Bản án 83/2021/DSST — Tranh chấp đất đai

[1] Phần đất mà các bên đang tranh chấp theo Bản trích đo địa chính số 21/TTKTTNMT ngày 16/6/2021, có diện tích 55,6 m2 giáp ranh với hai thửa đất liền kề nhau thuộc hai giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00058 (A461343) do UBND TP Cần Thơ cấp ngày 09/9/1995 và số 00139 ngày 09/9/1995. Nguyên đơn kiện yêu cầu bị đơn phải trả lại phần đất này vì cho rằng bị đơn đã mượn đất cất nhà ở tạm. Còn bị đơn không chấp nhận yêu cầu nguyên đơn vì cho rằng đất được bà nội tặng cho nhưng chưa tách thửa và thuộc sở hữu của mình nên xảy ra tranh chấp. Xét thấy đây là quan hệ tranh chấp “đòi quyền sử dụng đất cho ở nhờ” thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án khi các đương sự có yêu cầu theo qui định của Luật đất đai năm 2013, Bộ luật dân sự và Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Hội đồng xét xử nhận thấy nguyên đơn yêu cầu bị đơn trả lại quyền sử dụng đất nêu trên với lý do đã cho bị đơn mượn cất nhà ở nhờ từ năm 1996 nhưng không có chứng cứ để chứng minh được việc cho ở nhờ. Ngược lại bị đơn trình bày nguồn gốc đất là thuộc quyền sử dụng của bà Nguyễn Thị T lại có cơ sở. Cụ thể đất của nguyên đơn và bà Nguyễn Thị T đã được đo đạc và cấp giấy chứng nhận cùng thời điểm ngày 09/9/1995, đây là giai đoạn cấp giấy đại trà theo chủ trương chung nên việc đo đạc có hạn chế, không có số đo cụ thể tại từng vị trí giáp ranh hình thể của thửa đất. Và việc nguyên đơn thỏa thuận mua lại một phần đất của ông Huỳnh Văn Đ (là con của bà Nguyễn Thị T) với giá 03 chỉ vàng 24K là sự thật. Việc này nguyên đơn đã “thừa nhận có ký vào Giấy mua bán viết tay ngày 18/11/1995 có chữ ký xác nhận của ông Đoàn Văn Tân là trưởng ấp” tại Biên bản hòa giải ngày 05/3/2021 (BL 114-115). Diện tích đất nguyên đơn được công nhận theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00058 (A461343) do UBND TP Cần Thơ cấp ngày 09/9/1995 là 2.680m2 (BL 21-22). Bà Nguyễn Thị T được công nhận theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00139 ngày 09/9/1995 là 1.883m2 (BL 32-33). Và liền ngay sau khi được cấp giấy ngày 09/9/1995 thì ngày 18/11/1995 nguyên đơn lại thỏa thuận mua phần diện tích (2,8 x 3 x 17)m2 của chính mình và đã được công nhận trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mình là không hợp lý (BL 31). Bị đơn trình bày, do khi đo đạc nguyên đơn đã cố ý chỉ trùm qua bị phát hiện mới có thỏa thuận này là có cơ sở hơn. Và sau đó cả hai bên không thực hiện việc mua bán nên bị đơn mới cất nhà sử dụng tới nay khoảng 25 năm. Lời trình bày này của bị đơn là có cơ sở hợp lý để chấp nhận.

[3] Mặc khác, theo đơn khởi kiện ngày 08/12/2020 (BL 29) nguyên đơn trình bày vào năm 2016 có khiếu nại ông Huỳnh Văn N lên UBND phường H T nhưng không thành và cán bộ địa chính phường không cung cấp được Biên bản hòa giải cho ông là không đúng. Theo Biên bản hòa giải ngày 13/10/2016 tại UBND phường H T, quận Cái Răng do bị đơn cung cấp (bản gốc, BL 48-49) thì người yêu cầu giải quyết tranh chấp là ông Huỳnh Văn Đ, người bị khiếu nại mới là nguyên đơn Trần Văn B, theo đó thì nguyên đơn thừa nhận “đất tôi đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có ranh mốc ổn định, từ trước đến nay hai bên đã sử dụng ổn định…. Phần nhà của Huỳnh Văn N con ông Bê tạm thời để nguyên hiện trạng không ai thay đổi, hiện nằm trên quyền sử dụng đất của tôi vẫn để cho cháu Nam ở tôi không yêu cầu tháo dỡ nhà để cháu ở luôn”. Căn cứ vào Giấy thỏa thuận mua bán tay ngày 18/11/1995 và ông Nam xác định thực tế đã cất nhà và sinh sống trên phần đất này từ khi cất nhà năm 1996 đến nay. Tại tòa hôm nay phía nguyên đơn cũng xác định ông Huỳnh Văn N cất nhà lá ở trên đất từ năm 1996. Thậm chí nhà và gia đình nguyên đơn cũng ở cặp vách kế bên nhưng không phản đối cũng không ngăn cản. Điều này chứng minh phần đất ông Huỳnh Văn N sử dụng tuy thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00058 (A461343) do UBND TP Cần Thơ cấp ngày 09/9/1995 do nguyên đơn đứng tên nhưng lại thuộc quyền quản lý và sử dụng thực tế ổn định của phía bị đơn từ trước đến nay gần 25 năm.

[4] Căn cứ Bản trích đo địa chính số 21/TTKTTNMT ngày 16/6/2021 và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00058 (A461343) do UBND TP Cần Thơ cấp ngày 09/9/1995 thì phần đất ông Trần Văn B đang canh tác được Nhà nước công nhận quyền sử dụng tại thửa 179 có diện tích là 2.680m2, nhưng đo đạt thực tế 2.893,2 m2 (thừa 213,2 m2). Và căn cứ theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00139 ngày 09/9/1995 thì phần đất mà bà Nguyễn Thị T được Nhà nước công nhận quyền sử dụng có thửa 173 có diện tích là 1.883m2 nhưng đo đạt thực tế chỉ còn 1.457,6 m2 (thiếu mất 425,4 m2). Cho nên yêu cầu đòi lại đất cho ở nhờ của nguyên đơn là không có cơ sở chấp nhận.

[5] Đối với diện tích đất tranh chấp cũng là một phần diện tích nhà mà ông Huỳnh Văn N đang sử dụng theo Bản trích đo địa chính số 21/TTKTTNMT ngày 16/6/2021 (ký hiệu A) có diện tích 55,6 m2 các số đo cụ thể như sau: chiều dài giáp đất ông Trần Văn B là 11,3m; chiều dài giáp đất bà Nguyễn Thị T là 11,68 m; chiều ngang phía sau giáp hộ Trần Văn B là 5,47m, chiều ngang phía trước nhà giáp đường đi là 4,2m. Đương sự có nghĩa vụ tự liên hệ cơ quan chức năng để đăng ký quyền sử dụng đất theo qui định. Phần này Tòa án không điều chỉnh do không có yêu cầu.

[6] Về chi phí đo đạc, định giá: theo yêu cầu của nguyên đơn và bị đơn, Tòa án đã thành lập đoàn đo đạt, định giá để xác định giá trị tài sản tranh chấp vào ngày 23/4/2021. Chi phí đo đạt, định giá là 8.000.000 đồng (Tám triệu đồng) theo Hóa đơn số 0000852 ngày 16/6/2021 và Bản kê chi phí ngày 23/4/2021 (BL 96-97), nguyên đơn phải chịu do yêu cầu nguyên đơn không được chấp nhận. Nguyên đơn đã nộp 5.000.000 đồng (Năm triệu đồng) theo phiếu thu số 17 ngày 08/3/2021 (BL 77) và bị đơn đã nộp 3.000.000 đồng (Ba triệu đồng) theo phiếu thu số 23 ngày 25/3/2021 (BL 80) nên nguyên đơn có nghĩa vụ hoàn lại cho bị đơn số tiền 3.000.000 đồng (Ba triệu đồng) trong giai đoạn thi hành án.

[7] Về án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn phải chịu 300.000 đồng (Ba trăm ngàn đồng) án phí không giá ngạch do yêu cầu của nguyên đơn không được chấp nhận. Nhưng nguyên đơn là đối tượng được miễn nộp tiền án phí theo qui định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.