Bản án 832/2026/DS-PT — Tranh chấp quyền sử dụng đất

NỘI DUNG VỤ ÁN:

Trong đơn khởi kiện ngày 13 tháng 02 năm 2023 và các văn bản trong quá trình tham gia tố tụng tại Tòa án cấp sơ thẩm, nguyên đơn bà Trần Thị Ánh N và người đại diện hợp pháp của nguyên đơn ông Trần Văn P trình bày:

Vào khoảng năm 1997, bà Trần Thị Ánh N được cha bà là ông Trần Văn C1 cho bà phần đất diện tích 7.000m2 đất ruộng tại vị trí G thuộc ấp G, xã V, huyện T, tỉnh Long An (nay xã T, tỉnh Tây Ninh), đến năm 2003 thì Nhà nước làm lộ kênh 79 (đường tỉnh lộ 819) thì cha bà N tiếp tục cho bà N một lô đất cặp lộ kênh 79 cất nhà ở, năm 2003 bà N ủi đất tôn nền nhà cùng một lượt với ông C, tại thửa đất số 702, tờ bản đồ số 9, tọa lạc tại xã V, huyện T, tỉnh Long An (nay là xã T, tỉnh Tây Ninh). Đến năm 2016, bà N dở nhà để xây dựng lại, tiến hành thuê Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại huyện T đo đạc và lên mảnh trích đo số 97-2019, khi đo đạc ông Trần Văn C có ký giáp ranh cho bà. Khi bà làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất thì phát hiện ông Trần Văn C đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ký hiệu BS 663719, thửa đất 702, tờ bản đồ số 9, diện tích 2.314m2 cấp ngày 02/4/2014 (nhà của cha bà N và đất bà N xây dựng nhà ở cùng trên thửa đất số 702) tọa lạc tại xã V, huyện T, tỉnh Long An nên xảy ra tranh chấp.

Bà Trần Thị Ánh N khởi kiện yêu cầu ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1 phải liên đới trả lại cho bà N phần đất diện tích khoảng 280m2 (diện tích đo đạc thực tế là 268m2) tại một phần thửa 702 tờ bản đồ số 09, tọa lạc tại xã V, huyện T, tỉnh Long An và hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BS 663719, do Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Long An cấp ngày 02/4/2014 (hiện Ủy ban nhân dân xã T, tỉnh Tây Ninh là cơ quan kế thừa quyền và nghĩa vụ của Ủy ban nhân dân huyện T và Ủy ban nhân dân xã V, huyện T, tỉnh Long An).

Các bị đơn ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1 và bà N1 là người đại diện hợp pháp của ông Trần Văn C trình bày:

Vào năm 1979, cha chồng bà là ông Trần Văn C1 có đến Ủy ban nhân dân xã V, huyện T xin khai hoang khu đất G (nay là ấp G) xã T, tỉnh Tây Ninh về chia 03 phần cho 03 người gồm: ông C1 một phần, ông T1 một phần và vợ chồng bà một phần. Đến năm 1997, cha chồng bà đã giao (tặng cho) bà N phần đất của ông là 7.000m2.

Năm 2001, vợ chồng bà có thuê máy ủi san lấp mặt bằng tại thửa 702 với số tiền 100.000.000 đồng, sau khi san lấp mặt bằng xong thì bà N, ông H1 (chồng bà N) có hỏi vợ chồng bà xin đổi đường đi vào ruộng ngang 3m x dài 39m làm đường đi và đưa cho vợ chồng bà một cái ao diện tích 500m2 tại phần đất ruộng của bà N trong phần đất diện tích 7.000m2 nằm phía sau nhà vợ chồng bà, vợ chồng bà thời điểm đó cũng đồng ý.

Đến năm 2005, bà N có nhờ ông C1 nói với vợ, chồng bà để bà N di dời căn nhà gỗ đến cất nhà ở trên thửa đất 702 của vợ chồng bà để thuận lợi cho việc tổ chức làm đám cưới cho con bà N thì vợ chồng bà cũng đồng ý (gồm đường vào ruộng 3m x dài 39m và một phần liền kề).

Khi bà N, ông H1 di dời nhà đi chỗ khác thì năm 2014 vợ chồng bà đến xã V kê khai làm thủ tục xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và được Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Long An cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 02/4/2014. Do bà N không đồng ý chuyển đổi đất như đã thỏa thuận ban đầu nên xảy ra tranh chấp.

Trước yêu cầu khởi kiện của bà N, ông C và bà N1 không đồng ý trả đất theo yêu cầu của bà N vì phần đất này là đất của vợ chồng bà đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày:

Ông Phan Văn H1 trình bày: Cha vợ ông là ông Trần Văn C1 có cho vợ chồng ông một phần đất diện tích khoảng 280m2 (diện tích đo đạc thực tế là 268m2), tại một phần thửa 702 tờ bản đồ số 09, tọa lạc tại xã V, huyện T, tỉnh Long An, trước đó ông đã xây dựng nhà để ở, đến năm 2013 thì di dời nhà để xây nhà mới, đến năm 2019 xảy ra tranh chấp. Khi ông C làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì ông đại diện gia đình ký giáp ranh. Ông nghĩ rằng ông C đã tách ra phần đất của đất vợ chồng ông đang ở. Đến năm 2019, ông ký hợp đồng với Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại T tiến hành đo đạc theo mảnh trích đo địa chính số 97 – 2019 (trong hồ sơ có ông C tham gia ký giáp ranh), sau đó ông tiến hành làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phát hiện phần đất của vợ chồng ông đã được cấp trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông Trần Văn C. Ông thống nhất theo yêu cầu khởi kiện của bà N, không có yêu cầu bổ sung.

Ủy ban nhân dân xã T không có ý kiến đối với vụ việc dân sự liên quan đến tranh chấp quyền sử dụng đất giữa bà Trần Thị Ánh N với ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1.

Các ông, bà thuộc hàng thừa kế của cụ C1 mong muốn bà N, ông C là chị em ruột nên sắp xếp giải quyết trong gia đình, những anh chị em của bà N, ông C không thể hiện ý kiến trong việc giải quyết tranh chấp giữa bà N và ông C bà N1, đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ vào quy định của pháp luật giải quyết. Riêng ông Trần Văn H là anh cả trong gia đình có ý kiến, nên giao cho bà N được sử dụng phần đất tranh chấp và bà N phải trả lại cho ông C một khoản tiền nhất định.

Vụ án được Tòa án cấp sơ thẩm mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận công khai chứng cứ và lập biên bản không tiến hành hòa giải được do vắng mặt những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan.

Tại Bản án dân sự sơ thẩm số 17/2025/DS-ST ngày 08 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân khu vực 9 – Tây Ninh đã căn cứ vào các Điều 26, 35, 39, 147, 157 và 244 của Bộ luật tố tụng dân sự; Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015; Điều 26, 27, 28 và Điều 137 của Luật đất đai năm 2024; Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử:

1. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Trần Thị Ánh N về việc tranh chấp “Quyền sử dụng đất và hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” với ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1.

Công nhận quyền sử dụng đất cho bà Trần Thị Ánh N một phần thửa đất 702, tờ bản đồ số 9, diện tích 268m2, tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh.

(Vị trí tứ cận được xác định theo mảnh trích đo địa chính số 46 - 2023 ngày 09/8/2023 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại huyện T).

Ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1 có nghĩa vụ liên đới giao quyền sử dụng đất diện tích 268m2 tại một phần thửa 702, tờ bản đồ số 9, tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh cho bà Trần Thị Ánh N.

Bà Trần Thị Ánh N được quyền liên hệ Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật. Cơ quan có thẩm quyền căn cứ vào Bản án này làm căn cứ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Trần Thị Ánh N.

2. Ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1 phải liên đới chịu 13.348.000 đồng. Bà Trần Thị Ánh N đã nộp nên ông C và bà N1 phải liên đới trả lại cho bà N số tiền 13.348.000 đồng.

Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành án cho đến khi thi hành xong, bên phải thi hành án còn phải chịu khoản tiền lãi của số tiền còn phải thi hành án theo mức lãi suất quy định tại Điều 357, khoản 2 Điều 468 của Bộ luật dân sự năm 2015.

3. Về án phí: Ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1 không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

Bà Trần Thị Ánh N không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.

Ngoài ra, bản án sơ thẩm còn tuyên về, quyền, thời hạn kháng cáo, quyền và nghĩa vụ thi hành án của các đương sự.

Sau khi xét xử sơ thẩm, ngày 15/9/2025 các bị đơn ông Trần Văn C và bà Võ Thị N1 làm đơn kháng cáo, không đồng ý quyết định của bản án sơ thẩm, đề nghị Tòa án cấp sơ thẩm sửa bản án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

Ngày 22/9/2025, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 – Tây Ninh ban hành Quyết định số 109/QĐ-VKS-DS kháng nghị bản án dân sự sơ thẩm, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm.

Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự không thoả thuận được với nhau, nguyên đơn bà Trần Thị Ánh N không rút đơn khởi kiện, không đồng ý với yêu cầu kháng cáo của ông C và bà N1, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm, bà N trình bày cho rằng, phần diện tích đất tranh chấp có nguồn gốc của cha bà N cho bà N, bà N đã san ủi lấy mặt bằng vào năm 2003 và xây dựng nhà năm 2005, đến năm 2016 thì tháo dỡ nhà xây dựng lại nhưng ông C không đồng ý nên phát sinh tranh chấp.

Luật sư Nguyễn Văn G bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn trình bày cho rằng, quyền sử dụng đất bà N tranh chấp có nguồn gốc của ông C1, khi bà N tiến hành đăng ký quyền sử dụng đất, tiến hành đo đạc, ông C có ký giáp ranh, có những người làm chứng xác nhận là đất của bà N, đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo của ông C và bà N1, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

Bị đơn ông Trần Văn C và bà Võ Thị N1 không rút đơn kháng cáo, bà N1 đồng thời đại diện cho ông C trình bày cho rằng: phần đất tranh chấp có nguồn gốc do cha ông C là ông Trần Văn C1 khai phá từ năm 1979 và giao cho vợ chồng ông bà quản lý, sử dụng liên tục từ đó đến nay. Năm 2001, ông bà thuê máy san lấp mặt bằng với chi phí khoảng 100.000.000 đồng. Năm 2013, ông bà kê khai đăng ký và được Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Long An cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các thửa đất số 701, 702, tờ bản đồ số 9. Trong suốt quá trình sử dụng đất từ năm 1978 đến nay không ai tranh chấp. Bà Trần Thị Ánh N không có quyền lợi liên quan đến phần đất này nhưng vẫn khởi kiện tranh chấp và được Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu, buộc ông bà giao đất cho bà N, gây ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ông bà, bà N đã được cha mẹ tặng cho phần diện tích đất riêng. Việc sử dụng đất của ông C là từ năm 1978; ngày 06/01/2014 Ủy ban nhân dân xã V thẩm tra và xác định vợ chồng ông bà sử dụng ổn định các thửa đất số 701 và 702, tờ bản đồ số 9 từ năm 1984 đến nay. Khi lập hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông Trần Văn H (anh ruột ông C và bà N) và ông Phan Văn H1 (chồng bà N) đã ký xác nhận với tư cách là hộ giáp ranh, có sự chứng kiến của T3 ấp và Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã. Ngoài ra, hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông C đối với hai thửa đất nêu trên đã được Uỷ ban nhân dân xã công khai ngày 24/4/2013 nhưng không có ai khiếu nại, tranh chấp; sau đó ông C thực hiện nghĩa vụ tài chính và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ông C và bà N1 đề nghị Tòa án bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, sửa bản án sơ thẩm.

Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Tây Ninh tham gia phiên tòa không rút kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 – Tây Ninh, đồng thời phát biểu ý kiến của Viện kiểm sát về việc chấp hành pháp luật trong giai đoạn xét xử phúc thẩm cho rằng: Toà án cấp phúc thẩm và các đương sự chấp hành đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, kháng cáo của các bị đơn ông Trần Văn C và bà Võ Thị N1, kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 – Tây Ninh, trong thời hạn luật định, đúng quy định Bộ luật Tố tụng dân sự, nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

Xét yêu cầu kháng cáo của các bị đơn ông Trần Văn C và bà Võ Thị N1, kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9 – Tây Ninh thấy rằng:

Về áp dụng căn cứ pháp luật để giải quyết vụ án: Tại tiểu mục [1] phần nhận định của Bản án dân sự sơ thẩm, Hội đồng xét xử nhận định “Tranh chấp giữa các đương sự phát sinh trước ngày Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật. Do đó, Tòa án áp dụng quy định của Bộ luật dân sự số 33/2005/QH11 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết Bộ luật dân sự số 33/2005/QH11 để giải quyết theo quy định tại Điều 688 Bộ luật dân sự năm 2015” là chưa phù hợp.

Theo đơn khởi kiện của nguyên đơn đã trình bày, năm 2019 khi tiến hành thủ tục để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì phát hiện thửa đất của bà N đã được cấp cho ông Trần Văn C nên mới xảy ra tranh chấp. Như vậy, việc tranh chấp giữa bà Trần Thị Ánh N và ông Trần Văn C là từ năm 2019. Do đó, việc Tòa xác định tranh chấp giữa các đương sự phát sinh trước ngày Bộ luật dân sự năm 2015 có hiệu lực pháp luật là chưa phù hợp với thực tế.

Hội đồng xét xử sơ thẩm nhận định “Đối với một phần thửa 702, tờ bản đồ số 9 diện tích 268m2 đất tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh đã có trước ngày UBND huyện T cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Trần Văn C nên một phần thửa 702 tờ bản đồ số 9 diện tích 268m2 là thửa đất riêng biệt, không mang tính chất là thửa đất bị tách ra. Vì vậy, bà Trần Thị Ánh N có quyền làm thủ tục kê khai xin cấp quyền sử dụng đất với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền là chưa phù hợp, căn cứ vào Biên bản xác minh nguồn gốc đất ngày 26/4/2013” (bút lục 84, 92) đã xác định ông Trần Văn C sử dụng phần đất trên có nguồn gốc tự khai phá từ năm 1978 và đã sử dụng ổn định cho đến nay. Hiện trạng vị trí thửa đất đề nghị cấp giấy không thay đổi về ranh giới, về tình trạng đất sử dụng ổn định không tranh chấp, do đó thửa đất 702 được hình thành từ khi khai phá năm 1979 và thửa đất 702 được sử dụng ổn định cho đến khi được cấp giấy, mặt khác mảnh trích đo được Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất duyệt ngày 22/2/2013 (bút lục 80) khi ông C thực hiện thủ tục cấp giấy và mảnh trích đo số 46-2023 ngày 7/8/2023 đã thể hiện rõ nguyên thửa, không chia tách.

Như vậy, phần đất tranh chấp có diện tích 268m2 thuộc một phần thửa 702, tờ bản đồ số 9 là đất trồng cây lâu năm không đủ diện tích được tách thửa. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án chưa thu thập tài liệu, chứng cứ thể hiện ý kiến của chính quyền địa phương đối với việc tách một phần thửa 702 diện tích 268m2. Chưa thu thập chứng cứ để xác định lời trình bày của ông C, bà N1 về việc đổi đất ngang 3m dài 39m để lấy cái ao 500m2.

Tại mục [2.11], Hội đồng xét xử sơ thẩm nhận định “Đất tranh chấp là thuộc nhóm đất nông nghiệp, trong nhóm này có đất trồng lúa, đất trồng cây lâu năm…trên mảnh trích đo xác định là đất trồng lúa, trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đất trồng cây hàng năm khác. Qua trình bày của bà N và bà N1 xác định đất tranh chấp là đang cất nhà ở và một số người khác liền kề thửa 701, 651 của ông Trần Văn C, Nguyễn Thanh T1, Trần Văn H cùng cất nhà trên cùng tuyến lộ cũng được cơ quan có thẩm quyền cấp đất ở nông thôn thuộc nhóm phi nông nghiệp và căn cứ vào biên bản thẩm định đất đang sử dụng là xây dựng nhà ở nên Hội đồng xét xử xác định phần đất diện tích 268 m2 tại một phần thửa 702, tờ bản đồ số 9 đất tọa lạc tại ấp G, xã T, tỉnh Tây Ninh là đất ở nông thôn” là không phù hợp, trong khi phần đất này chưa chuyển mục đích sử dụng. Việc Tòa án nhận định và tuyên buộc như trên là vượt thẩm quyền, không phù hợp với quy định của pháp luật.

Mặt khác, trong quá trình xét xử người có quyền lợi liên quan vắng mặt nhưng phần quyết định của bản án, Hội đồng xét xử không căn cứ Điều 227, 228 Bộ luật Tố tụng dân sự là thiếu sót.

Trong vụ án nguyên đơn có yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng phần quyết định bản án không tuyên chấp nhận hay không chấp nhận là thiếu sót.

Từ những phân tích trên, có căn cứ chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 9. Tuy nhiên, kháng nghị đề nghị hủy bản án sơ thẩm là không cần thiết. Bởi, theo các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thể hiện nguồn gốc phần đất tranh chấp diện tích 268m2 thuộc thửa 702 tờ bản đồ số 9 là của cha bà N, ông C là ông Trần Văn C1 cho ông C, ông C kê khai và được Ủy ban nhân dân huyện T, tỉnh Long An cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 02/4/2014. Bà N3 cũng được cha bà N3 cho bà N3 thửa 321 nằm phía sau đất ông C nên bà N3 cho rằng phần đất tranh chấp trên là của cha bà N3 cho bà N3 nên năm 2005 bà có xây dựng căn nhà gỗ sinh sống đến năm 2014 thì bà N3 tháo dỡ di dời chỗ khác, ngoài lời trình bày này bà N3 không cung cấp được chứng cứ nào chứng minh bà N3 là người sử dụng hợp pháp đối với phần đất tranh chấp trên nên Bản án sơ thẩm tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà N3 là không có cơ sở.

Đề nghị Hội đồng xét xử căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự, chấp nhận kháng nghị của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 9; chấp nhận kháng cáo của ông C, bà N1, sửa bản án dân sự sơ thẩm.

NHẬN ĐỊNH CỦA TÒA ÁN:

Vì các lẽ trên;

QUYẾT ĐỊNH:

Căn cứ khoản 2 Điều 308, Điều 309 Bộ luật Tố tụng dân sự

Chấp nhận kháng cáo của ông Trần Văn C và bà Võ Thị N1

Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 17/2025/DS-ST ngày 08/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 9 – Tây Ninh

Căn cứ các Điều 26, 37, 39, 147, 148, 296 Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 26, 27, 28, Điều 137, 236 của Luật đất đai năm 2024; Điều 12, 26, 29 của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc hội.

Tuyên xử:

1. Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị Ánh N về việc tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với ông Trần Văn C, bà Võ Thị N1 đối với phần diện tích đất thuộc một phần thửa 702, tờ bản đồ số 9, diện tích 268m2, tọa lạc tại xã T, tỉnh Tây Ninh được các đương sự xác định theo Mảnh trích đo địa chính số 46-2023 ngày 09/8/2023 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai tại huyện T.

2. Về chi phí tố tụng: Bà Nguyệt phải chịu 13.348.000 đồng, số tiền này bà N đã nộp và chi phí xong.

3. Về án phí: Miễn án phí dân sự sơ thẩm cho bà N.

Ông Trần Văn C và bà Võ Thị N1 không phải chịu án phí phúc thẩm

4. Về hiệu lực của bản án: Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án.