Lương Thị Hồng N đã nộp tạm ứng trước để chi phí xong nên ông T và bà T1 có nghĩa vụ liên đới hoàn trả lại số tiền này cho bà N.

- Bà Đinh Thị Thu H và ông Cao Tấn H1 không phải chịu chi phí tố tụng.

5. Các đương sự có quyền làm đơn kháng cáo trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày tuyên án, đương sự vắng mặt tại phiên tòa hoặc không có mặt khi tuyên án mà có lý do chính đáng thì thời hạn kháng cáo tính từ ngày nhận được bản án hoặc được tống đạt hợp lệ.

Trường hợp Bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 của Luật Thi hành án dân sự thì người được thi hành án dân sự, người phải thi hành án dân sự có quyền thỏa thuận thi hành án, quyền yêu cầu thi hành án, tự nguyện thi hành án hoặc bị cưỡng chế thi hành án theo quy định tại các Điều 6, 7, 7a, 7b và Điều 9 của Luật Thi hành án dân sự, thời hiệu thi hành án được thực hiện theo quy định tại Điều 30 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014./.